Πάουελ: Ο κεντρικός τραπεζίτης που έμαθε να «παίζει» πολιτική στην Ουάσιγκτον

Καθώς ολοκληρώνεται η οκταετής θητεία του Τζερόμ Πάουελ στην ηγεσία της Federal Reserve, πολλοί θα θυμούνται τις δραστικές παρεμβάσεις του στην αμερικανική οικονομία: τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια στην περίοδο της πανδημίας, τα τεράστια προγράμματα αγοράς ομολόγων και αργότερα τη μεγαλύτερη επιθετική αύξηση επιτοκίων των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού.

Ωστόσο, η πιο ουσιαστική κληρονομιά του ίσως να μην αφορά αποκλειστικά τη νομισματική πολιτική, επισημαίνει το Reuters σε δημοσίευμά του.

Πίσω από τις δημόσιες αποφάσεις και τις πολυσυζητημένες συνεδριάσεις της Fed, ο Πάουελ αφιέρωσε σημαντικό μέρος της θητείας του στην αποκατάσταση και ενίσχυση των σχέσεων της κεντρικής τράπεζας με το αμερικανικό Κογκρέσο.

Σε μια εποχή έντονης πολιτικής πόλωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτή η στρατηγική αποδείχθηκε καθοριστική.

Πάουελ: Από την Wall Street στην πολιτική διαχείριση

Σε αντίθεση με προκατόχους του όπως η Τζάνετ Γέλεν και ο Μπεν Μπερνάνκι — ακαδημαϊκοί με ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο και διεθνή αναγνώριση στην οικονομική επιστήμη — ο Πάουελ είχε διαφορετική επαγγελματική διαδρομή.

Δικηγόρος στο επάγγελμα, με εμπειρία σε επενδυτικά κεφάλαια, στο αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών και σε think tanks της Ουάσιγκτον, είχε από νωρίς αναπτύξει δεξιότητες πολιτικής διαπραγμάτευσης και οικοδόμησης σχέσεων. Αυτές οι ικανότητες αποδείχθηκαν εξαιρετικά χρήσιμες όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με πρωτοφανείς πιέσεις από τον Λευκό Οίκο και ένα συγκρουσιακό πολιτικό περιβάλλον.

Σύμφωνα με έρευνα του βοηθού καθηγητή οικονομικών του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, Τόμας Ντρέξελ, ο Πάουελ πραγματοποίησε πολύ περισσότερες επαφές με μέλη του Κογκρέσου σε σχέση με τους προκατόχους του. Αναλύοντας τα δημόσια ημερολόγια των προέδρων της Fed, η έρευνα δείχνει ότι ο Πάουελ διατηρούσε συστηματική και συνεχή επικοινωνία τόσο με Δημοκρατικούς όσο και με Ρεπουμπλικάνους βουλευτές και γερουσιαστές.

Η σύγκρουση με τον Τραμπ και η ανάγκη πολιτικής στήριξης

Η στρατηγική αυτή δεν ήταν τυχαία. Από τα πρώτα χρόνια της προεδρίας του στη Fed, ο Πάουελ βρέθηκε στο στόχαστρο του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τον κατηγορούσε δημόσια για τις αποφάσεις του στα επιτόκια και ασκούσε επανειλημμένα πιέσεις για μια πιο χαλαρή νομισματική πολιτική.

Η αντιπαράθεση εκείνη αποτέλεσε σημείο καμπής. Ο Πάουελ φαίνεται πως συνειδητοποίησε ότι η ανεξαρτησία της Fed δεν μπορούσε να θεωρείται δεδομένη και ότι το Κογκρέσο αποτελούσε τον σημαντικότερο θεσμικό σύμμαχο απέναντι σε πολιτικές παρεμβάσεις από τον Λευκό Οίκο.

Έτσι, επέλεξε να επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο στις σχέσεις με τους νομοθέτες, θεωρώντας ότι η διακομματική υποστήριξη θα λειτουργούσε ως ασπίδα προστασίας για την κεντρική τράπεζα.

Οι σχέσεις που αποδείχθηκαν κρίσιμες

Η σημασία αυτών των επαφών έγινε εμφανής πρόσφατα, όταν μέλη της Γερουσίας στήριξαν δημόσια τον Πάουελ σε διαμάχη με την κυβέρνηση Τραμπ γύρω από ποινική έρευνα που τελικά εγκαταλείφθηκε.

Ιδιαίτερα σημαντικός αποδείχθηκε ο ρόλος του Ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή της Βόρειας Καρολίνας, Τομ Τίλις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ο Πάουελ είχε συναντηθεί μαζί του έντεκα φορές κατά τη διάρκεια της θητείας του. Όταν οι πιέσεις προς τον επικεφαλής της Fed κορυφώθηκαν, ο Τίλις μπλόκαρε προσωρινά την υποψηφιότητα του Κέβιν Γουόρς για την επόμενη ηγεσία της Fed έως ότου η κυβέρνηση αποσύρει την έρευνα.

Το περιστατικό θεωρήθηκε από πολλούς απόδειξη ότι οι πολιτικές γέφυρες που έχτισε ο Πάουελ δεν ήταν απλώς συμβολικές, αλλά μπορούσαν να μετατραπούν σε ουσιαστική θεσμική στήριξη.

Δεν έπεισε όμως όλους

Παρά τις προσεκτικές κινήσεις του, ο Πάουελ δεν κατάφερε να κερδίσει το σύνολο των Ρεπουμπλικάνων. Ο γερουσιαστής του Οχάιο, Μπέρνι Μορένο, υπήρξε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντί του, χαρακτηρίζοντάς τον «υπερβολικά πολιτικοποιημένο» και υποστηρίζοντας ότι έβλαψε την αξιοπιστία της Fed.

Η κριτική αυτή αντανακλά μια ευρύτερη τάση στο στρατόπεδο των υποστηρικτών του Τραμπ, όπου αρκετοί θεωρούν ότι η κεντρική τράπεζα έχει απομακρυνθεί από τον τεχνοκρατικό της ρόλο.

Παρόλα αυτά, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Πάουελ κατάφερε να διατηρήσει τη θεσμική ανεξαρτησία της Fed σε μία από τις πιο πολωμένες περιόδους της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας.

Η επόμενη ημέρα στη Federal Reserve

Ο πιθανός διάδοχός του, Κέβιν Γουόρς, διαθέτει επίσης νομικό υπόβαθρο και θεωρείται ικανός στις πολιτικές ισορροπίες. Πολλοί εκτιμούν ότι θα ακολουθήσει παρόμοια στρατηγική, ειδικά αν αλλάξουν οι πολιτικοί συσχετισμοί στο Κογκρέσο τα επόμενα χρόνια.

Η θητεία του Τζερόμ Πάουελ, πάντως, φαίνεται πως θα μείνει στην ιστορία όχι μόνο για τις οικονομικές κρίσεις που διαχειρίστηκε, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο επαναπροσδιόρισε τον πολιτικό ρόλο της Federal Reserve μέσα στο αμερικανικό σύστημα εξουσίας.