Η νέα Ελλάδα στο 28ο καθεστώς της ΕΕ

«Η ενιαία αγορά είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης» γράφει τους τελευταίους μήνες η κοινοτική γραφειοκρατία  στα σημειώματά της των ατύπων και των τακτικών Ευρωπαϊκών Συμβουλίων, και  τα επαναλαμβάνουν οι ηγέτες της ΕΕ. Σημειώνοντας δε ότι  «Η ενιαία αγορά είναι η υπερδύναμή μας». Μετά από τρεις δεκαετίες  αποτελεί πρόοδο για την  ΕΕ η αγορά των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών και 32 εκατομμυρίων εταιρειών, που υποστηρίζουν 56 εκατομμύρια θέσεις εργασίας συνδεόμενων με το εμπόριο εντός της ΕΕ, που ως μία ενιαία αγορά είναι η δεύτερη μεγαλύτερη παγκόσμια οικονομία, με ΑΕΠ περίπου 18 τρισεκατομμύρια ευρώ, ή το 18% της παγκόσμιας οικονομίας.

Όμως, όπως έχουμε ήδη αναλύσει  (βλ. Δημήτρης και Χρήστος Α. Ιωάννου,  Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά δεν είναι αυτό που φαίνεται)  η ενιαία  αγορά στην πράξη ακόμη παραμένει ανολοκλήρωτη και ατελής (και η Ε.Ε. δεν είναι ακόμα μία ενιαία οικονομία). Παρά  το ότι  η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών εντός της ΕΕ κατοχυρώνεται στο άρθρο 26 και στα άρθρα 28-37 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Αυτό περιλαμβάνει την αρχή που θεσπίστηκε στην απόφαση «Cassis de Dijon» του 1979 ότι, με ορισμένες εξαιρέσεις, τα προϊόντα που πωλούνται νόμιμα σε ένα κράτος μέλος μπορούν επίσης να πωληθούν σε ένα άλλο.

Στην πράξη όμως ακόμη παραμένει ανολοκλήρωτη και ατελής. Με αποτέλεσμα την χαμηλότερη, και αποκλίνουσα τα τελευταία χρόνια, ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα της ΕΕ   έναντι των ΗΠΑ. Ισοδύναμο με «υπαρξιακή πρόκληση» της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω της  φθίνουσας και αποκλίνουσας ανταγωνιστικότητας που «αποκάλυψαν» 1,5-2 χρόνια πριν στα μάτια  των Ευρωπαϊκών ελίτ  η Έκθεση Ντράγκι για «το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας» και η Έκθεση Λέττα  «Πολύ περισσότερο από μια Αγορά – Ταχύτητα, Ασφάλεια, Αλληλεγγύη». Ντράγκι και Λέττα καλούνται  τακτικά στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια να υποστηρίξουν τις προτάσεις τους,  και επανέρχονται συστηματικά με δημόσιες παρεμβάσεις  και ανακοινώσεις.

Στην ενιαία αγορά ζουν και βασιλεύουν εμπόδια όπως:

α) αποκλίνουσες εθνικές απαιτήσεις επισήμανσης και συσκευασίας που συνεπάγονται δαπανηρό κόστος εισόδου στην αγορά για την πανευρωπαϊκή διανομή,

β) εδαφικοί περιορισμοί εφοδιασμού σε λιανοπωλητές που επιθυμούν να αγοράσουν ορισμένα προϊόντα και αντιμετωπίζουν υποχρεωτική παραπομπή στο εθνικό υποκατάστημα των κατασκευαστών τους (ιδιαίτερη επισήμανση  της Έκθεσης Λέττα), που εμποδίζουν την αγορά προϊόντων χαμηλής τιμής από άλλα κράτη μέλη μέσω καναλιών διαφορετικών από αυτά που έχει θεσπίσει ο κάτοχος της επωνυμίας,

γ) υποεπένδυση σε διασυνοριακές υποδομές και κατακερματισμένοι  εθνικοί τομείς μεταφορών που επιβραδύνουν το εμπόριο αγαθών και αυξάνουν την τιμή τους,

δ) οι κρατικές προμήθειες και οι δημόσιες συμβάσεις παραμένουν  «εθνικά μεροληπτικές»  (παρά  την Οδηγία 2014/14 της ΕΕ που αποσκοπεί σε μη διακρίσεις και ίση μεταχείριση  των επιχειρήσεων της ΕΕ.

Πρόκειται για εμπόδια  η άρση των οποίων αφενός μεν  θα είχε  μεγάλο όφελος για την πραγματοποίηση της ενιαίας αγοράς, την μεγέθυνση, και την συνολική ευημερία, αφετέρου δε συνεπάγεται κερδισμένους και χαμένους σε κλάδους και επιχειρήσεις, που θα πρέπει πλέον να μπορούν να σταθούν ανταγωνιστικά στην ενιαία αγορά.

Μπροστά στα πολλά μέτωπα μεταρρυθμίσεων  για  την ενιαία αγορά  και την ανταγωνιστικότητα η ΕΕ  πρόσφατα αποφάσισε και την εισαγωγή 28ου καθεστώτος εταιρικού δικαίου το οποίο σκοπεύει να διευκολύνει και να υποβοηθήσει την ανάπτυξη της νέας επιχειρηματικότητας στους τομείς της προηγμένης τεχνολογίας και της  ΤΝ. Αρχίζοντας από τις νεοφυείς  και τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις για τις οποίες:

–          ο κατακερματισμός του ρυθμιστικού πλαισίου παραμένει ίσως το πιο επίμονο συστημικό εμπόδιο,

–          η πρόσβαση στη χρηματοδότηση (του τραπεζοκεντρικού χρηματοπιστωτικού σσυστηματος της Ευρώπης) είναι χρόνια ανεπαρκής,

–          η αργή ένταξη και επέκταση στις αγορές έχει ως αποτέλεσμα  τα ερευνητικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης σπάνια να μεταφράζονται σε εμπορική επιτυχία σε κλίμακα,

–          οι πολύπλοκοι διασυνοριακοί κανόνες φορολογίας και κοινωνικής ασφάλισης, τα λιγότερο ανταγωνιστικά συστήματα δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών για τους εργαζομένους, η περιορισμένη αναγνώριση των προσόντων σε όλα τα κράτη μέλη, δεν διευκολύνουν το ανθρώπινο κεφάλαιο (των ταλέντων της τεχνολογίας) περιορίζοντας την ικανότητα δημιουργίας ομάδων παγκοσμίου επιπέδου,

–          η κατακερματισμένη πρόσβαση σε υποδομές, δίκτυα και υπηρεσίες δημιουργεί εμπόδια, ιδίως για τις νεότερες εταιρείες που απευθύνονται στην κατακερματισμένη ενιαία αγορά.

Η αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων είναι προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα την τρέχουσα και τις επόμενες δεκαετίες. Ακόμη περισσότερο είναι  προϋπόθεση για ένα κράτος-μέλος της ΕΕ  που θα ήθελε να επωφεληθεί από την ενιαία αγορά  και «να συγκλίνει», ως συνήθως λέγεται.

Μία νέα Ελλάδα η οποία επιτέλους θα αποφάσιζε να επιδοθεί στην προσπάθεια να αναπτυχθεί παραγωγικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι θα έπρεπε να είναι η πρώτη που συνδιαμορφώνοντας και προσαρμοζόμενη προληπτικά και κατεπειγόντως στο κάθε 28ο καθεστώς,  θα γινόταν το νέο 28ο μέλος της ΕΕ – διότι ως το 10ο μέλος της ΕΟΚ δεν έχει διακριθεί ιδιαιτέρως με κριτήρια σύγκλισης, συνοχής, ανταγωνιστικότητας και ευημερίας.

Ο κ. Χρήστος Α. Ιωάννου είναι οικονομολόγος