Οι διαδοχικοί καύσωνες που πλήττουν τη Γαλλία κατά τη διάρκεια του 2026 αναδεικνύουν ολοένα και περισσότερο την κλιματική αλλαγή ως παράγοντα με άμεσες οικονομικές συνέπειες, παρατηρεί ειδικό σημείωμα της ελληνικής πρεσβείας στο Παρίσι. Μετά από τρία διαδοχικά επεισόδια ακραίων θερμοκρασιών ήδη από τον Μάιο, τον Ιούνιο και τις αρχές Ιουλίου, η γαλλική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένους κινδύνους για την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και τη λειτουργία κρίσιμων τομέων της οικονομίας.
Η εμπειρία του ιστορικού καύσωνα του 2003 εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Στατιστικής της Γαλλίας (INSEE), το δεκαεξαήμερο κύμα ακραίας ζέστης εκείνης της χρονιάς είχε μειώσει τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της γαλλικής οικονομίας κατά περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες.
Αν και οι σημερινές οικονομικές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά, το προηγούμενο αυτό καταδεικνύει ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν αισθητά τις μακροοικονομικές επιδόσεις της χώρας. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η γαλλική κυβέρνηση αναθεώρησε ήδη επί τα χείρω την πρόβλεψη για την αύξηση του ΑΕΠ το 2026 από 0,9% σε 0,7%, ενώ τόσο το INSEE όσο και η Κεντρική Τράπεζα της Γαλλίας επισημαίνουν ότι οι επαναλαμβανόμενοι καύσωνες αποτελούν σαφή καθοδικό κίνδυνο για την οικονομική δραστηριότητα.
Παρότι η ακριβής ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων παραμένει δύσκολη, λόγω της πολυπλοκότητας των παραγόντων που επηρεάζουν το ΑΕΠ, η αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των φαινομένων δημιουργεί σημαντική αβεβαιότητα.
Οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα εμφανείς σε συγκεκριμένους κλάδους. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του ανεξάρτητου ινστιτούτου οικονομικών μελετών και προβλέψεων Rexecode, το 28% των μεγάλων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων μεσαίου μεγέθους δήλωσε ότι η δραστηριότητά του επηρεάστηκε αρνητικά από τους καύσωνες, ενώ μόλις το 5% ανέφερε θετικές επιδράσεις. Οι επιπτώσεις εκδηλώνονται μέσω της προσωρινής διακοπής εργοταξίων, της μείωσης της καταναλωτικής κίνησης σε εμπορικά καταστήματα και εστιατόρια, των προβλημάτων στις μεταφορές και της μείωσης της παραγωγικότητας των εργαζομένων που εκτίθενται σε υψηλές θερμοκρασίες.
Ιατρικές και εργονομικές μελέτες δείχνουν ότι η ικανότητα εκτέλεσης σωματικής εργασίας μπορεί να μειωθεί έως και 40% όταν η θερμοκρασία φθάνει τους 32°C, γεγονός που επηρεάζει ιδιαίτερα την οικοδομή, τις μεταφορές και τις υπαίθριες εργασίες, ενώ, όπως επισήμανε ο πρόεδρος της μεγαλύτερης εργοδοτικής οργάνωσης της Γαλλίας MEDEF, κ. Patrick Martin, σε πρόσφατη συνέντευξή του, πολλές επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν μέτρα προστασίας των εργαζομένων, γεγονός που οδήγησε σε αναπροσαρμογή του προγράμματος εργασιών και σε προσωρινή επιβράδυνση της παραγωγικής διαδικασίας.
Ο αγροτικός τομέας εξακολουθεί να αποτελεί τον πλέον ευάλωτο κλάδο. Το 2003 η παραγωγή δημητριακών είχε μειωθεί κατά περίπου 22%, η αμπελουργική παραγωγή κατά σχεδόν 9%, ενώ η προστιθέμενη αξία της γεωργίας είχε υποχωρήσει κατά 15,4%. Αν και σήμερα η συμμετοχή της γεωργίας στο γαλλικό ΑΕΠ είναι χαμηλότερη (1,4% έναντι 1,7% το 2003), οι πρώτες εκτιμήσεις του Υπουργείου Γεωργίας δείχνουν ήδη μείωση της φετινής παραγωγής σιταριού κατά περίπου 4%, παρά την αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Εκτιμάται ότι ενδεχόμενη μείωση της αγροτικής προστιθέμενης αξίας κατά 10% θα μπορούσε να αφαιρέσει 0,1-0,2 ποσοστιαίες μονάδες από το ΑΕΠ.
Ενέργεια και Μεταφορές
Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες επιβαρύνουν τις ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές, αυξάνοντας τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, επηρεάζοντας τη λειτουργία των σιδηροδρομικών δικτύων και ενισχύοντας το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Κατά το πρόσφατο κύμα καύσωνα, η αιχμή της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία αυξήθηκε κατά περίπου 12%, ενώ οι ημερήσιες τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας υπερδιπλασιάστηκαν σε σύγκριση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη του φαινομένου. Η συχνότερη εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών αναδεικνύει, παράλληλα, την ανάγκη επιτάχυνσης των επενδύσεων σε υποδομές ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή, καθώς και της προσαρμογής των συνθηκών εργασίας και της ενεργειακής διαχείρισης των επιχειρήσεων.
Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες, τα διαθέσιμα βραχυπρόθεσμα στοιχεία δεν αποτυπώνουν ακόμη πλήρως την έκταση των οικονομικών επιπτώσεων. Οι δείκτες επιχειρηματικού κλίματος παρέμειναν σχετικά ανθεκτικοί κατά το δεύτερο τρίμηνο, κυρίως χάρη στις επιδόσεις της βιομηχανίας, ενώ η Τράπεζα της Γαλλίας εξακολουθεί να προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,2% σε τριμηνιαία βάση.
Ωστόσο, αρκετοί οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι συνέπειες του πρόσφατου καύσωνα ενδέχεται να αποτυπωθούν εντονότερα κατά το τρίτο τρίμηνο, όταν θα καταγραφούν πληρέστερα οι απώλειες στη γεωργία, η μειωμένη παραγωγικότητα και οι επιπτώσεις στην κατανάλωση.
Πέραν των άμεσων επιδράσεων, αυξάνονται οι ενδείξεις ότι οι οικονομικές συνέπειες των ακραίων θερμοκρασιών είναι πιο επίμονες. Πρόσφατες εμπειρικές μελέτες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δείχνουν ότι οι επιπτώσεις των καυσώνων δεν περιορίζονται στο τρίμηνο κατά το οποίο εκδηλώνονται, αλλά μπορεί να οδηγήσουν σε σωρευτική υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας έως και κατά 1,5% δύο χρόνια αργότερα, καθώς οι επιχειρήσεις αναβάλλουν παραγωγικές επενδύσεις και αυξάνουν τις δαπάνες προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Η τάση αυτή αντανακλάται και στο αυξανόμενο οικονομικό κόστος των ακραίων καιρικών φαινομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα της Γαλλίας, οι σχετικές ζημιές στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθαν σε περίπου 40 δισ. ευρώ το 2024, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 0,2% του ΑΕΠ της ΕΕ, επιβεβαιώνοντας την ανοδική τάση του οικονομικού κόστους της κλιματικής αλλαγής τα τελευταία χρόνια.
Παρά το γεγονός ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν ακόμη την ακριβή αποτίμηση του οικονομικού κόστους, οι φετινοί καύσωνες επιβεβαιώνουν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις προοπτικές της γαλλικής οικονομίας. Η δημοσίευση των στοιχείων για την εξέλιξη του ΑΕΠ και της αγροτικής παραγωγής κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους αναμένεται να προσφέρει σαφέστερη εικόνα για το μέγεθος των επιπτώσεων και την ανθεκτικότητα των επιμέρους κλάδων της οικονομίας.
