Venture capital: Πώς αλλάζουν στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν έχει δημιουργήσει μόνο νέους τεχνολογικούς κολοσσούς. Έχει αλλάξει ριζικά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα venture capital, αναδεικνύοντας μια νέα γενιά επενδυτών που ακολουθεί διαφορετική στρατηγική από εκείνη που κυριαρχούσε στη Silicon Valley τις τελευταίες δεκαετίες.

Με εταιρείες όπως η SpaceX, η Anthropic και η OpenAI να αποκτούν αστρονομικές αποτιμήσεις πριν ακόμη εισαχθούν στο χρηματιστήριο, οι επενδυτές που τόλμησαν να τις στηρίξουν απολαμβάνουν πλέον αποδόσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η νέα πραγματικότητα βασίζεται σε μια θεμελιώδη αλλαγή, επισημαίνει η Wall Street Journal. Οι ταχέως αναπτυσσόμενες τεχνολογικές εταιρείες παραμένουν πλέον ιδιωτικές για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συχνά περισσότερο από μία δεκαετία. Έτσι, το μεγαλύτερο μέρος της δημιουργίας αξίας πραγματοποιείται πριν από την εισαγωγή τους στο χρηματιστήριο, στερώντας από τους μικροεπενδυτές τη δυνατότητα συμμετοχής σε αυτή τη φάση ανάπτυξης.

Αυτό έχει αλλάξει πλήρως τον ρόλο των venture capital funds. Αντί να επενδύουν αποκλειστικά σε πολύ πρώιμο στάδιο, όπως συνέβαινε παραδοσιακά, πολλά επενδυτικά σχήματα προτιμούν πλέον να τοποθετούν μεγάλα ποσά σε πιο ώριμες ιδιωτικές εταιρείες, ακόμη και αρκετά χρόνια μετά την ίδρυσή τους. Η λογική είναι ότι οι επιχειρήσεις αυτές εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, παρά τις ήδη υψηλές αποτιμήσεις τους.

Το venture capital που πίεστεψε στην Anthropic

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γιαμίν Ραζαβί, εταίρος της Spark Capital, η οποία είναι σήμερα η μοναδική εξωτερική επενδύτρια στο διοικητικό συμβούλιο της Anthropic. Το 2022, όταν η εταιρεία δεν διέθετε ακόμη προϊόν ούτε έσοδα, πολλοί επενδυτές αρνήθηκαν να συμμετάσχουν σε χρηματοδότηση που αποτιμούσε την επιχείρηση στα 4 δισ. δολάρια. Η Ραζαβί, όμως, πίστεψε ότι η αγορά της τεχνητής νοημοσύνης δεν θα κυριαρχηθεί αποκλειστικά από την OpenAI.

Έπειτα από εκτενή ανάλυση ολόκληρης της αλυσίδας αξίας της τεχνητής νοημοσύνης –από τα μικροτσίπ μέχρι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και τις εφαρμογές– έπεισε τη Spark Capital να ηγηθεί του γύρου χρηματοδότησης. Η εταιρεία επένδυσε 75 εκατ. δολάρια, τη μεγαλύτερη επένδυσή της μέχρι τότε.

Σήμερα, μετά την εκτόξευση της αποτίμησης της Anthropic στα περίπου 965 δισ. δολάρια, το συγκεκριμένο ποσοστό συμμετοχής εκτιμάται ότι αξίζει περίπου 7 δισ. δολάρια, μετατρέποντας τη συγκεκριμένη απόφαση σε μία από τις πιο επιτυχημένες επενδύσεις της τελευταίας δεκαετίας.

Η περίπτωση αυτή αποτυπώνει τη νέα φιλοσοφία του venture capital. Οι επενδυτές δεν επιδιώκουν πλέον απαραίτητα να καθοδηγούν τις εταιρείες ή να κατέχουν μεγάλο ποσοστό του μετοχικού τους κεφαλαίου. Αντίθετα, λειτουργούν περισσότερο ως χρηματοδότες που συμμετέχουν διαδοχικά σε πολλούς γύρους χρηματοδότησης, παρέχοντας τα κεφάλαια που χρειάζονται οι εταιρείες για να αποκτήσουν τεχνολογικό και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Η αλλαγή αυτή οφείλεται και στη θεαματική αύξηση των διαθέσιμων κεφαλαίων. Σύμφωνα με στοιχεία της PitchBook, οι αμερικανικές νεοφυείς επιχειρήσεις άντλησαν 321 δισ. δολάρια το 2025, έναντι μόλις 84 δισ. δολαρίων το 2016. Παράλληλα, οι χρηματοδοτικοί γύροι των ώριμων startups έχουν εκτοξευθεί: ένας μέσος γύρος Series D, που πριν από δέκα χρόνια ανερχόταν σε περίπου 65 εκατ. δολάρια, ξεπερνά πλέον το 1 δισ. δολάρια.

Λουκ Νόσεκ

Νέα πραγματικότητα, νέοι κίνδυνοι

Η νέα πραγματικότητα, ωστόσο, αυξάνει και τους κινδύνους. Όσο υψηλότερη είναι η αποτίμηση κατά την είσοδο ενός επενδυτή, τόσο μικρότερα είναι τα περιθώρια για εντυπωσιακές αποδόσεις εάν η εταιρεία δεν εξελιχθεί όπως αναμένεται. Όπως επισημαίνουν βετεράνοι του κλάδου, σήμερα υπάρχει πολύ περισσότερο κεφάλαιο που ανταγωνίζεται για πολύ λιγότερες πραγματικά κορυφαίες εταιρείες.

Παρά τις αλλαγές, ένα βασικό χαρακτηριστικό του venture capital παραμένει αναλλοίωτο: οι μεγαλύτερες αποδόσεις προέρχονται από επενδύσεις που αρχικά θεωρούνται υπερβολικά ριψοκίνδυνες ή αντίθετες στο κυρίαρχο επενδυτικό κλίμα.

Ένας από τους ανθρώπους που ενσάρκωσαν αυτή τη φιλοσοφία είναι ο Λουκ Νόσεκ. Συνιδρυτής του Founders Fund μαζί με τον Πίτερ Τιλ και αργότερα της Gigafund, ο Νόσεκ υπήρξε από τους πρώτους μεγάλους υποστηρικτές της SpaceX. Το 2008, όταν η εταιρεία του Ίλον Μασκ αποτιμάτο μόλις στα 400 εκατ. δολάρια και πολλοί αμφισβητούσαν αν θα κατάφερνε ποτέ να κατασκευάζει οικονομικούς πυραύλους, ο ίδιος ηγήθηκε επένδυσης 20 εκατ. δολαρίων.

Η επιλογή θεωρήθηκε τότε εξαιρετικά επικίνδυνη. Ακόμη και επενδυτές του Founders Fund αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στο επόμενο fund εξαιτίας αυτής της στρατηγικής. Ο Νόσεκ, όμως, όχι μόνο διατήρησε την εμπιστοσύνη του στη SpaceX, αλλά συνέχισε να επενδύει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια μέσω της Gigafund. Μετά τη θεαματική είσοδο της SpaceX στο χρηματιστήριο, η αξία των συμμετοχών του ανέρχεται πλέον σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια.

Η νέα γενιά επενδυτών παραμένει άγνωστη στο κοινό

Ανάλογη στρατηγική ακολουθεί και η Greenoaks του Νιλ Μέχτα. Η εταιρεία έχει πραγματοποιήσει μεγάλες τοποθετήσεις στην Anthropic, στη Safe Superintelligence του Ίλια Σουτσκέβερ, αλλά και στη Sierra, τη startup τεχνητής νοημοσύνης του πρώην συνδιευθύνοντος συμβούλου της Salesforce, Μπρετ Τέιλορ. Ο Μέχτα προτιμά τις συγκεντρωμένες επενδύσεις και δεν διστάζει να αυξάνει τη συμμετοχή του στις εταιρείες που θεωρεί νικητές.

Η νέα γενιά των venture capital firms, όπως οι Spark Capital, Gigafund και Greenoaks, παραμένει σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό. Ωστόσο, οι επιτυχίες τους στην τεχνητή νοημοσύνη τις έχουν μετατρέψει σε μερικούς από τους ισχυρότερους επενδυτικούς οργανισμούς της Silicon Valley. Ταυτόχρονα, η επιρροή τους συνοδεύεται από αυξανόμενο έλεγχο. Οι αγορές αναρωτιούνται κατά πόσο οι τεράστιες λογιστικές υπεραξίες θα μετατραπούν τελικά σε πραγματικά κέρδη, αλλά και αν αυτές οι εταιρείες θα συνεχίσουν να έχουν προνομιακή πρόσβαση στους πιο πολλά υποσχόμενους επιχειρηματίες της επόμενης γενιάς.

Σε κάθε περίπτωση, η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης έχει ήδη αναδιαμορφώσει τους κανόνες του venture capital. Οι μικρές, πρώιμες επενδύσεις που χαρακτήριζαν τη Silicon Valley των προηγούμενων δεκαετιών δίνουν τη θέση τους σε τεράστιες τοποθετήσεις δισεκατομμυρίων σε ώριμες ιδιωτικές εταιρείες. Για όσους επιλέξουν σωστά τους πρωταγωνιστές της επόμενης τεχνολογικής επανάστασης, οι αποδόσεις μπορούν να αποδειχθούν ιστορικές. Για όσους κάνουν λάθος, όμως, το κόστος θα είναι εξίσου εντυπωσιακό.