Στο ερώτημα πώς το permacrisis αλλάζει την οικονομία και τις επενδύσεις και πώς η χώρα μας θα κερδίσει το στοίχημα για το νέο παραγωγικό μοντέλο κλήθηκαν να απαντήσουν οι Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών και Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Κυριάκος Ανδρέου Partner, Senior Advisor on Strategy & Markets in PwC Greece, και Αργυρώ Μπανίλα, Βοηθός Γενική Διευθύντρια Ειδικών Πιστοδοτήσεων και Επενδυτικής Τραπεζικής στην Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο 7ου OT FORUM με θέμα «100 Χρόνια Οικονομικός Ταχυδρόμος – Από το 1926 στη Νέα Ψηφιακή Εποχή», που πραγματοποιείται στο Παλιό Καπνεργοστάσιο, με οικοδεσπότες τους δημοιογράφους του OT, Χρήστο Κολώνα, Ελένη Στεργίου και Γιώργο Μανέττα.
«Η δυναμική της ελληνικής οικονομίας είναι σιγά σιγά να φύγει από την πιο έντονη μεγένθυση που είχε μετά την κρίση (…) και πλέον μπροστά μας έχουμε μια πορεία η οποία είναι λιγότερο εύκολη στο να μεγαλώνει η οικονομία, γιατί για να μεγαλώσει θα πρέπει να ψάξει εναλλακτικούς τρόπους», τόνισε ο Ν. Βέττας επισημαίνοντας ότι «θα πρέπει να βρει έναν καλύτερο τρόπο να διασυνδεθεί με την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια οικονομία, που και οι ίδιες αλλάζουν».
Aναφερόμενος στο θέμα των κρίσεων, ο κ. Βέττας τόνισε ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για να μην κάνει κανείς κάτι επειδή ήρθε κρίση ή έρχεται κρίση. Όπως είπε χαρακτηριστικά, αυτή η χώρα έχει περάσει πολέμους, έχει περάσει εμφύλιους, έχει περάσει δικτατορίες (..) δεν δεν είναι το τέλος του κόσμου να έχεις αναταράξεις στο περιβάλλον σου. Πρέπει να μάθεις να τις διαχειρίζεσαι και πρέπει να μάθεις επίσης να εκμεταλλεύεσαι τις ευκαιρίες. Άρα το να περιμένει κανείς ότι θα περάσουν οι κρίσεις και κάποια στιγμή δήθεν θα έρθει μια ομαλότητα δεν έχει ιδιαίτερο νόημα.
Σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, τόνισε ότι σιγά σιγά εξαντλεί τα περιθώριά της και ότι εάν θέλουμε η οικονομία να παράξει περισσότερο θα πρέπει να την ανοίξουμε σε νέους εργαζόμενους εκτός των τειχών, σε νέους επιχειρηματίες, άρα να δεχτούν και οι επιχειρηματίες ότι θα ενταθεί ενδεχόμενα ο ανταγωνισμός στους κλάδους τους. Και σε νέους επενδυτές. Όσο πιο ανοιχτό γίνει το σύστημα της ελληνικής οικονομίας τόσο πιο πιθανό θα είναι ότι θα αλλάξουμε επίπεδο ευημερίας.
Στο ερώτημα πόσο έχει αλλάξει το τελευταίο διάστημα η διαρκής κρίση τη στρατηγική και τις αποφάσεις των εταιρειών, ο Κ. Ανδρέου υπογράμμισε ότι «ζούμε μια πρωτόγνωρη περίοδο όπου η αλλεπάλληλες κρίσεις έχουν ενισχύσει σημαντικά την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια. Η βασική αλλαγή είναι ότι οι επιχειρήσεις για πολλές δεκαετίες είχαν συνηθίσει να λειτουργούν σε ένα περιβάλλον όπου η κανονικότητα ήταν η φυσιολογική συνθήκη. Πλέον οι κρίσεις είναι η νέα κανονικότητα. Άρα οι επιχειρήσεις έχουν ένα μεγάλο πρόβλημα να κάνουν ένα μακροχρόνιο σχεδιασμό. Μάλλον προχωρούν σε μια γρήγορη προσαρμοστικότητα σε ένα απολύτως μεταβαλλόμενο περιβάλλον, αλλά την ίδια στιγμή η κλιματική αλλαγή και η ψηφιακή επανάσταση που συντελείται δημιουργεί μια πεποίθηση ότι ό,τι έχουμε δει τα τελευταία χρόνια θα αλλάξε»
Απαντώντας στο ερώτημα εάν το permacrisis έχει οδηγήσει τις επιχειρήσεις στην αλλαγή των business plan και ποιες είναι αυτές οι αλλαγές, η Α. Μπανίλα ήταν ξεκάθαρη ότι δεν έχει αλλάξει ο προσανατολισμός των ελληνικών επιχειρήσεων αναφορικά με την προσήλωσή τους στο να υλοποιήσουν τα επιχειρηματικά τους σχέδια.
«Περισσότερο στην αιτία του PermaCrisis βλέπουμε έναν επανασχεδιασμό και μια επανατοποθέτηση, ένα reinvention, σε μια πιο στρατηγικά δομημένη πραγματικότητα. Αν κοιτάξετε λιγάκι τα στατιστικά θα δείτε ότι οι επενδύσεις από το 2020 που ήταν στο 11% του ΑΕΠ, εξακολουθούν αυξητικά να βαίνουν σε επίπεδα που άγγιξαν το 17% το 2025. Άρα αυτό είναι ένα σημείο που από μόνο του αποδίδει την τάση. Απλά έχει αλλάξει η προσέγγιση. Δηλαδή, δίνεται πολύ μεγαλύτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα». Πρόσθεσε επίσης ότι «βασίζονται πάρα πολύ σε πιο βελτιστοποιημένες χρηματοοικονομικές δομές. Δηλαδή, κρατάνε καλύτερη ρευστότητα, περισσότερα ρευστά διαθέσιμα. Άρα αυτό τις κάνει πιο έτοιμες για τις έκτακτες συνθήκες όπως όλες αυτές που εκτεταμένα έχουμε ζήσει πια σε επίπεδο κανονικότητας»
Εν κατακλείδι η Α. Μπανίλα τόνισε ότι «συνεπία του Perma Crisis μάλλον το επαγγελματικό DNA έχει αλλάξει, οπότε το μόνο σημείο σταθερότητας κατ’ ουσίαν είναι η διαρκής προσαρμογή στις αλλαγές και σε αυτή τη βάση κινούμαστε όλοι χωρίς αγοράς».
Ο Κ. Ανδρέου ανέφερε με τη σειρά του ότι για τις επιχειρήσεις πλέον υπάρχουν τρία κριτήρια για τις επενδύσεις αλλά και για τη λειτουργία τους. Το πρώτο είναι η ανθεκτικότητα, το δεύτερο είναι ο δικός τους ο μετασχηματισμός και το τρίτο είναι να μπορέσουν να συμμετέχουν σε οικοσυστήματα είτε σαν εργαλείο άμυνας γιατί στο μέλλον ο εκείνος που πρέπει από τον οποίον πρέπει να προσέχεις συνήθως δεν θα είναι αυτός που είναι στον κλάδο σου αλλά κάποιος που πιθανόν να μπει στον κλάδο σου, είτε σαν εργαλείο δημιουργίας αξίας. Εστίασε δε σε δύο χαρακτηριστικά στα οποία καλούνται να επικεντρωθούν οι επιχειρήσεις: την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια. Για να επιτυχθεί αυτό χρειάζονται, πρώτον η κλίμακα όπου σε ένα πολύ ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον το μέγεθος των εταιρειών είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για να μπορέσουν να επενδύσουν σε ψηφιακό μετασχηματισμό, για να μπορέσουν να μπουν σε νέες αγορές χρειάζονται την κλίμακα. Το δεύτερο είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο. Παρά το γεγονός ότι είμαστε στην οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης πιστεύω ότι η ψηφιακή οικονομία θα είναι η οικονομία της γνώσης. Και στη μάχη του ταλέντου που θα ακολουθήσει πρέπει να μπορέσουμε να προσελκύσουμε, να διατηρήσουμε και να αναπτύξουμε τα καλύτερα μυαλά.
