Στην ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους της Ελλάδας, της Κύπρου και της Πορτογαλίας αναφέρεται η Fitch Ratings, επισημαίνοντας ότι ήταν ένας από τους λόγους της σημαντικής βελτίωσης της πιστοληπτικής εικόνας των τριών χωρών.
Όπως επισημαίνει ο οίκος αξιολόγησης, οι τρεις χώρες έχουν αναβαθμιστεί συνολικά τρεις φορές η καθεμία από το 2022, εξέλιξη που συνδέεται πρωτίστως με τη σημαντική μείωση των λόγων χρέους προς ΑΕΠ.
Οι δείκτες χρέους προς ΑΕΠ υποχώρησαν αισθητά από τα υψηλά επίπεδα στα οποία είχαν διαμορφωθεί το 2020 και στις τρεις χώρες, με αποτέλεσμα να βρίσκονται πλέον αρκετά χαμηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα. Αντίθετα, σε επίπεδο Ευρωζώνης η αποκλιμάκωση ήταν πολύ πιο περιορισμένη.
Η εξέλιξη αυτή βελτίωσε τις επιδόσεις των τριών χωρών στο μοντέλο αξιολόγησης κρατικού κινδύνου της Fitch. Παράλληλα, η ενίσχυση της «υγείας» του τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και η βελτίωση της εξωτερικής θέσης της Πορτογαλίας, επέτρεψαν στον οίκο να άρει αρνητικές ποιοτικές προσαρμογές που έως τότε λειτουργούσαν ως περιορισμός στις αξιολογήσεις τους. Αυτό άνοιξε τον δρόμο για αναβαθμίσεις κατά περισσότερες από μία βαθμίδες.
Η Fitch επιβεβαίωσε τον Μάιο του 2026 την Ελλάδα στη βαθμίδα «BBB» με σταθερή προοπτική και την Κύπρο στη βαθμίδα «A-» με θετική προοπτική. Για την Πορτογαλία, τον Μάρτιο του 2026 αναθεώρησε την προοπτική σε θετική, διατηρώντας την αξιολόγηση στο «A».
Κλειδί τα πρωτογενή πλεονάσματα
Η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη αποτέλεσε τον σημαντικότερο παράγοντα που συνέβαλε στη μείωση του χρέους, ωστόσο, σύμφωνα με τη Fitch, δεν ήταν αυτή που διαφοροποίησε τις τρεις χώρες από την Ιταλία και την Ισπανία.
Οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες της Νότιας Ευρώπης επωφελήθηκαν επίσης από την ισχυρή ανάπτυξη και τη βελτίωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Ωστόσο, από τα προ πανδημίας επίπεδα έχουν καταγράψει καθαρή βελτίωση της πιστοληπτικής τους αξιολόγησης μόλις κατά μία βαθμίδα, έναντι τριών βαθμίδων για την Κύπρο, την Ελλάδα και την Πορτογαλία.
Η βασική διαφορά, κατά τον οίκο, βρίσκεται στη δημοσιονομική πολιτική. Ελλάδα, Κύπρος και Πορτογαλία πέρασαν σε διατηρήσιμα και συνειδητά επιδιωκόμενα πρωτογενή πλεονάσματα, ενώ η Ιταλία καταγράφει μόλις μικρά πλεονάσματα από το 2024 και η Ισπανία δεν έχει πετύχει αντίστοιχη δημοσιονομική επίδοση. «Η ανάπτυξη από μόνη της δεν οδήγησε σε αυτά τα πλεονάσματα», υπογραμμίζει η Fitch.
Οι ευνοϊκές συνθήκες υποχωρούν
Ωστόσο, ο οίκος προειδοποιεί ότι ορισμένοι από τους παράγοντες που ευνόησαν τη μείωση του χρέους αρχίζουν να εξασθενούν.
Η ανάκαμψη του τουρισμού μετά την πανδημία έχει πλέον ολοκληρωθεί, η χρηματοδότηση από τον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αναμένεται να κορυφωθεί το 2026, ενώ το όφελος από το χαμηλό πραγματικό κόστος χρηματοδότησης σταδιακά περιορίζεται.
Καθώς οι συγκεκριμένοι ευνοϊκοί παράγοντες εξασθενούν, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της προσπάθειας για περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους. Την ίδια στιγμή, όμως, η διατήρησή τους αναμένεται να γίνει δυσκολότερη λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της εξασθένησης της πολιτικής συναίνεσης γύρω από τη δημοσιονομική πειθαρχία.
Το μήνυμα για τις χώρες με υψηλό χρέος
Η εμπειρία Ελλάδας, Κύπρου και Πορτογαλίας αποτελεί, σύμφωνα με τη Fitch, ένα ευρύτερο μάθημα για τις ευρωπαϊκές χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, μεταξύ των οποίων η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι διατηρήσιμες αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης, καταλήγει ο οίκος, δεν στηρίζονται μόνο σε ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες. Απαιτούν πρωτογενή πλεονάσματα που διατηρούνται για πολλά χρόνια και υπό διαδοχικές κυβερνήσεις, ώστε η μείωση του χρέους να αποκτήσει μόνιμο και αξιόπιστο χαρακτήρα.
