Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα συνεχίσουν να αποτελούν τον βασικό παράγοντα που θα καθορίσει την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου έως το τέλος του 2026. Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Eurobank Research, η μέση τιμή του Brent αναμένεται να διαμορφωθεί μεταξύ 85,6 και 87,1 δολαρίων ανά βαρέλι εφόσον αποκλιμακωθεί η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ενώ σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης μπορεί να κινηθεί αισθητά υψηλότερα, μεταξύ 88,5 και 93,4 δολαρίων. Ως σημείο αναφοράς, η μέση τιμή του Brent το 2025 διαμορφώθηκε στα 68,2 δολάρια το βαρέλι.
Τα δύο γεωπολιτικά σενάρια
Στο βασικό σενάριο, η Eurobank εκτιμά ότι η ένταση στη Μέση Ανατολή θα αποκλιμακωθεί μέσα στο τρίτο τρίμηνο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θα καταλήξουν σε μια συμφωνία και τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσουν κατά το τέταρτο τρίμηνο του έτους. Ωστόσο, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι άμεση, καθώς οι αυξημένοι έλεγχοι, τα υψηλά ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και οι καθυστερήσεις στα πλοία θα συνεχίσουν να επιβαρύνουν το κόστος μεταφοράς της ενέργειας.
Στο δυσμενές σενάριο, αντίθετα, δεν επιτυγχάνεται συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μέσα στο 2026, οι εκεχειρίες αποδεικνύονται εύθραυστες και η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει σημαντικά περιορισμένη για το μεγαλύτερο μέρος του δεύτερου εξαμήνου. Σε αυτή την περίπτωση, τα αυξημένα ασφάλιστρα, οι πρόσθετοι έλεγχοι ασφαλείας, οι μεγαλύτεροι χρόνοι μεταφοράς και οι διακοπές στη λειτουργία των λιμανιών διατηρούν σε υψηλά επίπεδα το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών και στηρίζουν ανοδικά τις τιμές του πετρελαίου.
Ο πόλεμος στο Ιράν άλλαξε τις ισορροπίες
Η ανάλυση επισημαίνει ότι στις αρχές του 2026 οι αγορές περίμεναν ακόμη μία χρονιά υπερπροσφοράς πετρελαίου, γεγονός που διατηρούσε τις τιμές σε σχετικά χαμηλά επίπεδα. Τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, η μέση τιμή του Brent ήταν κατά 11,1% χαμηλότερη από έναν χρόνο πριν και κατά 13,7% χαμηλότερη από τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας.
Το σκηνικό άλλαξε απότομα με την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Η ανησυχία για πιθανές διαταραχές στις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, αλλά και στη ναυσιπλοΐα μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, οδήγησε σε απότομη άνοδο των τιμών.
Το Brent εκτινάχθηκε στα 126,4 δολάρια το βαρέλι στις 30 Απριλίου, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2022, ενώ η μέση τιμή κλεισίματος την περίοδο Μαρτίου-Ιουνίου διαμορφώθηκε στα 97,4 δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 27% σε ετήσια βάση.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος σε άλλους διεθνείς δείκτες αναφοράς. Το αμερικανικό WTI ενισχύθηκε κατά 41,9%, ενώ ο δείκτης της Σαγκάης κατέγραψε άνοδο 34,6%, αντανακλώντας τη μεγαλύτερη εξάρτηση της Ασίας από τις πετρελαϊκές ροές του Περσικού Κόλπου.
Η Κίνα περιόρισε τις πιέσεις
Σύμφωνα με την έκθεση, η άνοδος των τιμών θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη εάν η Κίνα δεν είχε περιορίσει σημαντικά τις εισαγωγές αργού πετρελαίου κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Οι κινεζικές εισαγωγές υποχώρησαν από περίπου 11,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά μέσο όρο την προηγούμενη πενταετία σε περίπου 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τον Απρίλιο του 2026, ενώ τον Ιούνιο οι εισαγωγές είχαν περιοριστεί στο 40% των προπολεμικών επιπέδων.
Η εξέλιξη αυτή κατέστη δυνατή χάρη στην αξιοποίηση των μεγάλων αποθεμάτων που είχε δημιουργήσει η Κίνα το 2025. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), μόνο πέρυσι τα κινεζικά αποθέματα αυξήθηκαν κατά 111 εκατ. βαρέλια, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το ένα τέταρτο της συνολικής αύξησης των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.
Έλλειμμα άνω του 1 δισ. βαρελιών
Η Eurobank υπολογίζει ότι η συνολική απώλεια παραγωγής στις χώρες του Περσικού Κόλπου –Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Ιράν, Κουβέιτ, Ομάν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα– ανήλθε σε περίπου 1,06 δισ. βαρέλια την περίοδο Μαρτίου-Ιουνίου 2026.
Σε σχέση με τα επίπεδα παραγωγής του Φεβρουαρίου, το παγκόσμιο έλλειμμα προσφοράς εκτιμάται ότι έφθασε σχεδόν τα 1,4 δισ. βαρέλια, ποσότητα που δεν κατέστη δυνατό να καλυφθεί από την αύξηση της παραγωγής σε άλλες περιοχές.
Η κατάσταση θα ήταν ακόμη πιο δύσκολη χωρίς τις παρεμβάσεις των κυβερνήσεων. Τα κράτη-μέλη του IEA συμφώνησαν να διαθέσουν 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, ενώ μέχρι τα μέσα του έτους είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί περίπου 207 εκατ. βαρέλια από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης των χωρών του ΟΟΣΑ.
Γιατί δεν επαναλήφθηκε το σοκ του 2022
Παρά τη μεγάλη αναταραχή, η Eurobank σημειώνει ότι η αγορά δεν βίωσε μια νέα ενεργειακή κρίση αντίστοιχη εκείνης που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Βασικός λόγος ήταν ότι πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν οι αγορές προεξοφλούσαν ήδη σημαντική υπερπροσφορά πετρελαίου για το 2026. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προέβλεπε αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής κατά 2,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έναντι αύξησης της ζήτησης μόλις κατά 850 χιλιάδες βαρέλια.
Παράλληλα, η σημαντική διαφοροποίηση των προμηθευτών πετρελαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το 2022 λειτούργησε ως επιπλέον παράγοντας σταθεροποίησης, αποτρέποντας μια εκτίναξη των τιμών αντίστοιχη με εκείνη που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Γιατί θα καθυστερήσει η πλήρης επαναλειτουργία του Ορμούζ
Ακόμη και αν υπάρξει οριστική διπλωματική συμφωνία, η Eurobank εκτιμά ότι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα απαιτήσει αρκετούς μήνες.
Οι αναλυτές εντοπίζουν τρεις βασικούς λόγους:
-οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών ενδέχεται να διαρκέσουν έως και έξι μήνες, ενώ θα απαιτηθούν ακόμη δύο έως τρεις μήνες για την πλήρη ομαλοποίηση των εμπορικών ροών,
-σημαντικές ενεργειακές υποδομές έχουν υποστεί ζημιές και θα χρειαστούν επισκευές,
-οι ναυτιλιακές εταιρείες αναμένεται να ζητήσουν μια παρατεταμένη περίοδο σταθερότητας πριν επαναφέρουν πλήρως τα δρομολόγιά τους στην περιοχή.
Η ανάλυση σημειώνει, τέλος, ότι η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον OPEC+ δημιουργεί νέα δεδομένα για την αγορά, χωρίς όμως οι πρόσφατες αυξήσεις των ποσοστώσεων παραγωγής από τον οργανισμό να επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις απώλειες που έχει προκαλέσει η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή.
