Πάνω από 100 ημέρες μετά την έναρξη του τρίτου πολέμου στον Κόλπο, οι αγορές πετρελαίου έχουν παραμείνει ανεπηρέαστες από τις κακές ειδήσεις από το πεδίο της μάχης. Στις 8 Ιουνίου, όταν οι νέες επιθέσεις μεταξύ Ιράν και Ισραήλ απείλησαν την εύθραυστη εκεχειρία δύο μηνών, η τιμή του αργού Brent, του διεθνούς δείκτη αναφοράς, αυξήθηκε μόλις κατά 1%. Ακόμη και μετά τις επακόλουθες ανταλλαγές μεταξύ Αμερικής και Ιράν, νωρίς στις 11 Ιουνίου η τιμή ήταν περίπου 93 δολάρια ανά βαρέλι, πάνω από 30 δολάρια κάτω από το υψηλό της ημέρας τον Απρίλιο, σύμφωνα με δημοσίευμα του Economist.
Οι αγορές πετρελαίου είναι ήρεμες επειδή έχουν βρει τρόπους να αντιμετωπίσουν την έλλειψη προσφοράς 15 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα που προκλήθηκε από το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ. Η Κίνα έχει μειώσει τις εισαγωγές της κατά περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα· ο περιορισμός της κατανάλωσης έχει προκαλέσει πτώση της συνολικής ζήτησης αλλού κατά παρόμοιο ποσό. Η Βραζιλία, η Βενεζουέλα και άλλες χώρες αντλούν λίγο περισσότερο από πριν. Το υπόλοιπο καλύπτεται με την αξιοποίηση των παγκόσμιων αποθεμάτων — κυρίως από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου (SPR) των πλούσιων χωρών.
Η δέσμευση για το πετρέλαιο
Τον Μάρτιο, τα 32 μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ενός κλαμπ μεγάλων χωρών που καταναλώνουν πετρέλαιο, δεσμεύτηκαν να διαθέσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματα, κάτι που αποτέλεσε τη μεγαλύτερη συντονισμένη κίνηση στην ιστορία του ΔΟΕ. Λίγο λιγότερο από το ήμισυ αυτών των βαρελιών έχει παραδοθεί μέχρι τώρα, με ρυθμό-ρεκόρ 2,5-3 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα. Ωστόσο, οι αποδεσμεύσεις ενδέχεται να επιβραδυνθούν απότομα τις επόμενες εβδομάδες. Το αν αυτό συμβεί θα συμβάλει στο να καθοριστεί αν οι αγορές πετρελαίου θα διατηρήσουν την ψυχραιμία τους αυτό το καλοκαίρι.
Οι βασικοί πρωταγωνιστές αυτού του θρίλερ των εορτών είναι η Ιαπωνία, η Αμερική και η Ευρώπη. Στην αρχή του πολέμου, η Ιαπωνία προμηθευόταν το 90% του αργού πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή. Διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα στον κόσμο και ήταν ο πιο ένθερμος υποστηρικτής μιας συντονισμένης απελευθέρωσης από τον ΔΟΕ. Στοιχεία της Kayrros, η οποία παρακολουθεί τα επίπεδα αποθεμάτων, δείχνουν ότι η χώρα άρχισε διακριτικά να αντλεί από το εθνικό της στρατηγικό απόθεμα (SPR) ακόμη και πριν από την κίνηση του ΔΟΕ τον Μάρτιο. Στη συνέχεια, ανακοίνωσε ότι θα απελευθερώσει ποσότητα που αντιστοιχεί στην κατανάλωση 50 ημερών από τα δημόσια αποθέματά της — ή 90 εκατομμύρια βαρέλια — τα περισσότερα από τα οποία έχουν ήδη διανεμηθεί σε εγχώριους διυλιστές.
Ο ρυθμός των απελευθερώσεων αρχικά αυξήθηκε σε πάνω από 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, πριν επιβραδυνθεί στα 0,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον περασμένο μήνα. Τους τελευταίους δύο μήνες, οι τοπικοί παράγοντες διύλισης κατάφεραν να αντικαταστήσουν το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που κάποτε εισήγαγαν μέσω του Ορμούζ με πετρέλαιο που παρακάμπτει το στενό μέσω αγωγών και αγορές από παραγωγούς εκτός του Κόλπου, ιδίως από την Αμερική, λέει ο Terazawa Tatsuya του Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας, ενός ιαπωνικού think tank. Αυτό βοήθησε τα δημόσια αποθέματα της Ιαπωνίας να διατηρήσουν προμήθεια άνω των 120 ημερών, πάνω από το κατώτατο όριο των 90 ημερών του ΔΟΕ.
Η Ιαπωνία και η Αμερική
Αν και η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι δεν έχει αποκλείσει εντελώς το ενδεχόμενο μιας νέας αποδέσμευσης, τον περασμένο μήνα αρνήθηκε να προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση και ενδέχεται να είναι απρόθυμη να εγκρίνει μια μεγάλη αποδέσμευση. Αυτό θα άφηνε τα αποθέματα της Ιαπωνίας σε επίπεδα που δεν θα ήταν καθόλου ασφαλή, ενώ δεν διαφαίνεται τέλος στην κρίση και ο ανταγωνισμός για εναλλακτικές πηγές εντείνεται παντού, παρατηρεί ο Κρίστοφερ Χέινς της συμβουλευτικής εταιρείας Energy Aspects.
Η Αμερική είναι ακόμη πιο πιεσμένη. Τα εφεδρικά αποθέματά της (SPR) μπήκαν στον πόλεμο σχεδόν μισοαδειασμένα, μετά από μια μεγάλη μείωση το 2022-23, όταν η τιμή του πετρελαίου εκτοξεύθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Παρόλο που ένα μέρος των 172 εκατομμυρίων βαρελιών που δεσμεύτηκε να παραδώσει στον ΔΟΕ τον Μάρτιο δεν έχει ακόμη παραδοθεί, το SPR της έχει ήδη φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδό του από τη δεκαετία του 1980, όταν είχε γεμίσει μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις του Κόλπου της δεκαετίας του 1970. Η κυβέρνηση ανησυχεί τόσο πολύ για τα αποθέματά της που δανείζει βαρέλια αντί να τα πουλάει, με τους δανειολήπτες να υποχρεούνται να επιστρέψουν τις ποσότητες που αποσύρθηκαν — συν ένα επιτόκιο 17-26% — έως το 2027-29. Αυτό εξηγεί γιατί τρεις από τις τέσσερις δόσεις που δημοπρατήθηκαν μέχρι σήμερα δεν καλύφθηκαν πλήρως· περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια από την εγκεκριμένη αποδέσμευση παραμένουν αδιάθετα. Αναμένεται ευρέως μια άλλη δημοπρασία.
Η βραδύτερη άντληση από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία θα μπορούσε να μειώσει τις ροές από τα SPR των μελών του IEA από 2,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Ιούνιο σε 0,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Ιούλιο, εκτιμά η τράπεζα Morgan Stanley. Μπορεί η Ευρώπη να καλύψει το έλλειμμα; Όταν οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία κάλεσαν σε κοινή δράση στις αρχές Μαρτίου, οι ευρωπαϊκές χώρες αντέδρασαν, σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με τις συνομιλίες. Λίγες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις προμήθειες του Κόλπου και πολλές ήταν επιφυλακτικές ως προς την αντλήση των ήδη περιορισμένων αποθεμάτων τους — τα οποία, σε αντίθεση με αυτά των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, αποτελούνται κυρίως από διυλισμένα προϊόντα και όχι από αργό πετρέλαιο.
