Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ετοιμάζεται να εκφωνήσει μία από τις σημαντικότερες ομιλίες της χρονιάς για την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρουσιάζοντας ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο το όραμά της και τις βασικές προτεραιότητες για την επόμενη περίοδο.
Η ομιλία για την «Κατάσταση της Ένωσης» αποτελεί κάθε χρόνο έναν πολιτικό απολογισμό, αλλά και έναν οδικό χάρτη για τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από την άμυνα και την Ουκρανία έως τη μετανάστευση, την ενέργεια, το κλίμα και τη στέγαση, η φον ντερ Λάιεν είχε παρουσιάσει πέρυσι μια μακρά λίστα δεσμεύσεων.
Έναν χρόνο αργότερα, όμως, το ερώτημα είναι κατά πόσο αυτές οι εξαγγελίες μετατράπηκαν σε συγκεκριμένες πολιτικές.
Σύμφωνα με το Euronews, ορισμένες προχώρησαν σημαντικά, άλλες βρίσκονται ακόμη σε διαπραγματεύσεις και κάποιες ουσιαστικά εγκαταλείφθηκαν.
Ουκρανία: τα περιουσιακά στοιχεία που κατέληξαν σε αδιέξοδο
Μία από τις πιο φιλόδοξες προτάσεις της φον ντερ Λάιεν αφορούσε τα περίπου 210 δισ. ευρώ σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας. Η πρόεδρος της Επιτροπής πρότεινε τη δημιουργία ενός «δανείου αποζημίωσης», μέσω του οποίου τα κεφάλαια θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Η ιδέα ήταν πρωτοφανής, καθώς ουσιαστικά θα μεταφερόταν το οικονομικό βάρος της ανοικοδόμησης στον επιτιθέμενο. Ωστόσο, το Βέλγιο, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών κεφαλαίων στην πλατφόρμα Euroclear, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις.
Η αντίσταση του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Γουέβερ οδήγησε τελικά στην κατάρρευση της πρότασης στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν αντ’ αυτού τον παραδοσιακό κοινό δανεισμό, ύψους 90 δισ. ευρώ.
Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, πάντως, επανέρχονται πλέον στη συζήτηση, καθώς οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας αυξάνονται.
Στο μεταξύ, η Επιτροπή κατέγραψε επιτυχίες σε άλλους τομείς: υπέγραψε συμφωνία με το Κίεβο για συνεργασία στον τομέα των drones και προχώρησε η διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ.
It’s time for the State of the Union.
Did Ursula von der Leyen deliver on the big promises she made last year?
We take a cold hard look at the results.https://t.co/TVERbkNt3K
— Jorge Liboreiro (@JorgeLiboreiro) September 14, 2026
Άμυνα: Τείχος κατά των drones
Η περσινή ομιλία πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο αυξανόμενης ανησυχίας για τις παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου από drones. Η φον ντερ Λάιεν είχε τότε μιλήσει για τη δημιουργία ενός «τείχους κατά των drones» στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης.
Η φράση προκάλεσε απορίες, καθώς δεν επρόκειτο φυσικά για ένα κυριολεκτικό τείχος, αλλά για ένα ολοκληρωμένο σύστημα ανίχνευσης και αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Έναν χρόνο αργότερα, η συγκεκριμένη υπόσχεση δεν έχει υλοποιηθεί με τη μορφή που παρουσιάστηκε. Οι παραβιάσεις από drones συνεχίζονται, ενώ έχουν αυξηθεί και άλλα περιστατικά που συνδέονται με τον λεγόμενο υβριδικό πόλεμο.
Ωστόσο, η Επιτροπή έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην τεχνολογία των drones και στην αντιμετώπισή τους μέσω του ευρωπαϊκού οδικού χάρτη για την άμυνα. Η αρχική ιδέα του «τείχους» μετονομάστηκε σε «Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Άμυνας κατά των Drones», αποκτώντας ευρύτερο πεδίο εφαρμογής.
Έτσι, παρότι η συμβολική υπόσχεση δεν έγινε πραγματικότητα, η κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής έχει σαφώς μετατοπιστεί προς την ενίσχυση της αντι-drone άμυνας.
Μέση Ανατολή: Μεγάλες δηλώσεις, μικρές πράξεις
Η φον ντερ Λάιεν είχε προκαλέσει αίσθηση όταν ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή θα επιδιώξει τη μερική αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ, αντιδρώντας στην κατάσταση στη Γάζα.
Παράλληλα, είχε προτείνει κυρώσεις κατά εξτρεμιστών υπουργών της ισραηλινής κυβέρνησης και βίαιων εποίκων στη Δυτική Όχθη.
Στην πράξη, όμως, η αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης παρέμεινε σε εκκρεμότητα, καθώς τα κράτη μέλη διχάστηκαν. Ενώ χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία και το Βέλγιο πίεσαν για αυστηρότερα μέτρα, άλλα κράτη τάχθηκαν υπέρ της συνέχισης του διαλόγου.
Οι κυρώσεις κατά των βίαιων εποίκων εγκρίθηκαν τελικά, ενώ εκείνες που στόχευαν τους συγκεκριμένους υπουργούς παραμένουν μπλοκαρισμένες.
Παράλληλα, ομάδα κρατών ζητά αυστηρότερη εμπορική πολιτική απέναντι στους ισραηλινούς εποικισμούς. Η Επιτροπή, ωστόσο, δεν έχει προχωρήσει στην κατάρτιση της σχετικής νομικής πρότασης.
Εμπόριο: Υπό τη σκιά του Τραμπ
Η εμπορική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Επιτροπή. Η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ, που προβλέπει δασμό 15% στα ευρωπαϊκά προϊόντα και κατάργηση δασμών για αρκετά αμερικανικά προϊόντα, παρουσιάστηκε από τη φον ντερ Λάιεν ως αναγκαία για τη σταθερότητα των διατλαντικών σχέσεων.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, αποδείχθηκε πιο δύσκολη. Η κυβέρνηση Τραμπ συνέχισε να πιέζει την ΕΕ για αλλαγές στη νομοθεσία της σχετικά με το περιβάλλον και την ψηφιακή οικονομία. Οι Βρυξέλλες, μέχρι στιγμής, διατηρούν το δικαίωμά τους να ρυθμίζουν την εσωτερική αγορά.
Παράλληλα, η φον ντερ Λάιεν προχώρησε στη στρατηγική διαφοροποίησης των εμπορικών εταίρων της ΕΕ. Συμφωνίες με την Ινδία, την Ινδονησία, το Μεξικό και την Αυστραλία ενίσχυσαν την προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Στον τομέα του χάλυβα, η Επιτροπή υιοθέτησε επίσης μέτρα προστασίας της ευρωπαϊκής αγοράς μέσω δασμών και ποσοστώσεων.
Λιγότερη πρόοδος σημειώθηκε, ωστόσο, στην προσπάθεια δημιουργίας μιας ευρύτερης συμμαχίας χωρών για τη μεταρρύθμιση του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος.
Μετανάστευση: Σκληρή γραμμή στις απελάσεις
Στο μεταναστευτικό, η φον ντερ Λάιεν ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα επιστροφών.
Η πίεση αυτή απέδωσε καρπούς, καθώς τον Ιούνιο συμφωνήθηκε νέο πλαίσιο που επιτρέπει τη δημιουργία των λεγόμενων «κέντρων επαναπατρισμού» εκτός ΕΕ. Χώρες όπως η Ελλάδα, η Γερμανία, η Δανία, η Αυστρία και η Ολλανδία πρωταγωνιστούν ήδη στον σχεδιασμό εφαρμογής του μέτρου.
Παράλληλα, η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση για κυρώσεις κατά διακινητών και δικτύων εμπορίας ανθρώπων. Το σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις.
Η εφαρμογή των μέτρων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά στο συγκεκριμένο πεδίο η πολιτική κατεύθυνση που περιέγραψε η φον ντερ Λάιεν έχει σαφώς προχωρήσει.
Ενέργεια και κλίμα: Φιλοδοξία εν μέσω πιέσεων
Η ενεργειακή ανεξαρτησία βρέθηκε στο επίκεντρο της περσινής ομιλίας και οι εξελίξεις επιβεβαίωσαν τη σημασία της. Οι γεωπολιτικές κρίσεις και η αστάθεια στις ενεργειακές αγορές ανέδειξαν ξανά την ανάγκη για ένα πιο ανθεκτικό ευρωπαϊκό δίκτυο.
Η Επιτροπή προώθησε το «Πακέτο Δικτύων», με στόχο την ταχύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, το σχέδιο παραμένει υπό διαπραγμάτευση.
Στο κλίμα, η φον ντερ Λάιεν επέμεινε στον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας, ενώ η ΕΕ συμφώνησε σε στόχο μείωσης των καθαρών εκπομπών κατά 90% έως το 2040, με μεγαλύτερη ευελιξία για τη βιομηχανία.
Στον τομέα των μπαταριών, η αρχική χρηματοδότηση μειώθηκε από 1,8 σε 1,5 δισ. ευρώ, ενώ η πρωτοβουλία για μικρά και οικονομικά αυτοκίνητα προχώρησε τον Ιανουάριο. Η συζήτηση για την απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης από το 2035, όμως, παραμένει ανοιχτή.
Σημαντική ήταν και η δημιουργία ευρωπαϊκού κέντρου πυρόσβεσης στην Κύπρο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι φυσικές καταστροφές και οι ακραίες θερμοκρασίες δοκιμάζουν τις αντοχές της Ευρώπης.
Στέγαση: Πολύς ενθουσιασμός, μέτρια αποτελέσματα
Η στεγαστική κρίση αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της ΕΕ. Οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί σημαντικά, τα ενοίκια πιέζουν τα νοικοκυριά και πολλοί νέοι δυσκολεύονται να αποκτήσουν ή ακόμη και να νοικιάσουν κατοικία.
Η φον ντερ Λάιεν είχε αναδείξει το ζήτημα στην περσινή ομιλία της, υποσχόμενη ένα Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσιτής Στέγασης. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες προτάσεις χρειάστηκαν σχεδόν έναν χρόνο για να παρουσιαστούν.
Οι νέοι κανόνες δίνουν μεγαλύτερα περιθώρια στις εθνικές και τοπικές αρχές να περιορίσουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την αγορά ακινήτων που δεν χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία. Παράλληλα, η Επιτροπή χαλάρωσε ορισμένους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορούν να στηρίξουν περισσότερο την κατασκευή κατοικιών.
Παρόλα αυτά, η πολυαναμενόμενη Σύνοδος Κορυφής για τη Στέγαση δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί.
Ο απολογισμός, επομένως, είναι μικτός. Η φον ντερ Λάιεν κατάφερε να μετατρέψει τη στέγαση σε κεντρικό ευρωπαϊκό ζήτημα, αλλά οι περιορισμένες αρμοδιότητες της ΕΕ και η αργή νομοθετική διαδικασία έχουν περιορίσει την ταχύτητα των αποτελεσμάτων.
Συνολικά, έναν χρόνο μετά την προηγούμενη «Κατάσταση της Ένωσης», η εικόνα είναι περισσότερο αυτή μιας Επιτροπής που κινείται προς τις κατευθύνσεις που είχε υποσχεθεί, παρά μιας Επιτροπής που έχει ήδη ολοκληρώσει την ατζέντα της.
Ορισμένες δεσμεύσεις υλοποιήθηκαν, άλλες μετασχηματίστηκαν και αρκετές παραμένουν ακόμη σε εκκρεμότητα.
Πηγή: In.gr
