Γιατί 7 στους 10 νέους Έλληνες ζουν στο πατρικό έως τα 31

Αποκαλυπτική είναι η έρευνα του ΟΟΣΑ «2024 OECD Risks That Matter», καθώς δείχνει ότι περίπου το 70% των νέων στην Ελλάδα (ηλικίας 18-24 ετών) εξέφρασαν ανησυχία σχετικά με την εξασφάλιση επαρκούς στέγασης το επόμενο έτος, ποσοστό που αντιπροσωπεύει το πέμπτο μεγαλύτερο ποσοστό στον ΟΟΣΑ και πολύ πάνω από τον μέσο όρο του Οργανισμού που είναι 61%.

Στην Ελλάδα ωστόσο οι νέοι δυσκολεύονται να αποχωριστούν το σπίτι των γονιών τους κι αυτό όχι για… συναισθηματικούς λόγους αλλά καθαρά για οικονομικούς αφού είτε η ανεργία είτε το χαμηλό εισόδημά τους λόγω των χαμηλών μισθών στη χώρα μας καθιστά απαγορευτική την ενοικίαση ενός δικού τους σπιτιού, πόσω μάλλον την αγορά πρώτης κατοικίας που παραμένει άπιαστο όνειρο για την πλειοψηφία της νεολαίας στη χώρα μας.

Σε επίπεδο ΟΟΣΑ, η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά νέων ηλικίας 20-29 ετών που ζουν με τους γονείς τους (74%), μετά την Νότια Κορέα, την Ιταλία, την Ισπανία και τη Σλοβακία. Επιπλέον, η μέση ηλικία στην οποία οι νέοι εγκαταλείπουν το πατρικό τους σπίτι είναι τα 30,9 έτη, σημαντικά υψηλότερη από τον μέσο όρο ΕΕ-ΟΟΣΑ που είναι 26,2 έτη.

Φυσικά δεν πρόκειται για ιδιορρυθμία των νέων στη χώρα μας η… προσκόλληση στο πατρικό σπίτι.

Τα βαθύτερα αίτια πρέπει να αναζητηθούν αφενός στο δυσθεώρητο ύψος των ενοικίων και το μεγάλο μερίδιο που καταλαμβάνει στο εισόδημα αφετέρου στους πολύ χαμηλούς μισθούς. Δεν είναι τυχαίο ότι κατά μέσο όρο, ένας νέος Έλληνας ηλικίας 18-29 ετών δαπανά πάνω από το 60% του εισοδήματός του για στέγαση, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ!

Το πρόβλημα είναι ακόμη πιο έντονο στις πόλεις, όπου σχεδόν οκτώ στους δέκα νέους Έλληνες δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για το κόστος στέγασης και ως εκ τούτου θεωρούνται ότι επιβαρύνονται υπερβολικά από το κόστος στέγασης.

Πώς αλλιώς άλλωστε όταν το συνολικό κόστος στέγασης στην Ελλάδα (ενοίκια, τιμές κατοικιών και κόστη ενέργειας/συντήρησης) έχει αυξηθεί κατά 28% έως 50% από το 2019, με τις τιμές των ενοικίων ειδικά στα αστικά κέντρα και την Αθήνα να καταγράφουν άνοδο έως και 50%, ωθώντας τη στεγαστική επιβάρυνση στα υψηλότερα επίπεδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με βάση τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, για τον Ιούλιο 2026, το κόστος στέγασης αυξήθηκε κατά 8,8% σε ετήσια βάση, ενώ συγκρίνοντας τον ίδιο  μήνα για τα έτη 2025/2024, είχε σημειωθεί νέα άνοδος 6,6%.

Για τις τιμές πώλησης κατοικιών ούτε λόγος καθώς έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο πάνω από 40%-50% σε πανελλαδικό επίπεδο την τελευταία πενταετία, με τις ζητούμενες τιμές σε ορισμένες κατηγορίες να φτάνουν ακόμα υψηλότερα.

Η άλλη παράμετρος που ωθεί τους νέους στη χώρα μας να παραμένουν πολλά χρόνια στο πατρικό τους σπίτι αφορά το ύψος των μισθών.

Ας δούμε τι δείχνουν τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, όπου ο μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης, προσαρμοσμένος ώστε να είναι συγκρίσιμος μεταξύ των εργαζομένων, διαμορφώθηκε το 2024 στα 39.800 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στην Ελλάδα ήταν λιγότερος από τον μισό μέσο μισθό στην ΕΕ, μόλις 18.000 ευρώ, καταγράφοντας τη δεύτερη χαμηλότερη πανευρωπαϊκά επίδοση. Χαμηλότερα σε καθαρά ονομαστικούς όρους βρέθηκε μόνο η Βουλγαρία με 15.400 ευρώ, ενώ ακολούθησε η Ουγγαρία με 18.500 ευρώ. Όμως η εξέλιξη των μισθών δείχνει ότι η απόσταση της Βουλγαρίας από την Ελλάδα κλείνει με μεγάλη ταχύτητα. Το 2023 ο αντίστοιχος μέσος μισθός ήταν 17.000 ευρώ στην Ελλάδα και 13.500 ευρώ στη Βουλγαρία. Μέσα σε έναν χρόνο, επομένως, ο ελληνικός μέσος μισθός αυξήθηκε κατά περίπου 5,9%, ενώ ο βουλγαρικός κατά περισσότερο από 14%.

Εάν δεν αλλάξουν αυτά τα δεδομένα δύσκολα τα περί σύγκλισης με την ΕΕ είναι παραμύθια και δεν πρόκειται να αλλάξει και η μοίρα των νέων ανθρώπων στη χώρα μας αλλά και το δημογραφικό πρόβλημα το οποίο συχνά επικαλούνται στην κυβέρνηση.

Εάν δεν αυξηθεί αποφασιστικά ο κατώτατος μισθός απελευθερώνοντας τις συλλογικές διαπραγματεύσεις εργαζομένων – εργοδοτών, εάν δεν ληφθούν αποφασιστικά μέτρα κατά της ακρίβειας σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες χτυπώντας τα κερδοσκοπικά κυκλώματα, μειώνοντας τους έμμεσους φόρους αλλά τα υψηλά περιθώρια κέρδους, εάν δε δημιουργηθούν ποιοτικές θέσεις εργασίας για τους νέους εργαζόμενους και δε χτυπηθεί το brain drain, τότε δύσκολα θα αλλάξει η οδυνηρή αυτή κατάσταση.