Καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει ολοένα και πιο συχνές και πολύπλοκες κρίσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις προσπάθειες για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ. Από την παροχή βοήθειας στους πολίτες για την προστασία τους σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης έως τη διασφάλιση ότι τα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν σε περίπτωση καταστροφής, η ΕΕ λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανθεκτική.
Η Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ θα διοργανωθεί για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2027
Την Τρίτη, στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας , η Επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Χάτζα Λάχμπιμπ, παρουσίασε νέες κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τους ανθρώπους και τις κοινότητες να προετοιμαστούν για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μεταξύ άλλων κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης. Ανακοίνωσε επίσης σχέδια για μια ετήσια Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ, με την πρώτη διοργάνωση να έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του 2027.
Αυτές οι πρωτοβουλίες βασίζονται σε μια πρόσφατα εγκριθείσα σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής σε ακραίες καταστάσεις, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών σημείων επαφής πολιτικής προστασίας σε όλη την Ευρώπη. Μαζί, σηματοδοτούν περαιτέρω πρόοδο στην υλοποίηση της Στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, μετατρέποντας τις φιλοδοξίες της Ευρώπης για ετοιμότητα σε πρακτική δράση.
Νέες κατευθυντήριες γραμμές για την ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού
Από τη συσκευασία των απαραίτητων ειδών σε μια τσάντα έκτακτης ανάγκης έως τη γνώση του τρόπου αντίδρασης σε περίπτωση καταστροφής, η ετοιμότητα ξεκινά με πρακτικά βήματα. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής θα βοηθήσουν τις αρχές να παρέχουν στους ανθρώπους τις γνώσεις και τα εργαλεία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τον εαυτό τους και τους άλλους σε μια κρίση.
Καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς:
-72ωρη αυτάρκεια : βοήθεια στους ανθρώπους να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας έκτακτης ανάγκης, ενώ παράλληλα κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια, μεταξύ άλλων μέσω βασικών προμηθειών έκτακτης ανάγκης και τσαντών έκτακτης ανάγκης.
-Εκπαίδευση ετοιμότητας : ενσωμάτωση της ετοιμότητας στα προγράμματα σπουδών της προσχολικής ηλικίας και της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και παροχή κατάρτισης σε εκπαιδευτικούς, βοηθώντας τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες ετοιμότητας από μικρή ηλικία μέσω προσβάσιμων, κατάλληλων για την ηλικία τους δραστηριοτήτων, χωρίς να δημιουργείται φόβος ή άγχος.
-Προετοιμασία χωρίς αποκλεισμούς για τα άτομα με αναπηρία: καθιστώντας τα μέτρα ετοιμότητας πιο συμπεριληπτικά και προσβάσιμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό ετοιμότητας, ώστε κανείς να μην μείνει πίσω.
-Επικοινωνία κινδύνων και απειλών : παροχή βοήθειας στις αρχές για την αποτελεσματικότερη επικοινωνία των κινδύνων και των απειλών, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες λαμβάνουν έγκαιρες, προσβάσιμες και αξιόπιστες πληροφορίες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Συνολικά, αυτές οι μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές στοχεύουν στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας ετοιμότητας σε όλη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα και οι κοινότητες είναι καλύτερα ενημερωμένα, εξοπλισμένα και ικανά να προβλέπουν και να ανταποκρίνονται σε κρίσεις.
Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ
Για να συμβάλει στην ανάδειξη της ετοιμότητας ως κοινής προτεραιότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Επιτροπή προτείνει την καθιέρωση μιας ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ, η οποία θα πραγματοποιείται κάθε 23 Οκτωβρίου, αρχής γενομένης από το 2027. Θα ενθαρρύνει τους πολίτες και τις κοινότητες να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ώστε να προστατεύσουν τους εαυτούς τους και τους άλλους.
Η ετήσια εκδήλωση θα αναγνωρίσει επίσης τις προσπάθειες και το έργο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανισμών πολιτικής προστασίας και των κοινοτήτων για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε όλη την Ευρώπη.
Η ημερομηνία σηματοδοτεί την επέτειο της ίδρυσης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας στις 23 Οκτωβρίου 2001, αναγνωρίζοντας τον ρόλο του στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και στον συντονισμό της αντιμετώπισης καταστροφών εντός και εκτός της ΕΕ τα τελευταία 25 χρόνια.
Η πρωτοβουλία αντικατοπτρίζει τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών, η οποία τονίζεται επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Πολιτών για την Ετοιμότητα. Συγκεντρώνοντας 150 πολίτες από όλη την ΕΕ τον Μάρτιο-Μάιο του 2026, η Επιτροπή συνέστησε, μεταξύ άλλων μέτρων, τη διοργάνωση μιας ετήσιας Εβδομάδας Ετοιμότητας της ΕΕ.
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών για μια κοινή δήλωση που θα υποστηρίζει την πρωτοβουλία.
Ενίσχυση της επιχειρησιακής συνέχειας και των stress testing
Η πρόσφατα εγκριθείσα σύσταση σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων στοχεύει να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα συμμετέχοντα κράτη του UCPM να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά σημεία επαφής πολιτικής προστασίας στο πλαίσιο του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας παραμένουν λειτουργικά ανά πάσα στιγμή, ακόμη και κατά τη διάρκεια ανατρεπτικών γεγονότων.
Αντλώντας διδάγματα από πρόσφατες κρίσεις και διαταραχές, η μη δεσμευτική Σύσταση παρέχει πρακτικές οδηγίες για την ανάπτυξη σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας και την τακτική δοκιμή των ρυθμίσεων συνέχειας. Ενισχύοντας την ανθεκτικότητα αυτών των εθνικών σημείων επαφής, στοχεύει να διασφαλίσει ότι ο Μηχανισμός μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η Στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας , η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025, καθορίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενίσχυση της ικανότητας της Ευρώπης να προβλέπει, να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει κρίσεις και απειλές.
Βασιζόμενη στις συστάσεις της έκθεσης Niinistö, η Στρατηγική προωθεί μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη ολόκληρη την κοινωνία και ολόκληρη την κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας ότι η ετοιμότητα αποτελεί κοινή ευθύνη στην οποία συμμετέχουν οι δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις, η κοινωνία των πολιτών και οι πολίτες.
