Στην αποθήκευση ενέργειας γράφεται πλέον το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο στην ενεργειακή αγορά. Μετά την εκρηκτική ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ένας νέος επενδυτικός αγώνας εξελίσσεται στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού.
Μεγάλοι ελληνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι, ισχυροί διεθνείς ενεργειακοί παίκτες, αλλά και μικρότεροι επενδυτές διεκδικούν θέση σε μια αγορά που αναμένεται να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.
Η ολοένα μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ ενισχύει την ανάγκη για ευελιξία, καθιστώντας τις μπαταρίες κρίσιμο εργαλείο για την αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας και την εξομάλυνση των έντονων διακυμάνσεων στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.
Στην αγορά μπαταριών μπαίνουν 2 δισ. ευρώ
Το μέγεθος του επενδυτικού ενδιαφέροντος αποτυπώνεται στα αποτελέσματα της πρόσφατης αξιολόγησης από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) των αιτήσεων για την ανάπτυξη σταθμών αποθήκευσης με μπαταρίες. Τα επενδυτικά αιτήματα που υποβλήθηκαν έφτασαν τα 831, συνολικής ισχύος 12.319 MW (μεγαβάτ), αλλά στους πίνακες κατάταξης εντάχθηκαν τελικά έργα ισχύος 7.770,76 MW, με συνολική χωρητικότητα συσσωρευτών 23.691 MWh (μεγαβατώρες).
Από τα έργα που εντάχθηκαν, Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης θα χορηγηθούν για μονάδες συνολικής ισχύος έως 4.700 MW, οι οποίες αντιστοιχούν σε επενδύσεις περίπου 2 δισ. ευρώ. Από αυτή την ισχύ, τα 900 MW αφορούν έργα που θα συνδεθούν στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ και τα υπόλοιπα στο σύστημα του ΑΔΜΗΕ.
Σύμφωνα με στέλεχος του ΥΠΕΝ που μίλησε στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο», η διαδικασία αναμένεται να ξεκαθαρίσει πρώτα για τα έργα που αφορούν το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ μέσα στο επόμενο τετράμηνο. Αντιθέτως, η χορήγηση όρων σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ εκτιμάται ότι θα καθυστερήσει, καθώς έχει αποφασιστεί από το ΥΠΕΝ να προηγηθεί η εξέταση των αιτημάτων για μονάδες αντλησιοταμίευσης συνολικής ισχύος περίπου 2 GW.
Η μάχη για τα 4,7 GW και οι όροι σύνδεσης
Οι δύο διαχειριστές θα χορηγήσουν τις Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης με βάση τη σειρά προτεραιότητας των αιτημάτων, μέχρι να καλυφθεί το προβλεπόμενο όριο ισχύος των 4.700 MW. Η κατάταξη, ωστόσο, δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο για την επιλογή των έργων. Θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι υπάρχει η απαραίτητη τεχνική δυνατότητα σύνδεσής τους στο δίκτυο, ενώ θα εφαρμόζονται και οι περιορισμοί αντισυγκέντρωσης που προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο.
Ειδικότερα, ισχύει ανώτατο όριο 500 MW για την εκπροσώπηση έργων αποθήκευσης και επίσης 500 MW ανά επενδυτή ή επιχειρηματικό όμιλο, στο οποίο συνυπολογίζονται και τα έργα που έχουν εξασφαλίσει ενίσχυση μέσω των τριών διαγωνισμών της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ).
Η πρόβλεψη για ένταξη στους πίνακες έργων ισχύος μεγαλύτερης από τα 4.700 MW αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ευρύτερης δεξαμενής υποψήφιων επενδύσεων. Με αυτόν τον τρόπο, εάν κάποια έργα δεν προχωρήσουν τελικά στην υλοποίηση, για τεχνικούς, χρηματοδοτικούς ή άλλους λόγους, θα μπορούν να καλυφθούν οι διαθέσιμες δυνατότητες σύνδεσης από τα επόμενα στη σειρά αιτήματα.
Το στοίχημα της χρηματοδότησης και το ρίσκο των επενδύσεων
Η ένταξη, πάντως, ενός έργου στους πίνακες του ΥΠΕΝ δεν συνεπάγεται και την εξασφαλισμένη κατασκευή του. Χωρίς μηχανισμό εγγυημένων εσόδων, η οικονομική βιωσιμότητα των μονάδων θα εξαρτηθεί από τις ευκαιρίες που θα προκύπτουν στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και κυρίως από τη δυνατότητα αξιοποίησης των διαφορών τιμών (arbitrage), δηλαδή της αποθήκευσης ενέργειας όταν οι τιμές είναι χαμηλές και της διάθεσής της όταν είναι υψηλότερες.
Αυτό δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στη χρηματοδότηση, καθώς οι τράπεζες καλούνται να αξιολογήσουν επενδύσεις χωρίς προκαθορισμένες αποδόσεις και με αβέβαιες μελλοντικές χρηματοροές.
Οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι έχουν σαφώς ευκολότερη πρόσβαση σε δανειακά κεφάλαια, χάρη στην ισχυρή κεφαλαιακή τους βάση και τις υφιστάμενες πιστωτικές γραμμές. Αντιθέτως, για τους μικρότερους επενδυτές η εξασφάλιση χρηματοδότησης αποτελεί μεγαλύτερη πρόκληση, καθώς οι τράπεζες αναμένεται να ζητούν σημαντική ίδια συμμετοχή, η οποία εκτιμάται ότι θα πρέπει να καλύπτει περίπου το 40% του συνολικού κόστους της επένδυσης.
Ποιοι ενεργειακοί όμιλοι διεκδικούν την πίτα
Πίσω από τη μεγάλη δεξαμενή των επενδυτικών σχεδίων βρίσκονται ορισμένα από τα ισχυρότερα ονόματα της εγχώριας και διεθνούς ενεργειακής αγοράς. Στην πρώτη δωδεκάδα των επενδυτών με βάση την ισχύ των έργων τους συναντώνται μεγάλοι ελληνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι, διεθνείς ενεργειακοί κολοσσοί, αλλά και εταιρείες που διεκδικούν για πρώτη φορά σημαντικό μερίδιο στη νέα αγορά.
Τη μεγαλύτερη ισχύ έργων συγκεντρώνει η ΔΕΗ Ανανεώσιμες, με έξι μονάδες συνολικής ισχύος 520 MW και χωρητικότητας 1.538,18 MWh. Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται και η Αέναος Συσσωρευτές Ενεργειακή, εταιρεία του χαρτοφυλακίου της Metlen, με έξι έργα ισχύος 288 MW και χωρητικότητας 690,12 MWh. Η Metlen έχει παρουσία και μέσω της Εγνατία Γκρουπ, με τρία έργα ισχύος 125 MW και χωρητικότητας 358,59 MWh
Η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, που ανήκει πλέον στην αραβική Masdar, βρίσκεται στη λίστα με πέντε έργα συνολικής ισχύος 272,5 MW και χωρητικότητας 976,3 MWh. Παράλληλα, ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ εκπροσωπείται μέσω της NXA Ενεργειακή, η οποία έχει εντάξει στους πίνακες ένα έργο ισχύος 100 MW και χωρητικότητας 214,4 MWh αλλά και με την Optimus Energy με άλλα δύο έργα 100 MW (400 MWh).
Ισχυρή παρουσία στην πρώτη δωδεκάδα έχει και η ισπανική Iberdrola, η οποία δραστηριοποιείται στην ελληνική αγορά μέσω της Χ. Ρόκας. Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει πέντε έργα συνολικής ισχύος 270 MW και χωρητικότητας 910 MWh. Ακολουθεί η Renewable Energy Storage Kozani, με ένα έργο ισχύος 201,08 MW και χωρητικότητας 481,44 MWh.
Στην επόμενη ομάδα επενδυτών ξεχωρίζει η SUNEL Energy Storage, με τρία έργα συνολικής ισχύος 150 MW και χωρητικότητας 359,7 MWh. Στον κατάλογο εντοπίζονται και δύο έργα 105 MW και χωρητικότητας 640 MWh της Novera Storage, η οποία συνδέεται με την Ameresco SUNEL Energy, κοινοπραξία της αμερικανικής Ameresco και της ελληνικής SUNEL Group.
Στη λίστα περιλαμβάνεται επίσης η Motor Oil, μέσω της ANEMOS RES, με δύο έργα συνολικής ισχύος 116 MW και χωρητικότητας 274,33 MWh. Τη δωδεκάδα συμπληρώνουν η βρετανική Blue Sky 300 Ενεργειακή, με ένα έργο 100 MW και χωρητικότητας 200 MWh.
Η λίστα των επενδυτών είναι μακρά και περιλαμβάνει αρκετές εταιρείες με περισσότερα από ένα έργα. Η HELLENiQ Renewables εμφανίζεται με δύο μονάδες συνολικής ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 150 MWh, ενώ η ΑΜΠΟ Ενεργειακή Ελλάς διαθέτει τρία έργα ισχύος 95 MW και χωρητικότητας 360 MWh.
Στον AKTOR συνδέεται η SUN FORCE ONE, στην οποία η «AKTOR Ανανεώσιμες» συμμετέχει με ποσοστό 51% και η Green Line Energy με 45%. Η εταιρεία έχει εντάξει στους πίνακες ένα έργα ισχύος 99 MW και χωρητικότητας 203 MWh. Παράλληλα, η ΑΚΤΟR έχει παρουσία και μέσω της «Μποζατζίδης Μητσιολίδης ΑΕ», η οποία συνδέεται επίσης με τον όμιλο και διεκδικεί ένα συνολικής ισχύος περίπου 99 MW και χωρητικότητας 198 MWh.
Από την πλευρά των ξένων επενδυτών, η βρετανική Lightsource BP έχει εντάξει στους πίνακες δύο έργα συνολικής ισχύος 95 MW και χωρητικότητας 380,6 MWh. Στα υποψήφια έργα περιλαμβάνονται επίσης μονάδες της επίσης βρετανικής Hive Energy, η οποία βρίσκεται πίσω από τη BLUE SKY 300, καθώς και ένα έργο ισχύος 83 MW και χωρητικότητας 174,3 MWh της Principia Energy Services, στην οποία συμμετέχουν ισόποσα η ιταλική Enel και η αυστραλιανή Macquarie Asset Management.
Παράλληλα, η γαλλική EDF Renewables συνδέεται με τη HELIOTHEMA ENERGY, στους πίνακες της οποίας περιλαμβάνεται ένα έργο ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 250 MWh. Η επίσης γαλλική Qair, μέσω της QAIR Ελλάς Ενεργειακή, διαθέτει ένα έργο ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 121,92 MWh.
Αντίστοιχα, ο γερμανικός όμιλος ib vogt, μέσω της ελληνικής θυγατρικής του, έχει εντάξει ένα έργο ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 111,81 MWh. Στους διεθνείς επενδυτές περιλαμβάνονται ακόμη ο πορτογαλικός όμιλος Greenvolt, μέσω της V-RIDIUM Αμβρακία Ενεργειακή, και η δανέζικη European Energy, μέσω της ASTRAPE Energy Storage Solutions, καθώς και πολλοί ακόμη ξένοι και εγχώριοι παίκτες.
Έτσι, διαμορφώνεται ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού στην αγορά αποθήκευσης, όπου η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η τεχνογνωσία και η δυνατότητα υλοποίησης μεγάλων έργων θα κρίνουν ποιοι επενδυτές θα καταφέρουν τελικά να μετατρέψουν τα σχέδιά τους σε πραγματικές μονάδες αποθήκευσης.
