Τα τρία πράγματα που πρέπει να γνωρίζουν οι επενδυτές:
-Οι ΗΠΑ και το Ιράν επαναλαμβάνουν τις εχθροπραξίες, απειλώντας την ομαλή διέλευση από το Στενό του Ορμούζ και ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου προς τα πάνω.
-Τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα ενέργειας που είχαν αποδεσμευτεί για την ανακούφιση της αγοράς, έχουν πλέον σχεδόν εξαντληθεί.
-Οι αγορές εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην Αμερικανική Κεντρική Τράπεζα (Fed), αγνοώντας τους αυξανόμενους γεωπολιτικούς κινδύνους.
Καθώς το Ιράν και οι ΗΠΑ οδηγούνται σε νέα σύγκρουση, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο μιας σοβαρής ενεργειακής κρίσης που θα μπορούσε να διαρκέσει έως το 2027. Το επίκεντρο της έντασης είναι αναμφίβολα το Στενό του Ορμούζ. Το Ιράν, γνωρίζοντας την αδυναμία του σε μια κατά μέτωπο χερσαία σύγκρουση, χρησιμοποιεί τον έλεγχο αυτού του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος ως το απόλυτο γεωπολιτικό του όπλο.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται ραγδαία από το γεγονός ότι τα περιθώρια ασφαλείας έχουν στενέψει. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, οι χώρες μέλη έχουν ήδη αποδεσμεύσει σχεδόν τα τρία τέταρτα από τα 400 εκατομμύρια βαρέλια των αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης. Χωρίς αυτό το «μαξιλάρι», και με τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια να περιορίζουν την προσφορά, οι αυξανόμενες τιμές αναμένεται να ασκήσουν αφόρητη πίεση στην κατανάλωση και στα κρατικά ταμεία.
Η ψευδαίσθηση των αγορών
Παρά την ορατή απειλή, οι χρηματιστηριακές αγορές παραμένουν κοντά στα ιστορικά υψηλά τους, ενώ τα ομόλογα δεν προεξοφλούν κανένα βραχυπρόθεσμο πληθωριστικό σοκ. Αυτή η αισιοδοξία δεν βασίζεται σε ρεαλιστικές γεωπολιτικές προβλέψεις, καθώς οι αγορές δεν διαθέτουν τέτοιους μηχανισμούς αξιολόγησης.
Αντιθέτως, οι επενδυτές, έχοντας εθιστεί στις παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαπενταετίας, προεξοφλούν ότι η Fed θα λειτουργήσει ξανά ως δίχτυ ασφαλείας. Η συμπεριφορά τους θυμίζει έντονα τις αρχές του 2020: οι αγορές αγνοούσαν την εξάπλωση του Covid-19 μέχρι την τελευταία στιγμή, πιστεύοντας ότι η κεντρική τράπεζα θα διαχειριστεί την κρίση—όπως και έπραξε με τη μαζική Ποσοτική Χαλάρωση, επιτρέποντας μια ανάκαμψη ρεκόρ σε μόλις 16 ημέρες.
Η πρόκληση για τον Warsh
Όπως και το 2020, οι αγορές θα στραφούν ξανά στη Fed. Όμως, ένας νέος και θεωρητικά πιο αυστηρός (hawkish) επικεφαλής, ο Kevin Warsh, θα κληθεί να λάβει μια κρίσιμη απόφαση: Θα δράσει η Fed ως “δανειστής έσχατης προσφυγής” για να σώσει τις αγορές ή θα παραμείνει προσηλωμένη στη δύσκολη μάχη κατά του πληθωρισμού; Εάν η αντίδραση της Fed δεν είναι διευκολυντική, δεν υπάρχουν πολλές άλλες δικλείδες ασφαλείας, πέραν μιας περιορισμένης βοήθειας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;
Για τις επιχειρήσεις: Η ενέργεια θα παραμείνει πηγή αβεβαιότητας. Εάν οι κυβερνήσεις νιώσουν την ανάγκη να δικαιολογήσουν μια στρατιωτική επέμβαση, είναι πιθανό να δούμε σοβαρές διαταραχές: όρια στη χρήση ενέργειας, αυξημένο κόστος, πληθωρισμό, ακόμη και υποχρεωτική τηλεργασία. Είναι η κατάλληλη στιγμή για αναθεώρηση των σχεδίων διαχείρισης κρίσεων.
Για τους επενδυτές: Για να υπάρξει ένα πραγματικό κραχ, θα πρέπει ταυτόχρονα το Ιράν να κλείσει το Ορμούζ, η Δύση να αδρανήσει και η Fed να αρνηθεί να παρέχει ρευστότητα. Αν και η ταυτόχρονη εμφάνιση όλων αυτών είναι ακραίο σενάριο, σε περιόδους υψηλής μεταβλητότητας απαιτείται ρεαλισμός. Οι αγορές συχνά αποτυγχάνουν να διαβάσουν τη γεωπολιτική σκακιέρα, και οι επενδυτές πρέπει να διατηρούν ισχυρές επιφυλάξεις απέναντι στον υπερβολικό εφησυχασμό.
*Ο Γιώργος Λαγαρίας είναι Chief Economist, Director Economics Hub της Forvis Mazars Financial Planning UK
