Μερτς: Πολέμιος του νέου κοινού δανεισμού της ΕΕ

Την ίδια στιγμή που ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δεσμεύτηκε να αντιταχθεί σε οποιαδήποτε μελλοντική κοινή δανειοδότηση της ΕΕ, η κυβέρνησή του ξεκίνησε ένα πρόγραμμα επανεξοπλισμού ύψους 780 δισ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται από το δημόσιο χρέος της χώρας και παράλληλα προέτρεψε τις άλλες χώρες της ΕΕ να περιορίσουν τις δαπάνες τους σε τομείς εκτός της άμυνας, επισημαίνουν οι Financial Times.

Η ομιλία του Μερτς θέτει τις βάσεις για μια αντιπαράθεση με το Παρίσι σχετικά με τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ από το 2028.

Μιλώντας την Πέμπτη στο Άαχεν, όπου απονεμήθηκε το Βραβείο Καρλομάγνου στον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, ο Μερτς δήλωσε ότι η Ένωση πρέπει να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των δαπανών του προϋπολογισμού της, αντί να αναλάβει νέο χρέος.

«Κάποιοι πιστεύουν πλέον ότι θα μπορούσαμε να αποφύγουμε αυτό το επώδυνο καθήκον αναλαμβάνοντας νέο χρέος της ΕΕ», δήλωσε ο Mερτς. «Η Γερμανία δεν μπορεί να ακολουθήσει αυτή την πορεία για συνταγματικούς λόγους.» Και Πρόσθεσε: «Αρκετές χώρες ήδη δαπανούν περισσότερα για τόκους παρά για την άμυνα λόγω του τεράστιου χρέους. Δεν πρέπει ποτέ να επιτρέψουμε στον προϋπολογισμό της ΕΕ να περιπέσει σε τέτοια δυσχερή θέση.»

Ο Μερτς ετοιμάζει αντιπαράθεση με το Παρίσι

Η ομιλία του θέτει τις βάσεις για μια αντιπαράθεση με το Παρίσι σχετικά με τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ από το 2028. Η Γαλλία, της οποίας το χρέος υπερβαίνει το 115% του ΑΕΠ, πιέζει για μεγαλύτερο προϋπολογισμό της ΕΕ και νέα κοινή δανειοδότηση για τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών αμυντικών έργων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε η αύξηση των δαπανών της ΕΕ να χρηματοδοτηθεί μέσω νέου κοινού χρέους και φόρων.

Το 2020, η Ένωση συμφώνησε να συγκεντρώσει έως και 800 δισ. ευρώ μέσω κοινού δανεισμού, προκειμένου να βοηθήσει τις οικονομίες που αντιμετώπιζαν δυσκολίες να ανακάμψουν από το πλήγμα της πανδημίας του Covid-19, με τη Γερμανία και άλλες χώρες που ακολουθούν συντηρητική δημοσιονομική πολιτική να συμφωνούν υπό τον όρο ότι θα επρόκειτο για μια εφάπαξ ενέργεια και ότι τα κεφάλαια θα έληγαν μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους. Μέχρι το τέλος του 2025, οι χώρες ξόδεψαν μόλις το μισό από τα 577 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια που διατέθηκαν, με την ΕΕ να συγκεντρώνει λιγότερα χρήματα, εν μέρει επειδή το Βερολίνο και το Παρίσι έδειξαν ελάχιστο ενδιαφέρον για τα δάνεια.

Η ομιλία του Μερτς αντικατοπτρίζει την παραδοσιακή δημοσιονομική στάση της Γερμανίας, την οποία εγκατέλειψε στο εσωτερικό της χώρας πέρυσι, μετά τις απειλές του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να μειώσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη.

Συνταγματική αλλαγή για τις αμυντικές δαπάνες

Λίγες ημέρες μετά τη νίκη της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης στις ομοσπονδιακές εκλογές, ο Μερτς ηγήθηκε μιας συνταγματικής αλλαγής που επιτρέπει σχεδόν απεριόριστο δημόσιο δανεισμό για αμυντικές δαπάνες. Η γερμανική κυβέρνηση σχεδιάζει να δαπανήσει περισσότερα από 778 δισ. ευρώ για την άμυνα έως το 2030, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.

Ο Μερτς χαλάρωσε επίσης το συνταγματικό όριο της Γερμανίας όσον αφορά τη σύναψη νέου χρέους, προκειμένου να δημιουργήσει ένα ταμείο ύψους 500 δισ. ευρώ για μια περίοδο 12 ετών, με στόχο την αναβάθμιση των παλαιών υποδομών της χώρας.

Αυτή η αλλαγή πολιτικής ήρθε μετά από περισσότερο από μια δεκαετία υποεπενδύσεων που ακολούθησε την εισαγωγή το 2009 του «φρένου χρέους» που περιορίζει τη νέα δανειοδότηση, πράγμα που σημαίνει ότι το Βερολίνο διαθέτει πολύ μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο από άλλες χώρες της ΕΕ.

Παρά την αύξηση των δαπανών, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι το χρέος της Γερμανίας θα παραμείνει κάτω από το 90% του ΑΕΠ έως το 2035, από 63,5% το 2025.

Σε μια προσπάθεια να κατευνάσουν τον Τραμπ, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν πέρυσι να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες από το 2% του ΑΕΠ στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, συμπεριλαμβανομένου του 1,5% που προορίζεται για υποδομές που μπορούν επίσης να εξυπηρετήσουν στρατιωτικούς σκοπούς.

Ενώ η Γερμανία αναμένεται να επιτύχει αυτόν τον στόχο έως το 2030, αυτό θα αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολο για χώρες με υψηλό χρέος, όπως η Ιταλία, της οποίας το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ κυμαίνεται σήμερα γύρω στο 137%.

Οπαδός της δημοσιονομικής πειθαρχίας

Στο Άαχεν, ο Μερτς υποστήριξε ότι η δημοσιονομική πειθαρχία και τα διαχειρίσιμα επίπεδα χρέους είναι απαραίτητα για την «ευρωπαϊκή κυριαρχία» — ένας όρος που συνήθως συνδέεται με τις γαλλικές εκκλήσεις για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία από τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Είπε ότι θα πιέσει στις συνομιλίες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για «μια ριζικά απλοποιημένη δομή, επενδύσεις στην ανταγωνιστικότητα και την άμυνα, και έμφαση στα ευρωπαϊκά χρήματα για τις ευρωπαϊκές πολιτικές».

Η προσπάθεια επανεξοπλισμού της Ευρώπης δεν έχει γλιτώσει από κριτική. Ο Πάπας Λέων δήλωσε την Πέμπτη ότι οι τεράστιες αμυντικές δαπάνες «αυξάνουν τις εντάσεις και την ανασφάλεια, εξαντλούν τις επενδύσεις στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στη διπλωματία και εμπλουτίζουν ελίτ που δεν ενδιαφέρονται καθόλου για το κοινό καλό».