Social media: Κι όμως υπάρχει κι άλλη άποψη για την απαγόρευση

Με την Ελλάδα να προστίθεται στη λίστα των χωρών που εστιάζουν στη χρήση των social media από τους εφήβους, κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο βρίσκονται μπροστά σε αυξανόμενες εκθέσεις με στοιχεία για πιθανές βλάβες από την κατάχρηση.

Την ίδια στιγμή όμως επικριτές της συγκεκριμένης πρακτικής υποστηρίζουν στο CNBC ότι οι γενικές απαγορεύσεις αποτελούν μια αναποτελεσματική γρήγορη λύση.

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν τώρα να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Αυστραλίας

Η πρωτοπόρος Αυστραλία για τα social media

Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που επέβαλε τον Δεκέμβριο μια ευρεία απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για άτομα κάτω των 16 ετών, απαιτώντας από πλατφόρμες όπως το Instagram της Meta, το TikTok της ByteDance, το YouTube τηςAlphabet, το X του Ίλον Μασκ και το Reddit να εφαρμόσουν μέτρα επαλήθευσης ηλικίας ή να αντιμετωπίσουν κυρώσεις.

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν τώρα να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Αυστραλίας, με το Ηνωμένο Βασίλειο , την Ισπανία , τη Γαλλία και την Αυστρία να συντάσσουν τις δικές τους προτάσεις. Αν και μια εθνική απαγόρευση στις ΗΠΑ φαίνεται απίθανη, η νομοθεσία σε επίπεδο πολιτείας βρίσκεται σε εξέλιξη.

Τι σημαίνει η ήττα της Meta

Αυτό έρχεται μετά από δύο ξεχωριστές ήττες της Meta, της μητρικής εταιρείας των Facebook, Instagram και Threads, σε δίκες που σχετίζονταν με την ασφάλεια των παιδιών και τις βλάβες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον Μάρτιο.

Δικαστήριο της Σάντα Φε έκρινε ότι η Meta παραπλάνησε τους χρήστες σχετικά με την ασφάλεια των παιδιών στις εφαρμογές της. Την επόμενη μέρα, δικαστήριο του Λος Άντζελες έκρινε ότι η Meta και το YouTube σχεδίασαν λειτουργίες πλατφόρμας που συνέβαλαν στις βλάβες στην ψυχική υγεία ενός ενάγοντος.

Αυτές οι εξελίξεις αναμένεται να «απελευθερώσουν τη νομοθεσία», δήλωσε στο CNBC η Σόνια Λίβινγκστον, καθηγήτρια κοινωνικής ψυχολογίας και διευθύντρια του κέντρου Digital Futures for Children του London School of Economics.

Ωστόσο, σημείωσε πως η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τους εφήβους είναι μια πρόχειρη λύση από κυβερνήσεις που δεν έχουν καταφέρει να αστυνομεύσουν σωστά τους τεχνολογικούς γίγαντες εδώ και χρόνια.

Πρόχειρη λύση η απαγόρευση;

«Νομίζω ότι το επιχείρημα για την απαγόρευση είναι μια παραδοχή αποτυχίας ότι δεν μπορούμε να ρυθμίσουμε τις εταιρείες, επομένως μπορούμε μόνο να περιορίσουμε τα παιδιά», ανέφερε στο CNBC, εξηγώντας ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη έχουν ήδη σύνθετη νομοθεσία, που όμως δεν εφαρμόζεται.

«Πότε οι κυβερνήσεις πρόκειται πραγματικά να επιβάλουν, να αυξήσουν τα στοιχήματα στα πρόστιμα, να απαγορεύσουν τις εταιρείες, εάν είναι απαραίτητο, επειδή δεν συμμορφώνονται;» πρόσθεσε.

Εφαρμογή των υφιστάμενων νόμων

«Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εφαρμόζουν τον νόμο και οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας να αντιμετωπίζουν μια σειρά από κανονιστικές παρεμβάσεις που απαγορεύουν μια ολόκληρη σειρά πρακτικών που εφαρμόζουν επί του παρόντος», επισήμανε.

Αναφέρθηκε μάλιστα στον Νόμο περί Ασφάλειας στο Διαδίκτυο του Ηνωμένου Βασιλείου, ο οποίος «απαιτεί ασφάλεια εκ σχεδιασμού» — αυτό σημαίνει ότι λειτουργίες όπως η «Γρήγορη Προσθήκη» του Snapchat που προσκαλούν τους εφήβους να γίνουν φίλοι με άλλους θα πρέπει να σταματήσουν.

Η Λίβινγκστον εκτιμά ότι μια γενική απαγόρευση δεν θα ήταν καν υπό συζήτηση εάν οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης είχαν υποβληθεί σε κατάλληλους ελέγχους πριν από την κυκλοφορία του στην αγορά, για να διαπιστωθεί εάν οι λειτουργίες τους είναι ασφαλείς για το κοινό-στόχο τους.

«Υπάρχουν πολλοί τομείς όπου έχουμε μια αγορά που λειτουργεί καλά και απαιτεί δοκιμές για να διαπιστωθεί ότι πληροί τα πρότυπα… πριν τα προϊόντα μπορέσουν να κυκλοφορήσουν στην αγορά», είπε. «Αν το κάναμε αυτό για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα βρισκόμασταν σε ένα εντελώς διαφορετικό μέρος και δεν θα χρειαζόταν να μιλάμε για απαγόρευση στα παιδιά από οτιδήποτε».

Η περίπτωση του KOSA

Από την άλλη ο Τζος Γκόλιν, εκτελεστικός διευθυντής του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Fairplay for Kids με έδρα τη Βοστώνη, σχολίασε στο CNBC ότι θα ήθελε να δει «νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και την ασφάλεια βάσει σχεδιασμού αντί για γενικές απαγορεύσεις» σε όλες τις ΗΠΑ.

Αυτό περιλαμβάνει την ψήφιση του Νόμου για την Προστασία του Απορρήτου των Παιδιών και των Εφήβων στο Διαδίκτυο, με σκοπό να σταματήσει η διαφήμιση που βασίζεται σε προσωπικά δεδομένα και απευθύνεται σε παιδιά, ώστε να υπάρχει «λιγότερο οικονομικό κίνητρο για τις εταιρείες social media να στοχεύουν και να εθίζουν παιδιά».

Ενώ συμπλήρωσε πως η ψήφιση της έκδοσης της Γερουσίας του Νόμου για την Ασφάλεια των Παιδιών στο Διαδίκτυο (KOSA) είναι επίσης το κλειδί για να διασφαλιστεί ότι οι πλατφόρμες θα θεωρούνται νομικά υπεύθυνες για τα χαρακτηριστικά σχεδιασμού που μπορούν να προκαλέσουν εθισμό ή άλλες βλάβες.

Εντύπωση προκαλεί μάλιστα το γεγονός ότι ο όμιλος του Μαρ Ζάκεμπεργκ έχει ήδη ασκήσει με επιτυχία πιέσεις για να σταματήσει το KOSA, παρόλο που εγκρίθηκε από τη Γερουσία το 2024.

Οι απαγορεύσεις των social media ως ένα «ακραίο» μέτρο που αποξενώνει τους νέους από τα οφέλη που προσφέρουν αυτές οι πλατφόρμες

Τα «ξερά» και τα «χλωρά» στα social media

Μια σαρωτική απαγόρευση των social media τιμωρεί μόνο μια γενιά νέων που έχουν γίνει ολοένα και πιο εξαρτημένες από τα διαδικτυακά μέσα αλληλεπίδρασης, σύμφωνα με την Λίβινγκστον.

«Είναι τα 15 χρόνια που δεν αφήνουμε τα παιδιά μας να βγαίνουν έξω και να συναντούν τους φίλους τους. Είναι τα 15 χρόνια που σταματήσαμε να χρηματοδοτούμε πάρκα και χώρους για να συναντιούνται οι νέοι», τόνισε.

«Έτσι, μια απαγόρευση τώρα είναι σαν να λέμε στα παιδιά, ‘Παιδιά, δεν μπορούμε να κάνουμε τον κανονισμό να λειτουργήσει. Δεν μπορούμε να τον ενημερώσουμε αρκετά γρήγορα. Δεν σας έχουμε δημιουργήσει τίποτα άλλο να κάνετε, αλλά αυτό είναι απλά δύσκολο. Έχουμε τρομοκρατήσει τους γονείς σας κάνοντάς τους να νιώσουν ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα και θα σας απομακρύνουμε από την υπηρεσία όπου ελπίζατε ότι θα ένιωθα κάποια κοινωνικότητα και ψυχαγωγία’».

Η Δρ. Βικτόρια Νας, αναπληρώτρια καθηγήτρια και ανώτερη ερευνήτρια πολιτικής στο Ινστιτούτο Διαδικτύου της Οξφόρδης, χαρακτήρισε τις απαγορεύσεις των social media ως ένα «ακραίο» μέτρο που αποξενώνει τους νέους από τα οφέλη που προσφέρουν αυτές οι πλατφόρμες.

«Γνωρίζουμε ότι τα παιδιά και οι νέοι ενημερώνονται διαδικτυακά και μέσω εφαρμογών, οπότε το διακόπτουμε αυτό», είπε. «Η άποψή μου θα ήταν ότι δεν νομίζω ότι αυτό δικαιολογεί την απαγόρευση. Για μένα, αυτό που δικαιολογεί είναι μια πιο υπεύθυνη συμπεριφορά από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για τη μείωση των πιο επιβλαβών χαρακτηριστικών τους».

Μάλιστα, οι απαγορεύσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν τους νέους και τα παιδιά σε λιγότερο ρυθμιζόμενες γωνιές του διαδικτύου, οι οποίες δεν έχουν την ίδια προστασία.

Ενδεικτικό είναι πως πολλοί Αυστραλοί έφηβοι παραβίασαν την απαγόρευση των social media όταν τέθηκε σε ισχύ για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο. Μια έκθεση του BBC διαπίστωσε ότι οι λήψεις VPN, τα οποία αποκρύπτουν τις τοποθεσίες των χρηστών για να αποφύγουν τους περιορισμούς που ισχύουν σε συγκεκριμένες χώρες, αυξήθηκαν πριν από την απαγόρευση.