Σε αντίθετη κατεύθυνση από τον Ντόναλντ Τραμπ κινούνται οι Ευρωπαίοι ηγέτες, οι οποίοι προετοιμάζονται να ζητήσουν αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης. Η πρωτοβουλία έρχεται λίγες ημέρες μετά τη συμφωνία του Αμερικανού προέδρου με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, αναδεικνύοντας τη διευρυνόμενη διαφωνία για το πώς μπορεί να πιεστεί η Μόσχα να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το Politico, που επικαλείται πρόσφατο προσχέδιο κοινής δήλωσης, οι ηγέτες της ΕΕ σχεδιάζουν να ζητήσουν πρόσθετες κυρώσεις και μέτρα που θα πλήττουν τα πετρελαϊκά έσοδα της Ρωσίας. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απορρίπτουν τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι εξασφάλισε μια εκεχειρία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας ως προς τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.
Η διαφορά αφορά τον πυρήνα της στρατηγικής απέναντι στο Κρεμλίνο: ο Τραμπ επιδιώκει να μειώσει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ, επιτρέποντας μεγαλύτερες ποσότητες ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές. Οι Ευρωπαίοι, αντίθετα, θεωρούν ότι ο περιορισμός των ενεργειακών εσόδων της Μόσχας παραμένει απαραίτητος για να αναγκαστεί ο Πούτιν να σταματήσει τον πόλεμο.
Το μήνυμα Τουσκ και Μερτς
Τη σκλήρυνση της ευρωπαϊκής στάσης περιέγραψε ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, μιλώντας τη Δευτέρα σε διάσκεψη για την ασφάλεια στη Βαρσοβία. Όπως δήλωσε, η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται για αποκλιμάκωση, κατάπαυση του πυρός ή ειρήνη και, για τον λόγο αυτόν, θα ζητήσει από τους εταίρους του στις Βρυξέλλες να εξετάσουν σοβαρά την ενίσχυση των κυρώσεων.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, υπογραμμίζοντας ότι οι ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας συνεχίζονται παρά την ανακοίνωση του Τραμπ περί εκεχειρίας. Κατά τον Μερτς, η Μόσχα θα διαπραγματευτεί με καλή πίστη μόνο υπό πίεση, ενώ οι επιθέσεις στην ενεργειακή τροφοδοσία των αμάχων επιβάλλουν ακόμη αυστηρότερους περιορισμούς.
Η πίεση έχει ήδη αποτυπωθεί σε νέες αποφάσεις. Όπως αναφέρει το Politico, τη Δευτέρα οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ ενέκριναν τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα προσθήκη στον κατάλογο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με περισσότερα από 1.600 πρόσωπα και οντότητες.
Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει το 23ο πακέτο τομεακών κυρώσεων. Σύμφωνα με ανώτερο Ουκρανό αξιωματούχο που μίλησε ανώνυμα στο μέσο, το Κίεβο αναμένει ότι αυτό θα διαβιβαστεί στις κυβερνήσεις της ΕΕ έως το τέλος του έτους.
Ανάλογη θέση έχουν υιοθετήσει η Βρετανία και η Νορβηγία. Ο Νορβηγός υπουργός Άμυνας Τούρε Ο. Σάντβικ δήλωσε στο Politico ότι οι κυρώσεις είναι απαραίτητες για να μη χρηματοδοτείται ο πόλεμος, ζητώντας να κλείσουν τα κενά στους υφιστάμενους περιορισμούς.
Το ντίζελ και η εκλογική πίεση στον Τραμπ
Πίσω από τις κλειστές πόρτες, πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες αποδίδουν την αιφνίδια στροφή του Τραμπ προς τη χαλάρωση των περιορισμών στη ρωσική ενέργεια κυρίως στις πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε στο Politico ότι αυτή η εκτίμηση είναι ευρέως διαδεδομένη στους κόλπους της ΕΕ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τις τιμές των καυσίμων, οι οποίες έχουν εκτιναχθεί μετά το ξέσπασμα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν. Στην προεκλογική εκστρατεία του 2024 είχε υποσχεθεί βενζίνη κάτω από τα 2 δολάρια το γαλόνι. Πλέον, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ψηφοφόροι πληρώνουν περισσότερο από το διπλάσιο, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί κινδυνεύουν να χάσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Η συμφωνία με τον Πούτιν προβλέπει τη διοχέτευση επιπλέον 4,8 εκατ. τόνων ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές τους επόμενους μήνες, με στόχο να περιοριστούν οι πιέσεις στην προσφορά και στις τιμές.
Ωστόσο, Ευρωπαίοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι αμφισβητούν ότι οι ποσότητες αυτές θα αλλάξουν ουσιαστικά την εικόνα. Όπως επισημαίνουν, ο συνολικός όγκος αντιστοιχεί σε περίπου δέκα ημέρες ζήτησης στις ΗΠΑ, ενώ η συμφωνία κινδυνεύει να υπονομεύσει την προσπάθεια στέρησης των εσόδων που χρηματοδοτούν τη ρωσική εισβολή.
Κατά ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, η επίδραση στις αμερικανικές τιμές θα είναι ελάχιστη. Δεύτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος συνέδεσε ευθέως την κίνηση με τις ενδιάμεσες εκλογές, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ υποσχέθηκε χαμηλότερες τιμές, αλλά στη συνέχεια αποφάσισε να προχωρήσει σε πόλεμο με το Ιράν.
Αμφιβολίες για την «ενεργειακή εκεχειρία»
Οι ενστάσεις δεν περιορίζονται στο οικονομικό αποτέλεσμα της συμφωνίας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αμφισβητούν επίσης κατά πόσο ο Πούτιν σκοπεύει να τηρήσει την εκεχειρία για την ενέργεια που επικαλείται ο Τραμπ.
Σύμφωνα με το Politico, η Ρωσία συνέχισε να πλήττει ουκρανικές ενεργειακές υποδομές μετά την ανακοίνωση, ενώ το Κίεβο δηλώνει ότι δεν είχε προηγηθεί διαβούλευση μαζί του για τη συμφωνία.
Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αποφεύγουν προς το παρόν να επικρίνουν δημόσια τον Αμερικανό πρόεδρο. Ένας διπλωμάτης εκτίμησε ότι η ΕΕ και η Ουκρανία πρέπει να διατηρήσουν τη θέση τους τις επόμενες εβδομάδες, μέχρι να αποσαφηνιστούν οι μακροπρόθεσμες προθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στο Κίεβο. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να αλλάξει ξανά πορεία εάν ο Πούτιν δεν παραδώσει τις ποσότητες ντίζελ που υποσχέθηκε.
Πίεση στην Ουάσιγκτον να εφαρμόσει τις κυρώσεις
Η διαφωνία επαναφέρει και το ευρωπαϊκό αίτημα προς την Ουάσιγκτον να εφαρμόσει τις δικές της κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Ο Τουσκ ζήτησε κοινή δράση Ευρώπης και ΗΠΑ, ώστε να καταστεί σαφές στη Ρωσία ότι είναι έτοιμες να επιβάλουν αυστηρότερα μέτρα. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας κάλεσε επίσης την αμερικανική κυβέρνηση να ευθυγραμμίσει την προσέγγισή της με εκείνη των Βρυξελλών.
Η Κάλας αναφέρθηκε στη νομοθεσία για εκτεταμένες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, την οποία είχε προωθήσει ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ και ο Τραμπ υπέγραψε τον προηγούμενο μήνα, χωρίς όμως να την έχει ακόμη εφαρμόσει πλήρως, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Η νομοθεσία προσφέρει πρόσθετα εργαλεία για να στοχοποιηθούν το ενεργειακό εμπόριο της Ρωσίας και όσοι στηρίζουν την πολεμική της προσπάθεια. Οι Ευρωπαίοι ζητούν από την αμερικανική κυβέρνηση να τα χρησιμοποιήσει, αντί να χαλαρώνει τους περιορισμούς στις ρωσικές εξαγωγές.
Αιτήματα για αυστηρότερη δράση διατυπώνονται και από Ρεπουμπλικανούς. Ο βουλευτής Νταν Κρένσο δήλωσε στη διάσκεψη της Βαρσοβίας ότι πρέπει να εφαρμοστεί η νομοθεσία για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Τα όπλα στην Ουκρανία και η ευρωπαϊκή άμυνα
Η αντιπαράθεση τροφοδοτεί ευρύτερα ερωτήματα για την εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα μετά τις αναφορές ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι απείλησαν να περιορίσουν την πρόσβαση της Ουκρανίας σε αμερικανικά όπλα εάν το Κίεβο δεν σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια.
Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε στο Politico ότι προς το παρόν δεν υπάρχει ένδειξη υλοποίησης αυτών των απειλών. Υποστήριξε, παράλληλα, ότι ο περιορισμός των πωλήσεων θα έπληττε και τις αμερικανικές βιομηχανίες όπλων.
Ο ίδιος χαρακτήρισε επωφελή για τις ΗΠΑ την πρωτοβουλία PURL, μέσω της οποίας Ευρωπαίοι σύμμαχοι χρηματοδοτούν αγορές αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία.
Χωρίς να σχολιάσει άμεσα τις συγκεκριμένες αναφορές, ο Ευρωπαίος επίτροπος Άμυνας Αντριους Κουμπίλιους τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει πιο επειγόντως την κύρια ευθύνη για την άμυνά της, καθώς η Ουάσιγκτον μειώνει τη στρατιωτική της παρουσία στην ήπειρο.
Η άμεση δοκιμασία, πάντως, έρχεται την Πέμπτη: οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επιχειρήσουν να διατηρήσουν την πίεση στη Μόσχα, την ώρα που ο ισχυρότερος σύμμαχός τους χαλαρώνει τους περιορισμούς σε μια κρίσιμη πηγή ρωσικών εσόδων.
