Υπό πίεση λογω ακρίβειας βρίσκεται η Primark ακριβώς την στιγμή που η ιδιοκτήτρια εταιρεία Associated British Foods Plc εξετάζει το ενδεχόμενο να την αποσχίσει από τον όμιλο, δοκιμάζοντας τις αντοχές της απήχησής της στις νεότερες ηλικίες.
Στόχος της μητρικής της εταιρείας είναι να δει το αποτύπωμα της αυτόνομης ελκυστικότητας του brand, που μετά από χρόνια που φαινόταν ακλόνητη σε σχέση με το budget της, ξαφνικά εμφανίζεται αδύναμη.
Η μητρική AB Foods αναμένει να λάβει απόφαση για την Primark μέχρι τον Απρίλιο, όταν θα ανακοινώσει τα αποτελέσματα του εξαμήνου
Η Primark που όλοι θέλουν
Έχοντας στην πλάτη της πολλά χρόνια δραστηριότητας η Primark, με περισσότερα από 470 καταστήματα σε 18 χώρες σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Μέση Ανατολή, έχει αφήσει το δικό της αποτύπωμα ως διεθνής αλυσίδα καταστημάτων ένδυσης που απασχολεί περισσότερους από 80.000 υπαλλήλους, στέκεται απέναντι από παίκτες όπως η Zara και η H&M και συνεχίζει να μεγαλώνει.
Από το 1969 όταν ο Ιρλανδός Arthur St. John Ryan δημιούργησε ένα κατάστημα με φτηνά προϊόντα, το Penneys, δεν πίστευε κανείς πως θα μετεξελισσόταν σε αλυσίδα με υπερεθνική δράση από το 2015 και θα κατέληγε στα χέρια της Associated British Foods (ABF).
Βασικός μέτοχος είναι η Wittington με περίπου 56% για την ABF, έναν διαφοροποιημένο παγκόσμιο όμιλο τροφίμων, πρώτων υλών και retail με ετήσια έσοδα περίπου 20 δισεκατομμυρίων λιρών. Η ABF κατέχει επιχειρήσεις όπως Primark, Twinings Ovaltine και British Sugar.
Δυσκολίες
Οι πρόσφατες δυσκολίες της Primark αντικατοπτρίζουν εν μέρει τις οικονομικές συνθήκες που πλήττουν τους retailers σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη. Οι υψηλότεροι φόροι και ο πληθωρισμός ασκούν πιέσεις στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, και οι αγοραστές με το χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα — οι οποίοι συχνά έλκονται από τις οικονομικές τιμές της Primark — αισθάνονται περισσότερο την πίεση.
Δεν είναι τυχαίο πως για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, αγορές οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 45% των συνολικών πωλήσεών της -ως μητρικές τρόπον τινά-, οι πωλήσεις μειώθηκαν κατά 1% στο έτος.
Στην ηπειρωτική Ευρώπη, μια αγορά στην οποία εισήλθε το 2006, η Primark μάχεται με ανταγωνιστές με ισχυρότερη αναγνωρισιμότητα επωνυμίας, όπως η H&M και η Zara. Η ιδιοκτήτρια εταιρεία της τελευταίας, Inditex SA, φέρνει τη δική της μάρκα ένδυσης χαμηλού κόστους, Lefties, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Και σχεδόν παντού, οι γίγαντες της γρήγορης μόδας Shein και Temu προσελκύουν πελάτες με ακόμη χαμηλότερες τιμές στο διαδίκτυο.
Οι πωλήσεις της Primark παρέμειναν σταθερές στο τελευταίο οικονομικό έτος που έληξε τον Σεπτέμβριο στα 9,5 δισεκατομμύρια λίρες (12,8 δισεκατομμύρια δολάρια). Η αύξηση των κερδών επιβραδύνθηκε επίσης από το 2024.
«Η Primark ιστορικά ήταν το τελευταίο προπύργιο για τους νέους που ήθελαν να έχουν αυτή την εμπειρία φυσικών αγορών», εξήγησε στο Bloomberg η Steph Briggs, στρατηγικός σύμβουλος ηλεκτρονικού εμπορίου στην εταιρεία συμβούλων Retail Champion. «Αλλά νομίζω ότι αυτό αλλάζει πραγματικά, ιδιαίτερα με εταιρείες όπως η Shein και η Temu και το είδος των διαδικτυακών κολοσσών που κάνουν αυτό το χαμηλό περιθώριο κέρδους, τον χαμηλό προϋπολογισμό και το επιθετικό μάρκετινγκ».
Το spinoff και η κινεζική Shein
Παρά όλες αυτές τις ανακατατάξεις, η AB Foods δήλωσε τον Νοέμβριο ότι εξετάζει το ενδεχόμενο απόσχισης της Primark. Ο Διευθύνων Σύμβουλος του ομίλου George Weston διευκρίνισε πως αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει τις άλλες επιχειρήσεις του ομίλου, οι οποίες περιλαμβάνουν τη ζάχαρη και τα συστατικά τροφίμων και δεν είναι πάντα απαραίτητα κατανοητές στους επενδυτές του retail.
Η AB Foods δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση, προσθέτοντας ότι το διοικητικό συμβούλιο επανεξετάζει τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της επιχείρησης και δεν θα λάβει μέτρα με βάση τη βραχυπρόθεσμη απόδοση ή τις κινήσεις των τιμών των μετοχών. Η μετοχή της AB Foods έχει υποχωρήσει κατά 7,1% φέτος.
Ωστόσο, το μοντέλο φυσικών καταστημάτων της Primark φαίνεται να είναι περισσότερο εκτεθειμένο στην άνοδο των διαδικτυακών λιανοπωλητών όπως η Shein.
Ενδεικτικό είναι το γεγονός πως μια έρευνα του 2025 από την Mintel διαπίστωσε ότι σχεδόν οι μισές γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο ηλικίας μεταξύ 16 και 34 ετών είχαν αγοράσει είδη μόδας από την Shein τους τελευταίους 12 μήνες.
Ο λιανοπωλητής απέφυγε εντελώς τις διαδικτυακές πωλήσεις μέχρι τα τέλη του 2022, όταν ξεκίνησε την υπηρεσία «click-and-collect» από καταστήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Μια εφαρμογή για κινητά που εμφανίζει προϊόντα και διαθεσιμότητα εντός καταστήματος ξεκίνησε πέρυσι στην Ιταλία και την Ιρλανδία και θα κυκλοφορήσει και σε άλλες αγορές.
Στο πλαίσιο της αντιμετώπισής του κατά της ανόδου των κινεζικών γιγάντων του ηλεκτρονικού εμπορίου, οι Westons έχουν πιέσει το Ηνωμένο Βασίλειο να τερματίσει μια φορολογική απαλλαγή για την αποστολή ειδών χαμηλής αξίας στα οποία βασίζονται οι Shein και Temu.
Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει δεσμευτεί να το πράξει έως τον Μάρτιο του 2029, ενώ ο Τραμπ έχει ήδη καταργήσει την λεγόμενη εξαίρεση de minimis στις ΗΠΑ.
Εάν συμβεί η διάσπαση, ο επικεφαλής της AB Foods έχει δηλώσει ότι η Primark θα μπορούσε να προσελκύσει επενδυτές που διαφορετικά θα αποθαρρύνονταν από την πολυπλοκότητα του ευρύτερου χαρτοφυλακίου του μητρικού ομίλου.
Η JO Hambro Capital Management Ltd πούλησε το μερίδιό της στην AB Foods πέρυσι, λέγοντας στους πελάτες ότι η υπόσχεση που έδειξε η Primark και μάρκες όπως το τσάι Twinings υπονομευόταν από τις δυσκολίες στις δραστηριότητες ζάχαρης και ψωμιού.
Και η Ελλάδα;
Υπενθυμίζεται πως η Primark έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον της ελληνικής αγοράς εδώ και χρόνια, αλλά θα χρειαστεί να περιμένει κι άλλο.
Αρχικά η αλυσίδα είχε εξετάσει το ενδεχόμενο επέκτασής της στην Ελλάδα το 2021 με τις φήμες να εξαπλώνονται προς πάσα κατεύθυνση, καθώς η Primark αναζητούσε τον επόμενο προορισμό της.
Το θέμα επανήλθε το 2023, πάλι με εικασίες που τροφοδοτήθηκαν από δημοσιεύσεις στα social media της ίδιας της εταιρείας για κατάστημα στην Αθήνα, κάτι που αποδείχθηκε ότι ήταν πρωταπριλιάτικο αστείο. Τότε υλοποίησε το άνοιγμά της στην 17η αγορά, την Ουγγαρία.
