Ένα από τα πιο σαφή και ηχηρά μηνύματα που έχει εκπέμψει τα τελευταία χρόνια η ελληνική ναυτιλία για την πράσινη μετάβαση έστειλε από τα Ποσειδώνια 2026 η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, Μελίνα Τραυλού. Με μια παρέμβαση που αποτυπώνει τη στρατηγική θέση του ελληνικού εφοπλισμού, η ΕΕΕ ξεκαθάρισε ότι στηρίζει την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας, αλλά θεωρεί ανέφικτο και λανθασμένα σχεδιασμένο το προτεινόμενο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050.
η ΕΕΕ υποστηρίζει ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να συνδεθεί με επενδύσεις σε νέα καύσιμα, σύγχρονες υποδομές και τεχνολογική καινοτομία και όχι με τη δημιουργία μηχανισμών που λειτουργούν πρωτίστως ως εργαλεία είσπραξης πόρων
Η τοποθέτηση της ΕΕΕ δεν αμφισβητεί την ανάγκη μείωσης των εκπομπών ούτε τον στρατηγικό στόχο της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Αντίθετα, αμφισβητεί τη δυνατότητα εφαρμογής πολιτικών που δεν λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές τεχνολογικές και παραγωγικές δυνατότητες εναλλακτικών καυσίμων μηδενικών εκπομπών της διεθνούς βιομηχανίας. Όπως υποστήριξε η κα Τραυλού, η ναυτιλία «παρασύρθηκε» από την ιδιαίτερα φιλόδοξη ευρωπαϊκή ατζέντα για την κλιματική ουδετερότητα, με αποτέλεσμα να υιοθετηθούν σε διεθνές επίπεδο στόχοι που δεν συμβαδίζουν με τη σημερινή διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων μηδενικών εκπομπών.
Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσίασε η πρόεδρος της ΕΕΕ, η Ευρωπαϊκή Ένωση προώθησε περιφερειακά μέτρα για τη μείωση των εκπομπών, γεγονός που ώθησε τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα να αναζητήσει μια παγκόσμια λύση μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO). Ωστόσο, η διαδικασία αυτή οδήγησε, όπως εκτιμά η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, στην υιοθέτηση ενός πλαισίου απανθρακοποίησης με ορίζοντα το 2050, το οποίο η κα Τραυλού χαρακτήρισε ευθέως «ανέφικτο».
Η ίδια υπενθύμισε ότι η ναυτιλία ευθύνεται μόλις για το 1,6% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και υποστήριξε ότι η επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην επιβολή οικονομικών βαρών σε έναν κλάδο που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου εμπορίου.
Κριτική στον εισπρακτικό χαρακτήρα των μέτρων
Το βασικότερο σημείο της παρέμβασης της ΕΕΕ αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε ο νέος μηχανισμός του IMO, γνωστός ως IMO Net Zero Framework.
«Ενώ υπήρχε μία πρόταση στο τραπέζι, η οποία ήταν γενικά αποδεκτή από τη ναυτιλία, ξαφνικά άλλαξαν τα πάντα», ανέφερε η πρόεδρος της ΕΕΕ και συνέχισε: «Ήρθε μία πρόταση, ένας κανονισμός που κινείται σε εντελώς λανθασμένη κατεύθυνση. Ουσιαστικά θα μετέτρεπε τον IMO σε έναν εισπρακτικό οργανισμό. Τα δισεκατομμύρια που θα συγκεντρώνονταν κανείς δεν είχε καταλάβει πού ακριβώς θα κατευθύνονταν».
Όπως αποκάλυψε, σε συζήτηση που είχε η Ένωση με τον Γενικό Γραμματέα του IMO, Αρσένιο Ντομίγκεζ, αναφέρθηκε ότι τα έσοδα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη στήριξη φτωχότερων χωρών και μικρών νησιωτικών κρατών.
«Δεν έχω καταλάβει γιατί η ναυτιλία πρέπει να αναλάβει αυτόν τον ρόλο», σχολίασε χαρακτηριστικά η κα Τραυλού.
Αντιθέτως, η ΕΕΕ υποστηρίζει ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να συνδεθεί με επενδύσεις σε νέα καύσιμα, σύγχρονες υποδομές και τεχνολογική καινοτομία και όχι με τη δημιουργία μηχανισμών που λειτουργούν πρωτίστως ως εργαλεία είσπραξης πόρων.
Η ελληνική παρέμβαση άλλαξε τις ισορροπίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά της κας Τραυλού στον ρόλο που διαδραμάτισε η Ελλάδα στις τελευταίες διαπραγματεύσεις του IMO.
Σύμφωνα με την ΕΕΕ, η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να τηρήσει αποχή στην κρίσιμη ψηφοφορία της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC) τον Οκτώβριο του 2025 αποτέλεσε σημείο καμπής για τη συζήτηση. Η στάση αυτή θεωρείται ότι έστειλε ισχυρό μήνυμα στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα, δεδομένου ότι η Ελλάδα αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως η μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη.
Η ελληνική ναυτιλία εκτιμά ότι η παρέμβαση αυτή συνέβαλε στην επανεξέταση του πλαισίου από αρκετές χώρες και στην ανάδειξη των αδυναμιών που παρουσίαζε η αρχική πρόταση.
Παράλληλα, η κα Τραυλού ανέδειξε τη στενή συνεργασία μεταξύ της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας και της κυβέρνησης, σημειώνοντας ότι η Αθήνα έχει πλήρη επίγνωση της στρατηγικής σημασίας της ναυτιλίας τόσο για την ελληνική όσο και για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Προς μια πιο ρεαλιστική λύση
Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο της νέας τοποθέτησης της ΕΕΕ είναι ότι δεν περιορίζεται στην κριτική των υφιστάμενων προτάσεων, αλλά προβάλλει την ανάγκη διαμόρφωσης ενός πιο ρεαλιστικού και εφαρμόσιμου πλαισίου.
Όπως ανέφερε η κα Τραυλού στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου, στο τραπέζι βρίσκονται πλέον νέες προτάσεις από τη Λιβερία και την Ιαπωνία, οι οποίες εξετάζονται ως πιο ισορροπημένες και τεχνικά εφαρμόσιμες λύσεις. Η ελληνική πλευρά αξιολογεί τα θετικά και τα αρνητικά κάθε πρότασης, διατηρώντας ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Το γεγονός ότι ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας του IMO, Αρσένιο Ντομίγκεζ, φέρεται να αναγνωρίζει το αδιέξοδο στο οποίο οδηγήθηκε η προηγούμενη διαδικασία θεωρείται από την ΕΕΕ ένδειξη ότι η διεθνής κοινότητα εγκαταλείπει σταδιακά τις μονοδιάστατες προσεγγίσεις και κινείται προς μια πιο πραγματιστική κατεύθυνση.
Για την ελληνική ναυτιλία, το ζητούμενο δεν είναι η εγκατάλειψη των περιβαλλοντικών στόχων, αλλά η υιοθέτηση πολιτικών που μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν. Και αυτό ακριβώς ήταν το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών από τα Ποσειδώνια: η πράσινη μετάβαση μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από ρεαλιστικούς στόχους, τεχνολογική πρόοδο και παγκόσμιες λύσεις που δεν θα υπονομεύουν τη λειτουργία του διεθνούς εμπορίου.
