Επί των πρόωρων αποπληρωμών

Η πρόσφατη ανακοίνωση της κυβέρνησης για την πρόωρη αποπληρωμή τίτλων δημοσίου χρέους, φέρνει στο προσκήνιο σειρά πολιτικών και οικονομικών ζητημάτων πέρα και πάνω από την επικοινωνιακή διαχείριση που επιχειρεί το υπουργείο Οικονομικών.

Ως ανώτερος οικονομολόγος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), υπεύθυνος για την πορτογαλική οικονομία, είχα την ευκαιρία να ασχοληθώ και να αξιολογήσω πρόωρες αποπληρωμές δανείων που σχετίζονταν με το αντίστοιχο πορτογαλικό πρόγραμμα. Η πορτογαλική οικονομία όπως και η ελληνική έχοντας χτίσει ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα (π.χ. καλύπτοντας τις ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες για διάστημα 12-18 μηνών), προχώρησε σε πλήρη αποπληρωμή των ακριβών δανείων του ΔΝΤ (περί τα 26 δισ. ευρώ) ενώ οι πρόωρες αποπληρωμές δανείων προς τον EFSF και τον EFSM αφορούσαν ένα σημαντικά μικρότερο μέρος αυτών των δανείων της χώρας που έληγαν εντός περίπου πενταετίας κατά μέσο όρο.

Το βασικό κριτήριο ώστε μια πρόωρη αποπληρωμή να χαρακτηριστεί επωφελής για την ανάλυση βιωσιμότητας χρέους είναι το κόστος νέου δανεισμού, να είναι χαμηλότερο από το κόστος εξυπηρέτησης των υπό πρόωρη αποπληρωμή δανείων, ενώ μια τέτοια συναλλαγή μπορεί να χρηματοδοτηθεί και με ανάλωση ταμειακών διαθεσίμων. Μια πρώτη διαπίστωση με βάση τη διεθνή εμπειρία, είναι ότι αυτές οι συναλλαγές οδηγούν σε περιορισμένης κλίμακας εξοικονομήσεις τόκων, οι οποίες μελλοντικά μπορεί να χαθούν δεδομένης της αβεβαιότητας σε σχέση με τη μελλοντική πορεία της οικονομίας. Επιπρόσθετα, το ανωτέρω κριτήριο αποτελεί μια προσέγγιση «μερικής ισορροπίας», όπου αγνοούνται τα δυνητικά οφέλη εναλλακτικών στρατηγικών χρήσης αυτών των δημοσίων πόρων. Πιο συγκεκριμένα, εάν μέρος αυτών των πόρων αφιερωθεί στην ανάπτυξη και στις σύγχρονες δημόσιες υποδομές, που έχουν αποδεδειγμένα υψηλό αναπτυξιακό αποτέλεσμα, ο παρονομαστής θα οδηγήσει σε ανάλογη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.

Η αναφορά στις δημόσιες επενδύσεις (συγχρηματοδοτούμενων ή μη) δεν είναι τυχαία καθώς ταυτόχρονα πρέπει να είναι σεβαστές οι δεσμεύσεις της χώρας υπό το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας. Το επιχείρημα που χρησιμοποιεί το υπουργείο Οικονομικών για την επιλογή πρόωρης αποπληρωμής είναι ότι μειώνεται το πιστωτικό ρίσκο οδηγώντας σε πρόσθετες αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της ελληνικής οικονομίας. Αλλά και σε αυτό υπάρχει απάντηση.

Η ενίσχυση του αξιόχρεου μπορεί να προέλθει και από την ισχυρότερη ανάπτυξη και τις ισχυρότερες δημόσιες επενδύσεις ειδικότερα σήμερα μετά το πέρας του ΤΑΑ, οπότε και αναμένεται η εισροή στοχευμένων επενδυτικών κεφαλαίων να επανέλθει σε μια κανονικότητα.

Τέλος, το ΠαΣοΚ επί των πρόωρων αποπληρωμών, έχει δημοσίως τοποθετηθεί διατυπώνοντας την κατανόηση των ωφελειών για το προφίλ του δημοσίου χρέους κατά τα προηγούμενα έτη. Εχουμε τονίσει όμως ότι στα οφέλη αυτά θα πρέπει πλέον να συνεκτιμώνται και εναλλακτικές χρήσεις αυτών των δημοσιονομικών αποθεμάτων με υψηλό αναπτυξιακό αποτύπωμα.

Μετά το πέρας του ΤΑΑ, ο σκοπός της δημοσιονομικής πολιτικής οφείλει να είναι διττός. Από τη μια η διαρκής μείωση του δημοσιονομικού ρίσκου και από την άλλη η βελτίωση και ο εκσυγχρονισμός των δημοσίων υποδομών. Ενα τέτοιο μείγμα πολιτικής είναι αναγκαίο για να ενισχυθεί ουσιαστικά η ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Ο δρ Γιώργος Παλαιοδήμος είναι Γραμματέας Τομέα Οικονομικών του ΠαΣοΚ.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ