Επενδύοντας στην εποχή της σπάνης

Πριν από μερικές εβδομάδες, μια εντυπωσιακή είδηση προέκυψε από το νότιο ημισφαίριο: η κυβέρνηση της Νέας Ζηλανδίας υπέγραψε ένα σύμφωνο με τη Σιγκαπούρη, το οποίο εγγυάται ότι οι δύο χώρες θα στέλνουν η μία στην άλλη τρόφιμα και καύσιμα εάν ξεσπάσουν παγκόσμιες ελλείψεις.

«Οι τελευταίοι μήνες έδειξαν ότι ζούμε σε έναν ασταθή κόσμο — οι Νεοζηλανδοί το βλέπουν αυτό κάθε φορά που γεμίζουν το αυτοκίνητό τους», δήλωσε ο Κρις Λούξον, πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας. «Γι’ αυτό τρέχουμε στον κόσμο για να προστατεύσουμε [τον εαυτό μας]».

Δεν είναι ο μόνος. Η Αυστραλία υπέγραψε πρόσφατα ένα παρόμοιο σύμφωνο με την Ιαπωνία για τη διατήρηση της ροής σπάνιων γαιών, καυσίμων και αγροτικών προϊόντων με σκοπό την αντιστάθμιση οποιασδήποτε κρίσης. Η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο δημιουργίας περιφερειακών αποθεμάτων λιπασμάτων εν μέσω φόβων για επισιτιστική κρίση. Και, όπως έχω γράψει, κυβερνήσεις και εταιρείες σε όλο τον κόσμο δημιουργούν τώρα αθόρυβα αποθέματα βασικών αγαθών. Ονομάστε το αυτό, αν θέλετε, μια νέα τάση για συσσώρευση αποθεμάτων και συγκέντρωση, καθώς εντείνονται οι φόβοι ότι εισερχόμαστε στην εποχή της σπάνης.

Αυτό είναι ειρωνικό, από πολιτισμική άποψη. Οι περισσότεροι δυτικοί επιχειρηματικοί και πολιτικοί ηγέτες μεγάλωσαν σε έναν κόσμο όπου η σπάνη φαινόταν ένα ξεπερασμένο πρόβλημα. Το απρόσκοπτο ελεύθερο εμπόριο και οι αποτελεσματικές εφοδιαστικές αλυσίδες που οδηγούν την ανάπτυξη ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά της εποχής της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Επιπλέον, η επικρατούσα άποψη στη Σίλικον Βάλεϊ σήμερα είναι ότι η τεχνολογική καινοτομία θα εξαλείψει τους μελλοντικούς περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας σε πολλούς τομείς της ζωής μας.

Πράγματι, όταν οι Αμερικανοί συγγραφείς Ντέρεκ Τόμσον και Έζρα Κλάιν εξέδωσαν πέρυσι ένα στοχαστικό βιβλίο για την επανεκκίνηση της Αμερικής, το ονόμασαν «Αφθονία» (Abundance), με την ελπίδα να ξεκλειδώσουν αυτό το μέλλον, και έγινε γρήγορα μπεστ σέλερ.

Οι επενδυτές έχουν απορροφήσει και αυτοί αυτό το πολιτισμικό κλίμα. Τα τελευταία δύο χρόνια σημειώθηκε ένα εντυπωσιακό ράλι στις τεχνολογικές μετοχές που ισχυρίζονται ότι χρησιμοποιούν καινοτομίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (AI), για να απελευθερώσουν αυτή την «αφθονία». Ως αποτέλεσμα, οι λεγόμενες Magnificent Seven εταιρείες της Big Tech αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου το 35% της αγοράς του S&P, έναντι 12% πριν από μια δεκαετία.

Αυτό είναι εντυπωσιακό. Αλλά αυτό που είναι διπλά αξιοσημείωτο, όπως έγραψε στο X ο Τζεφ Κιούρι της Carlyle, είναι ότι ενώ «οι υπηρεσίες πληροφορικής και τεχνολογίας [αποτελούν] το 42% του S&P 500» σήμερα, «η ενέργεια και τα υλικά [αποτελούν] περίπου το 6%» και «τα υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία (AUM) των hedge funds εμπορευμάτων είναι ουσιαστικά μηδενικά».

Ή για να το θέσουμε διαφορετικά, οι επενδυτές έχουν μαγευτεί τόσο πολύ από τις υπηρεσίες, που εδώ και καιρό παραβλέπουν μετοχές που συνδέονται με παραδοσιακές βιομηχανικές και ενεργειακές διαδικασίες. Έτσι, οι επενδύσεις «Halo» (Heavy Asset, Low Obsolescence) έχουν όλες «στερηθεί κεφαλαίων» σε σχετικούς όρους, έγραψε ο Κιούρι.

Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση έρχεται σε σύγκρουση με την τρέχουσα πορεία των παγκόσμιων γεγονότων και την απειλή της σπάνης. Η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη προκαλέσει ελλείψεις ενέργειας και βιομηχανικών εισροών, και αυτές είναι πιθανό να επιδεινωθούν.

Ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν κατέδειξε επίσης τις μακροπρόθεσμες ευπάθειες γύρω από το παγκόσμιο εμπόριο, δεδομένου ότι τα στενά δεν είναι το μοναδικό σημείο συμφόρησης (chokepoint) μεταφορών στον κόσμο και το Ιράν δεν είναι η μόνη χώρα που επιδιώκει να χρησιμοποιήσει τέτοια σημεία συμφόρησης ως μέσο πίεσης.

Και αυτό που μερικές φορές παραβλέπουν οι επενδυτές είναι ότι τα ιλιγγιωδώς μεγάλα σχέδια κεφαλαιουχικών επενδύσεων που αναπτύσσονται για την υποστήριξη της τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν όχι μόνο εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά και υλική υπόσταση όπως ο χαλκός, το νερό, το γάλλιο, το λίθιο και το σκυρόδεμα.

Η προσφορά αυτών [των πόρων] έχει υπονομευθεί στις ΗΠΑ, μεταξύ άλλων χωρών, από την έλλειψη κεφαλαιουχικών επενδύσεων σε βασικές βιομηχανίες ή ορυχεία. Και όσο περισσότερο οι πολιτικοί υψώνουν εθνικιστικά ή προστατευτικά εμπόδια, τόσο περισσότερο θα αυξάνεται η πίεση για τη χρήση κεφαλαίων για επενδύσεις σε τοπικές αγορές, προκειμένου να διασφαλιστεί η άμεση πρόσβαση σε αυτά τα υλικά.

«Αυτό δεν είναι μια ιστορία τεχνολογικής ανατροπής (AI-disruption). Το Halo ερμηνεύεται καλύτερα ως Hard Assets, Local Operations», έγραψε ο Κιούρι, ο οποίος προβλέπει μια σημαντική ανατιμολόγηση καθώς οι επενδυτές μετατοπίζονται από την τεχνολογία στις επενδύσεις Halo. Όπως σημείωσε στο X ο Κρεγκ Τίνντεϊλ, ένας Αυστραλός επενδυτής: «Ο χρηματοοικονομικός κόσμος και ο φυσικός κόσμος κινούνται προς αντίθετες κατευθύνσεις, αναγκάζοντας τους παλιούς οικονομικούς κανόνες να πλήρη αποτυχία».

Πολλοί παρατηρητές στη Σίλικον Βάλεϊ μπορεί να διαφωνούν. Πράγματι, σε μια πρόσφατη επίσκεψή μου στη Δυτική Ακτή της Αμερικής, μου έκανε εντύπωση η αυτοπεποίθηση του τεχνολογικού κλάδου ότι το χρηματιστήριο και η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να ξεπεράσουν τη γεωπολιτική αναταραχή. «Νοιάζεται πραγματικά κανείς αν τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά;» παρατήρησε ένας τραπεζίτης κατά τη διάρκεια του συνεδρίου Milken, στο οποίο κυριαρχούσε ο ενθουσιασμός για την επικείμενη αρχική δημόσια προσφορά (IPO) της SpaceX.

Ίσως οι μελλοντικοί ιστορικοί να συμπεράνουν ότι οι άνθρωποι της τεχνολογίας είχαν δίκιο. Αλλά οι επενδυτές σήμερα θα πρέπει παρόλα αυτά να δώσουν προσοχή στο πώς οι κυβερνήσεις στη Νέα Ζηλανδία και αλλού υιοθετούν ήδη νευρικά μια νοοτροπία σπάνης, και στη συνέχεια να αναρωτηθούν εάν οι τρέχουσες σταθμίσεις στον χρηματιστηριακό δείκτη αντικατοπτρίζουν πραγματικά αυτή την κατάσταση.

Εξάλλου, όπως έγραψε αυτή την εβδομάδα στους FT ο Ρόμπερτ Ρούμπιν, πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, «οι αγορές μπορούν να βρίσκονται εκτός συγχρονισμού με την πραγματικότητα για μια παρατεταμένη περίοδο, και στη συνέχεια να αντιδράσουν γρήγορα και σκληρά». Για άλλη μια φορά, η πραγματικότητα είναι πιθανό τελικά να πάρει την εκδίκησή της.