Μικρότερες μονάδες αφαλάτωσης οι οποίες θα λειτουργούν όλον τον χρόνο, σε συνδυασμό με αποθήκευση νερού, αντί για μεγάλες εγκαταστάσεις που θα καλύπτουν μόνο την αυξημένη θερινή ζήτηση, έβαλε στο τραπέζι ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ κ. Χάρης Σαχίνης, μιλώντας χθες στο workshop “Υδάτινες συμμαχίες / Γνώση – λύση – δράση για το μέλλον του νερού”.
Παράλληλα, από το ίδιο βήμα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου προανήγγειλε ότι αύριο Παρασκευή θα υπογραφεί συμφωνία μεταξύ ΕΥΑΘ και Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τεχνική βοήθεια που θα υποστηρίξει το επενδυτικό πενταετές πρόγραμμα της εταιρείας των περίπου 360 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν ότι έως το τέλος του έτους θα ανοίξουν και πιστωτικές γραμμές έως 300 εκατ. ευρώ για έργα σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική.
Το μοντέλο των μικρότερων αφαλατώσεων
Όσον αφορά στην τεχνολογία της αφαλάτωσης, αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, κυρίως στη νησιωτική χώρα, όμως το σχέδιο με το οποίο θα αναπτυχθούν οι σχετικές υποδομές χρειάζεται επανασχεδιασμό. Ο κ. Σαχίνης, παρουσιάζοντας ένα διαφορετικό μοντέλο, ειδικά για τα άνυδρα νησιά, αναφέρθηκε σε μικρότερες μονάδες αφαλάτωσης, οι οποίες θα λειτουργούν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και όχι μόνο την τουριστική σεζόν και θα συνδυάζονται με αποθήκευση του νερού που παράγουν. Όπως επεσήμανε, σήμερα δεν υπάρχει για τα άνυδρα νησιά ένας συνολικός σχεδιασμός που να απαντά με ακρίβεια πόσες μονάδες αφαλάτωσης χρειάζονται, πού πρέπει να εγκατασταθούν και ποια πρέπει να είναι η δυναμικότητά τους.
Κόστος και εποχικότητα
Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο λόγω του κόστους των συγκεκριμένων επενδύσεων αλλά και της έντονης εποχικότητας της ζήτησης νερού. Μια μεγάλη μονάδα αφαλάτωσης πρέπει να λειτουργεί εντατικά τους θερινούς μήνες, όταν αυξάνεται σημαντικά ο πληθυσμός των νησιών λόγω τουρισμού, αλλά να παραμένει σε πολύ χαμηλότερη χρήση τον υπόλοιπο χρόνο.
«Πρέπει να υπάρχει ένα μοντέλο που να καθορίζει πόσες αφαλατώσεις χρειάζονται», σημείωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, υπογραμμίζοντας ότι, λόγω του επενδυτικού και ενεργειακού κόστους της αφαλάτωσης, μπορεί να είναι αποτελεσματικότερο ένα διαφορετικό μοντέλο. Δηλαδή, αντί για μία μεγάλη μονάδα που θα λειτουργεί μόνο για λίγους μήνες, θα μπορούσε να επιλεγεί μια μικρότερη, η οποία θα λειτουργεί συνεχώς, με δυνατότητα αποθήκευσης του νερού που παράγει ώστε να χρησιμοποιείται όταν αυξάνεται η ζήτηση. Το μοντέλο αυτό, σύμφωνα με τον κ. Σαχίνη, θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως “μαξιλάρι” σε περίπτωση τεχνικού προβλήματος μιας μονάδας, αλλά και να επιτρέψει καλύτερη διαχείριση του ενεργειακού κόστους.
Οι αφαλατώσεις που ξεκίνησαν νωρίς
Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Πέτρος Βαρελίδης επεσήμανε ότι η ανάγκη για εκτεταμένη χρήση αφαλάτωσης έχει ενταθεί την τελευταία πενταετία, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένα νησιά, όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη, η μεγάλη τουριστική ανάπτυξη οδήγησε νωρίτερα στην εγκατάσταση μονάδων.
Αναφέρθηκε και εκείνος στην εποχικότητα του τουρισμού η οποία δημιουργεί ένα ιδιαίτερο επενδυτικό πρόβλημα. Όπως τόνισε μια υποδομή ύδρευσης χρησιμοποιείται όλο τον χρόνο, ενώ μια μονάδα αφαλάτωσης μπορεί να χρειάζεται να καλύψει κυρίως τη ζήτηση δύο ή τεσσάρων μηνών. Για τον λόγο αυτό, και ο κ. Βαρελίδης μίλησε για τη σημασία της αποθήκευσης του παραγόμενου νερού και αναφέρθηκε στη λύση των δεξαμενών αλλά και στην επιλογή εμπλουτισμού με αυτό των υπόγειων υδροφορέων που σε ορισμένες περιοχές της χώρας έχουν πέσει ακόμη και 300 μέτρα, σημειώνοντας ότι κάθε λύση χρειάζεται ειδική μελέτη.
Δίχως νόημα η αφαλάτωση με απώλειες δικτύου 70%
Η ανάγκη για μια διαφορετική προσέγγιση γίνεται πιο έντονη, καθώς η τεχνολογία έχει ήδη αρχίσει να χρησιμοποιείται ευρύτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα επάρκειας νερού. Ωστόσο, ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ έθεσε μια κρίσιμη προϋπόθεση. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται το πρόβλημα μόνο με την αύξηση της παραγωγής νερού, εάν προηγουμένως δεν έχουν περιοριστεί οι απώλειες στα δίκτυα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, δεν έχει νόημα να κατασκευάζεται μονάδα αφαλάτωσης όταν το δίκτυο που θα μεταφέρει το νερό εμφανίζει απώλειες της τάξης του 70%. Προτεραιότητα, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να είναι η καταγραφή των προβλημάτων, η μέτρηση του νερού που εισέρχεται και καταναλώνεται και ο εντοπισμός των διαρροών. «Είναι πολύ προτιμότερο να περιορίσεις τις διαρροές, για παράδειγμα από το 70% στο 30%, και μετά, εφόσον εξακολουθεί να υπάρχει πρόβλημα διαθεσιμότητας του πόρου, να προσθέσεις μια μονάδα αφαλάτωσης», ανέφερε.
Στις εκλογές ξεχνούν να στείλουν λογαριασμούς
Σε αυτή την κατεύθυνση, χαρακτήρισε απαραίτητη την τηλεμετρία και τη μέτρηση σε όλο το δίκτυο, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένες περιοχές υπάρχουν διαθέσιμοι υδατικοί πόροι, αλλά δεν υπάρχουν ούτε τα βασικά δεδομένα για το πόσο νερό εισέρχεται στο δίκτυο και πόσο καταναλώνεται. «Το πρόβλημα είναι ότι δεν γνωρίζουμε και ενώ υπάρχει κανονιστική υποχρέωση να γνωρίζουμε τι συμβαίνει. Και όταν πλησιάζουν οι εκλογές, ενδεχομένως κάποιοι να ξεχνούν να στέλνουν λογαριασμούς», είπε με έμφαση.
Ο γενικός γραμματέας συνέδεσε, παράλληλα, την αντιμετώπιση της λειψυδρίας με την ανάγκη αλλαγής του μοντέλου διακυβέρνησης του νερού. Όπως σημείωσε, ο κατακερματισμός των παρόχων δυσκολεύει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων, ενώ η νομοθεσία προβλέπει πλέον την κατάρτιση πενταετών master plans από τους παρόχους ύδατος.
Η ΕΥΑΘ στο «κάδρο» της ΕΤΕπ
Στο ίδιο workshop που διοργανώθηκε από το ΤΕΕ, το ΤΣΜΕΔΕ και την ΕΥΔΑΠ, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου συνέδεσε την ανθεκτικότητα των υποδομών με τον ευρύτερο μετασχηματισμό της διαχείρισης του νερού και την ενίσχυση του επενδυτικού σχεδιασμού. Ανακοίνωσε μάλιστα ότι, η ΕΥΑΘ αναμένεται να υπογράψει αύριο Παρασκευή συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την παροχή εξειδικευμένης ευρωπαϊκής τεχνικής βοήθειας, αντίστοιχη με τη συνεργασία που έχει ήδη αναπτύξει η ΕΥΔΑΠ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η συμφωνία θα αφορά την κάλυψη του κόστους μελετών και τεχνικών συμβούλων για έργα στις νέες περιοχές δραστηριοποίησης της ΕΥΑΘ, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική. Οι προτάσεις θα αξιολογούνται ως προς την επιλεξιμότητά τους από την ΕΤΕπ, ενώ η τεχνική βοήθεια θα αφορά έργα ύδρευσης, αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων.
Παράλληλα, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, οι δύο πλευρές βρίσκονται σε συζητήσεις για δύο ξεχωριστές πιστωτικές γραμμές, έως 190 εκατ. ευρώ για έργα στη Θεσσαλονίκη και περίπου 100 -110 εκατ. ευρώ για τη Χαλκιδική. Το τελικό ύψος θα εξαρτηθεί από τα έργα που θα προκριθούν και θα ωριμάσουν. Στόχος είναι οι σχετικές χρηματοδοτικές συμφωνίες να έχουν προχωρήσει έως το τέλος του έτους, ώστε η τεχνική βοήθεια να λειτουργήσει ως πρώτο στάδιο για την ωρίμανση των επενδύσεων και στη συνέχεια να ακολουθήσει η χρηματοδότησή τους.
Από την αποσπασματική αντιμετώπιση στον σχεδιασμό
Αντίστοιχο μοντέλο έχει ήδη εφαρμοστεί στην ΕΥΔΑΠ, η οποία έχει αναπτύξει συνεργασία με την ΕΤΕπ για την υποστήριξη του δεκαετούς επενδυτικού σχεδιασμού της των περίπου 2,5 δισ. ευρώ. Η ΕΤΕπ έχει παράσχει συμβουλευτική υποστήριξη στην εταιρεία και για την ανθεκτικότητα του δικτύου ύδρευσης απέναντι στους κλιματικούς κινδύνους.
Ο κ. Παπασταύρου έθεσε συνολικά το ζήτημα της διαχείρισης του νερού ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας και υποστήριξε ότι η χώρα πρέπει να περάσει από την αποσπασματική αντιμετώπιση στην πρόληψη, την προετοιμασία και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο κατακερματισμός των φορέων ύδρευσης. Όπως ανέφερε, η πρόσφατη θεσμική μεταρρύθμιση διευρύνει τον γεωγραφικό και επιχειρησιακό ρόλο της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ και δημιουργεί τη δυνατότητα συνένωσης με παρόχους που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν κατακερματισμένα.
«Όταν έχεις 735 διαφορετικούς οργανισμούς που διαχειρίζονται νερό, το να τους οδηγήσεις σε συνένωση είναι μια πολύ δύσκολη άσκηση», σημείωσε, τονίζοντας ωστόσο ότι η διαδικασία πρέπει να γίνει σταδιακά, με γνώση των τοπικών κοινωνιών και των δικτύων.
