Νέες ανησυχίες για την ασφάλεια των παγκόσμιων ενεργειακών ροών προκαλεί η ανακοίνωση των Χούθι της Υεμένης ότι προτίθενται να επιβάλουν θαλάσσιο αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία. Η απειλή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά πετρελαίου βρίσκεται ήδη υπό έντονη πίεση εξαιτίας των διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ, εντείνοντας τους φόβους ότι και οι δύο βασικές θαλάσσιες οδοί εξαγωγής πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να τεθούν ταυτόχρονα εκτός λειτουργίας.
Παραμένει ασαφές πώς ακριβώς οι Χούθι σκοπεύουν να εφαρμόσουν έναν τέτοιο αποκλεισμό ή εάν αυτό σημαίνει την επανέναρξη επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα. Ωστόσο, η σημασία της απειλής είναι μεγάλη, καθώς η Υεμένη ελέγχει το στενό Bab el-Mandeb, τη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, αναφέρει το πρακτορείο Reuters.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η Ερυθρά Θάλασσα έχει μετατραπεί σε κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή μετά τις διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία, προκειμένου να περιορίσει τις επιπτώσεις, έχει αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές αργού μέσω του λιμανιού Yanbu στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Από εκεί, τα φορτία προς την Ευρώπη κατευθύνονται μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ενώ όσα προορίζονται για την Ασία περνούν υποχρεωτικά από το Bab el-Mandeb.
Σύμφωνα με στοιχεία των Kpler και Signal Ocean, οι αποστολές από το Yanbu ανέρχονται πλέον κατά μέσο όρο σε περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έναντι μόλις 973.000 βαρελιών την ημέρα πριν από έναν χρόνο. Συνολικά, περίπου 7,4 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως –περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής– διέρχονται πλέον από το Bab el-Mandeb, έναντι 4,2 εκατ. βαρελιών πέρυσι.
Η αύξηση αυτή έχει λειτουργήσει ως «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για την αγορά, διατηρώντας σε κάποιο βαθμό τον εφοδιασμό της Ευρώπης και της Ασίας. Μια σοβαρή διαταραχή στην περιοχή θα περιόριζε δραστικά τις διαθέσιμες εξαγωγικές διαδρομές του Κόλπου και θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα ανόδου στις τιμές του πετρελαίου. Δεν είναι τυχαίο ότι το Ριάντ εξετάζει ήδη την επέκταση του αγωγού που μεταφέρει αργό προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.
Ποιοι είναι οι Χούθι
Οι Χούθι εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1990 ως θρησκευτικό, πολιτικό και στρατιωτικό κίνημα στη βόρεια Υεμένη και εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία βρίσκονται σε εμφύλιο πόλεμο με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, η οποία υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία.
Παρότι η εκεχειρία του 2022 περιόρισε σημαντικά τις συγκρούσεις, η ένταση αναζωπυρώθηκε πρόσφατα. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης ανακοίνωσε ότι έπληξε το αεροδρόμιο της Σαναά για να αποτρέψει την προσγείωση ιρανικού αεροσκάφους, με τους Χούθι να κατηγορούν τη Σαουδική Αραβία για την επίθεση και να απαντούν με πυραυλικά πλήγματα εναντίον του αεροδρομίου Άμπχα.
Σε αυτό το κλίμα, ο Μοχάμεντ αλ-Φάρα, μέλος του πολιτικού γραφείου των Χούθι, προειδοποίησε μέσω του ιρανικού Press TV ότι, εφόσον συνεχιστεί η κλιμάκωση, το Bab el-Mandeb θα κλείσει.
Οι Χούθι αποτελούν μέρος του αποκαλούμενου «Άξονα της Αντίστασης», που υποστηρίζεται από το Ιράν και περιλαμβάνει επίσης τη Χεζμπολάχ και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Ωστόσο, οι δεσμοί τους με την Τεχεράνη θεωρούνται λιγότερο στενοί σε σχέση με άλλες οργανώσεις, ενώ οι ίδιοι απορρίπτουν τον χαρακτηρισμό του ιρανικού «πληρεξουσίου» και υποστηρίζουν ότι αναπτύσσουν αυτόνομα τα οπλικά τους συστήματα.
Στιγμιότυπο από ρεσάλτο Χούθι σε πλοίο στην Ερυθρά Θάλασσα
Η εμπειρία των επιθέσεων στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι απειλές των Χούθι επαναφέρουν μνήμες από τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν στην Ερυθρά Θάλασσα μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023. Τότε, η οργάνωση έθεσε στο στόχαστρο πλοία που, όπως υποστήριζε, συνδέονταν με το Ισραήλ, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο.
Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες, όπως οι Maersk και Hapag-Lloyd, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη διαδρομή μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και να εκτρέψουν τα πλοία τους γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος και τους χρόνους μεταφοράς.
Οι συνέπειες ήταν ιδιαίτερα αισθητές στη Διώρυγα του Σουέζ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Αρχής της Διώρυγας, η κυκλοφορία το 2025 παρέμεινε κατά 52% χαμηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα του 2023, καταγράφοντας το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.
Παρά τις αμερικανικές και συμμαχικές επιχειρήσεις για την προστασία της ναυσιπλοΐας και την κατάρριψη εκατοντάδων drones και πυραύλων, οι επιθέσεις συνεχίστηκαν για μήνες, υποχωρώντας μόνο μετά την επίτευξη εκεχειρίας στη Γάζα.
Κίνδυνος νέας ενεργειακής αναταραχής
Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης στρατιωτικής αντιπαράθεσης Ιράν–ΗΠΑ–Ισραήλ, οι Χούθι είχαν περιορισμένη συμμετοχή, πραγματοποιώντας μόνο σποραδικές επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι η οργάνωση θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση για να πλήξει την Ερυθρά Θάλασσα.
Η τελευταία ανακοίνωση περί αποκλεισμού της Σαουδικής Αραβίας δείχνει ότι αυτό το σενάριο ενδέχεται πλέον να περνά από τις προειδοποιήσεις στην πράξη.
Εάν οι Χούθι επιχειρήσουν να παρεμποδίσουν τη ναυσιπλοΐα στο Bab el-Mandeb, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στην περιφερειακή ασφάλεια, αλλά θα επηρεάσουν άμεσα τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, το κόστος μεταφορών και τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, σε μια περίοδο όπου η αγορά πετρελαίου παραμένει ήδη εξαιρετικά ευάλωτη.
