Λιγότερο από τέσσερις μήνες μετά την ανάληψη της προεδρίας της Fed, ο Γουόρς οδήγησε την κεντρική τράπεζα στην πρώτη αύξηση επιτοκίων από το 2023. Η Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (FOMC) αποφάσισε ομόφωνα να αυξήσει το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, στο 3,75%-4%, παρά τις επανειλημμένες δημόσιες πιέσεις του Τραμπ για πολύ χαμηλότερο κόστος δανεισμού, αναφέρουν οι Financial Times.
«Το απλό γεγονός είναι ότι ο πληθωρισμός είναι πολύ υψηλός και παραμένει υψηλός για υπερβολικά μεγάλο διάστημα», δήλωσε ο Γουόρς, αφήνοντας παράλληλα να εννοηθεί ότι τα σημερινά επιτόκια δεν είναι αρκετά περιοριστικά ώστε να επιβραδύνουν ουσιαστικά την οικονομία.
Η στάση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Γουόρς ήταν προσωπική επιλογή του Τραμπ για την ηγεσία της Fed. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αφήσει να εννοηθεί ότι επέλεξε έναν κεντρικό τραπεζίτη που θα ήταν διατεθειμένος να μειώσει τα επιτόκια. Η πρώτη μεγάλη απόφαση του Γουόρς, ωστόσο, δείχνει ότι η προτεραιότητά του είναι διαφορετική: η επαναφορά του πληθωρισμού προς τον στόχο του 2%.
Ο πληθωρισμός παραμένει ο μεγάλος πονοκέφαλος
Η Fed βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο μείγμα πιέσεων. Ο δείκτης PCE, που αποτελεί το προτιμώμενο μέτρο πληθωρισμού της κεντρικής τράπεζας, κινείται στο 3,7%, σχεδόν διπλάσια από τον στόχο του 2%.
Ταυτόχρονα, οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί σημαντικά εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και καυσίμων έχει ενισχύσει το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ προσθέτουν επιπλέον πιέσεις στις τιμές εισαγόμενων προϊόντων.
Η οικονομολόγος Κλαούντια Σαμ, πρώην στέλεχος της Fed, υποστήριξε ότι οι δασμοί και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχουν συμβάλει στην άνοδο του πληθωρισμού. Ο καθηγητής του Brown Τζεφ Κόλγκαν ήταν ακόμη πιο άμεσος, υποστηρίζοντας ότι σημαντικό μέρος του πληθωρισμού που αντιμετωπίζει η Fed συνδέεται με πολιτικές της ίδιας της κυβέρνησης.
Το πρόβλημα είναι ότι η νομισματική πολιτική δεν μπορεί εύκολα να αντιμετωπίσει ένα ενεργειακό σοκ. Μια αύξηση επιτοκίων δεν μπορεί να αυξήσει την προσφορά πετρελαίου, μπορεί όμως να περιορίσει τη ζήτηση και να συγκρατήσει τη μετακύλιση των αυξήσεων στις υπόλοιπες τιμές.
Οι αγορές αμφισβητούσαν την ανεξαρτησία του Γουόρς
Η απόφαση της Fed είχε και μια δεύτερη διάσταση: την αξιοπιστία της νέας ηγεσίας της.
Πριν από τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου, επενδυτές και αναλυτές είχαν αρχίσει να αμφιβάλλουν για το κατά πόσο ο Γουόρς θα μπορούσε να αντισταθεί στην πολιτική πίεση του Λευκού Οίκου. Μετά τη συνεδρίαση, αρκετοί εκτίμησαν ότι οι ανησυχίες αυτές περιορίστηκαν.
Ο Ρόμπερτ Σόκιν, επικεφαλής οικονομολόγος των ΗΠΑ στην PGIM, χαρακτήρισε τον Γουόρς ως τον πιο «γερακίσιο» —ή τουλάχιστον έναν από τους πιο επιθετικούς— κεντρικούς τραπεζίτες στην FOMC.
Και οι προβλέψεις των υπόλοιπων αξιωματούχων της Fed ενισχύουν αυτή την εικόνα. Δώδεκα στελέχη που συμμετέχουν στις οικονομικές προβολές βλέπουν ακόμη μία αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026, ενώ τέσσερα προβλέπουν δύο ακόμη αυξήσεις. Μόνο δύο αναμένουν ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν αμετάβλητα.
Οι αγορές ομολόγων αντέδρασαν άμεσα. Η απόδοση του διετούς αμερικανικού ομολόγου αυξήθηκε κατά περίπου 7 μονάδες βάσης στο 4,74%, πριν υποχωρήσει ελαφρώς την επόμενη ημέρα. Το δολάριο ενισχύθηκε περίπου 0,7% έναντι ενός καλαθιού βασικών νομισμάτων, ενώ η απόδοση του 30ετούς κινείται περίπου στο 5,35%.
Η απάντηση Τραμπ
Ο Τραμπ αντέδρασε άμεσα, επαναλαμβάνοντας μέσω Truth Social ότι τα επιτόκια στις ΗΠΑ «θα έπρεπε να είναι 1% ή χαμηλότερα». Ωστόσο, απέφυγε αυτή τη φορά μια ευθεία επίθεση στον ίδιο τον Γουόρς και υποστήριξε ότι εξακολουθεί να έχει εμπιστοσύνη στον πρόεδρο της Fed, μεταφέροντας την ευθύνη στα υπόλοιπα μέλη του διοικητικού συμβουλίου.
Η αντιπαράθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές. Η κυβέρνηση θα ήθελε χαμηλότερο κόστος χρήματος για να στηρίξει την οικονομική δραστηριότητα και να περιορίσει το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους. Η Fed, αντίθετα, πρέπει να πείσει ότι δεν θα αφήσει τον πληθωρισμό να παγιωθεί.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν η αύξηση του Σεπτεμβρίου θα αποτελέσει μεμονωμένη κίνηση ή την αρχή ενός νέου κύκλου σύσφιξης. Οι αγορές προεξοφλούν τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση μέχρι το τέλος του έτους, ενώ η επόμενη συνεδρίαση της Fed στα τέλη Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί λίγες ημέρες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Σε κάθε περίπτωση, ο Γουόρς έχει ήδη κάνει την πρώτη του μεγάλη επιλογή: προτίμησε να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό παρά να ικανοποιήσει την απαίτηση του Λευκού Οίκου για φθηνότερο χρήμα. Και αυτό καθιστά τη σχέση του με τον Τραμπ ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής τους επόμενους μήνες.
