Τραμπ: Επιδιώκει να αλλάξει τον χάρτη της Μέσης Ανατολής

Την ώρα που οι ΗΠΑ συνέχισαν να βομβαρδίζουν το Ιράν, για 12η συνεχόμενη νύχτα, και οι Χούθι επιτέθηκαν σε τάνκερ της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, ο Ντόναλντ Τραμπ συνήψε συμφωνία για πυρηνικά με το Ριάντ.

Η συμφωνία ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας θα σταλεί στο Κογκρέσο για εξέταση

Το BBC, σε ανάλυσή του, εξετάζει τι θα σημάνει αυτή η εξέλιξη για την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία

Οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν μια ιστορική συμφωνία που, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το βρετανικό μέσο, θα επιτρέψει στο βασίλειο του Κόλπου να αναπτύξει ένα πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς.

Το deal περιγράφεται ως «συμφωνία ειρηνικής πυρηνικής συνεργασίας» που θα προσφέρει «ευρεία πρόσβαση στις αμερικανικές εταιρείες στο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας», σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ.

Το κείμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αλλά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν μεταδώσει ότι θα μπορούσε να επιτραπεί στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο στο μέλλον — το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και για την κατασκευή πυρηνικών βομβών.

Είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ προχωρούν σε μια τέτοια κίνηση, όπως αναφέρουν ειδικοί, ενώ προειδοποιούν για τον κίνδυνο μελλοντικής πυρηνικής διάδοσης σε μια ήδη ασταθή περιοχή.

«Συνεργασία διάρκειας δεκαετιών»

Το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ επισήμανε ότι, παράλληλα με τη συμφωνία συνεργασίας, υπογράφηκε επίσης μια «διμερής συμφωνία διασφαλίσεων».

«Συνολικά, αυτές οι δύο συμφωνίες θέτουν τα νομικά θεμέλια για μια συνεργασία διάρκειας δεκαετιών, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, η οποία προωθεί διάφορους οικονομικούς και στρατηγικούς στόχους προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένης της μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων», αναφέρεται στην αμερικανική ανακοίνωση.

Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας εξέδωσε επίσης ανακοίνωση, στην οποία αναφέρει ότι η συμφωνία «αποτελεί επέκταση της υπάρχουσας συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών στον τομέα της ενέργειας» και επισημαίνει ότι η συμφωνία αυτή έρχεται σε συνέχεια της επίσκεψης του Σαουδάραβα ηγέτη στην Ουάσινγκτον τον περασμένο Νοέμβριο.

Η ανακοίνωση για τη συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο που η σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν κλιμακώνεται, υπογραμμίζει το BBC.

Η Σαουδική Αραβία, μακροχρόνιος σύμμαχος των ΗΠΑ, φιλοξενεί αρκετές αμερικανικές βάσεις, οι οποίες έχουν αποτελέσει στόχο ιρανικών επιθέσεων.

Επίσης, η ανακοίνωση έρχεται δύο ημέρες αφότου οι σύμμαχοι του Ιράν στην Υεμένη, οι Χούθι, ανακοίνωσαν «ναυτικό αποκλεισμό» κατά του βασιλείου.

Μπορεί να αποφέρει δισεκατομμύρια δολάρια για τις ΗΠΑ

Το BBC υπογραμμίζει ότι δεν δόθηκαν συγκεκριμένες λεπτομέρειες σχετικά με τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά προηγούμενες αναφορές μέσων ενημέρωσης εκτιμούσαν ότι, μετά τη διεξαγωγή κοινής μελέτης με τις ΗΠΑ, ενδέχεται να επιτραπεί στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός της για την παραγωγή καυσίμου σε μονάδα εμπλουτισμού κατασκευασμένη από τις ΗΠΑ, αντί να εξαρτάται από εισαγόμενο καύσιμο.

Αυτό θα μπορούσε να αποφέρει δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ, οι εταιρείες των οποίων θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην κατασκευή μιας μονάδας παραγωγής εμπλουτισμένου ουρανίου, όπως προαναφέρθηκε.

«Να είστε βέβαιοι ότι αυτές οι συμφωνίες τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και μη διάδοσης, ενώ βασίζονται στην καλύτερη πυρηνική τεχνολογία και στους καλύτερους επιστήμονες του κόσμου, που έχουν σχεδιαστεί εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες», τόνισε σε ανακοίνωσή του ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ.

Το υπουργείο Ενέργειας δήλωσε ότι η συμφωνία προάγει τόσο την «ασφάλεια των ΗΠΑ όσο και της ευρύτερης περιοχής» και θα διασφαλίσει «υψηλά πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας, προστασίας και μη διάδοσης, ενώ θα ενισχύσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα της πολιτικής πυρηνικής τεχνολογίας».

Γιατί ανησυχούν ειδικοί

Πυρηνικοί εμπειρογνώμονες και πρώην αξιωματούχοι του Ισραήλ — του κορυφαίου συμμάχου των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή — εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι το σχέδιο θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει τη Σαουδική Αραβία στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου — αν και πολλοί εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι αυτή η πορεία θα διαρκέσει πιθανότατα δεκαετίες και θα προκαλέσει αντίδραση από τη διεθνή κοινότητα.

Η Ρόζμαρι Κέλανικ, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο αμερικανικό κέντρο μελετών Defense Priorities, δήλωσε ότι θα ήταν «αρκετά συγκλονιστικό» αν η συμφωνία περιελάμβανε την άδεια των ΗΠΑ προς τη Σαουδική Αραβία να διαθέτει εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου.

«Οι ΗΠΑ δεν έχουν κάνει κάτι τέτοιο ποτέ στο παρελθόν, δεν έχουμε βοηθήσει ποτέ άλλη χώρα να εμπλουτίσει ουράνιο στο έδαφός της», είπε, προσθέτοντας ότι ο λόγος είναι ότι «αν μπορείς να παράγεις το δικό σου πυρηνικό καύσιμο, γίνεσαι πολύ μεγαλύτερος κίνδυνος» όσον αφορά την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Ποιες χώρες έχουν πυρηνικά:

Πηγή: BBC

Η συμφωνία θα σταλεί τώρα στο Κογκρέσο για εξέταση.

Σύμφωνα με το BBC, αναμένεται ότι ορισμένοι βουλευτές και από τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος θα αντιταχθούν στη συμφωνία, αν και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ ελέγχει επί του παρόντος τόσο τη Γερουσία όσο και τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

«Η υποκρισία τους δεν έχει όμοιο παρά μόνο την απερισκεψία τους»

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, απάντησε στους επικριτές που ενδεχομένως εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας να αναπτύξει πυρηνικό όπλο στο μέλλον.

«Οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να συνάψουν καμία συμφωνία με καμία χώρα στον κόσμο που να ενέχει τον κίνδυνο διάδοσης πυρηνικών όπλων», δήλωσε ο Ρούμπιο σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στις Φιλιππίνες.

Αρκετοί Δημοκρατικοί που εξέφρασαν την αντίθεσή τους στη συμφωνία επισήμαναν ότι, κατά τη διάρκεια της θητείας του ως γερουσιαστής, ο Ρούμπιο είχε υποστηρίξει έναν νόμο —τον «Νόμο για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων στη Σαουδική Αραβία»— ο οποίος απαιτούσε την έγκριση του Κογκρέσου για τη σύναψη πυρηνικής συμφωνίας με τους Σαουδάραβες.

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Μασαχουσέτης, Έντουαρντ Μάρκι εξέδωσε δήλωση με την οποία καταδίκασε τον Ρούμπιο και τον Τραμπ, αναφέροντας ότι «η υποκρισία τους δεν έχει όμοιο παρά μόνο την απερισκεψία τους».

«Επιτρέπουν στη Σαουδική Αραβία, ένα πολεμοχαρές και αυταρχικό κράτος, να αναπτύξει τεχνολογίες πυρηνικών όπλων, ενώ παράλληλα ξεκινούν έναν πόλεμο με το Ιράν με το πρόσχημα της αποτροπής της κατασκευής ιρανικής πυρηνικής βόμβας», δήλωσε ο Μάρκι.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.

Δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται προϋπόθεση αναγνώρισης του Ισραήλ

Εάν συμπεριληφθεί διάταξη σχετικά με τον εμπλουτισμό, αυτό θα διαφοροποιούσε τη συγκεκριμένη συμφωνία από μια άλλη που συνήψαν οι ΗΠΑ το 2009 με τον γείτονα της Σαουδικής Αραβίας, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, βάσει της οποίας τα ΗΑΕ δεν παράγουν δικό τους καύσιμο και αποδέχονται μια σειρά άλλων περιορισμών.

Για τον λόγο αυτό, η συμφωνία αναμένεται επίσης να προκαλέσει την ανησυχία των ακτιβιστών για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, των οποίων απώτερος στόχος είναι να αποτρέψουν την αύξηση του αριθμού των πυρηνικών όπλων παγκοσμίως.

Η Σαουδική Αραβία ασκεί πιέσεις για μια τέτοια συμφωνία εδώ και χρόνια, υπό διάφορους προέδρους, αλλά η Ουάσινγκτον επιμένει σε ένα βασικό αίτημα: η χώρα να αναγνωρίσει το Ισραήλ, βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ, και να ομαλοποιήσει τις διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις μαζί του.

Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, το αίτημα αυτό φαίνεται να έχει αποσυρθεί ως προϋπόθεση για τη συμφωνία.

Ο Τραμπ έχει καταβάλει προσπάθειες για την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία κατά τη διάρκεια της θητείας του στον Λευκό Οίκο.

Γιατί τώρα;

Εκτός από τα στρατηγικά και εμπορικά οφέλη που αναμένεται να αποφέρει η συμφωνία αυτή, ένας πιθανός λόγος για τον οποίο η συμφωνία αυτή συνάπτεται τώρα είναι ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ρωσία και η Κίνα διεξάγουν συζητήσεις για κάτι παρόμοιο και οι ΗΠΑ ίσως δεν ήθελαν να μείνουν εκτός.

Το BBC σημειώνει ότι η συμφωνία αποτελεί σημαντική νίκη για τη Σαουδική Αραβία και έχει τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες εξουσίας στη Μέση Ανατολή — αν και όχι άμεσα και ίσως όχι για αρκετά χρόνια, αν όχι και περισσότερο.

Το πυρηνικό ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, η οποία διαρκεί εδώ και μήνες.

Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ υποστηρίζουν ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους επιτέθηκαν στο Ιράν τον Φεβρουάριο ήταν να αποτρέψουν τη χώρα από το να αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο — κάτι που η Τεχεράνη αρνείται ότι σχεδιάζει να κάνει.

Ο de facto ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, δήλωσε στο CBS News το 2018 ότι η χώρα του δεν σχεδίαζε να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, αλλά ότι «χωρίς αμφιβολία, αν το Ιράν κατασκευάσει πυρηνική βόμβα, θα ακολουθήσουμε το παράδειγμά του το συντομότερο δυνατόν».

Πηγή: in.gr