Γαλλία: «No Kids» – Απαγορεύονται οι «χώροι μόνο για ενηλίκους»

Για κάποιους το πράγμα έχει παραγίνει με την θρασύτητα των μικρών παιδιών και την απάθεια των γονέων τους. Για άλλους έχει παραγίνει με τις ολοένα και συχνότερες διακρίσεις κατά των παιδιών που επιβάλλονται «νομίμως» στις δυτικές κοινωνίες. Διότι τα τελευταία χρόνια στις ευρωπαϊκές πόλεις και τα μέσα μαζικής μεταφοράς δημιουργούνται όλο και περισσότεροι χώροι στους οποίους απαγορεύονται τα παιδιά.

Η δυσανεξία κάποιων ενηλίκων στο θόρυβο ή σε ό,τι άλλο δημιουργεί η παρουσία παιδιών σε έναν κλειστό ή ανοικτό χώρο έχει εξελιχθεί σε διάκριση εις βάρος μιας ηλικιακής ομάδας του γαλλικού – και όχι μόνο – πληθυσμού. Αλλά ο γαλλικός – και όχι μόνο – νόμος απαγορεύει ρητώς και δια ροπάλου τις διακρίσεις, αναφέρεται σε ρεπορτάζ της «Le Figaro».

Ησυχία στο τρένο

Καθώς οι υποτίθεται προστατευμένοι («No Kids») δημόσιοι χώροι πολλαπλασιάζονται, η γαλλική Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (CNCDH) με διάβημα που υπέβαλε τη Δευτέρα στην Ύπατη Αρμοστεία για τα Παιδιά, ζητεί να δοθεί τέλος σε αυτή την πρακτική. «Πρόκειται για μια συγκλονιστική πρόταση, που έχει ως στόχο να συμβάλει ώστε να ξεκαθαριστεί ένα θέμα που ήταν αμφιλεγόμενο πριν από λίγους μήνες», γράφει ο ρεπόρτερ του «Figaro», Τομά Ανγκράντ.

Όλοι γνωρίζουν ότι τα μικρά παιδιά όταν περιορίζονται στους στενόχωρους (αλλά ενδιαφέροντες γι’ αυτά) χώρους των μέσων μεταφοράς, είναι δύσκολο να καθίσουν στη θέση τους και να παραμείνουν αθόρυβα. Έτσι κάποιες εταιρείες δημοσίων μεταφορών άρχισαν να προσφέρουν στους δυσανεκτικούς ταξιδιώτες χώρους μόνο για ενήλικες.

Η γαλλική κρατική εταιρεία σιδηροδρόμων SNCF, για παράδειγμα, από τον περασμένο Ιανουάριο δημιούργησε μιας νέα θέση «Optimum» που προορίζεται για ενήλικες. Όπως η ίδια η εταιρεία εξηγεί, «η Optimum εγγυάται τη μέγιστη άνεση στο συρμό».

Σε κάποιους επιβάτες της SNCF η απόφαση αυτή έφερε μεγάλο ενθουσιασμό. Ώθησε όμως την Ύπατη Αρμοστεία για τα Παιδιά να επικοινωνήσει με την επιτροπή CNCDH, καλώντας την να αναλογιστεί «ως πού μπορεί να φθάσει αυτό το ανησυχητικό φαινόμενο του γενικότερου αποκλεισμού των παιδιών από τους δημόσιους χώρους λόγω της ηλικίας τους και τις συνέπειες που έχει η πρακτική αυτή στην αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου».

Η Ύπατη Αρμοστής για τα Παιδιά, Σαρά Ελ Αϊρί, καταδικάζει της πρακτικές αποκλεισμού των παιδιών. «Πρόκειται για κραυγαλέα διάκριση και οι διακρίσεις με βάση το φύλο και την ηλικία συνιστούν ποινικό αδίκημα. Εφόσον δεν μπορούμε να κάνουμε διακρίσεις εις βάρος των γυναικών και των ηλικιωμένων, δεν κάνουμε διακρίσεις ούτε εις βάρος των παιδιών» τόνισε μιλώντας στο γαλλικό ραδιόφωνο.

Η γαλλίδα αξιωματούχος, η οποία το 2024 υπηρέτησε ως υπουργός Νεολαίας, Παιδιών και Οικογένειας στην κυβέρνηση του Γκαμπριέλ Ατάλ και λιγο νωρίτερα ως υπουργός Βιοποικιλότητας στην κυβέρνηση της Ελιζαμπέτ Μπορν, θεωρεί ότι «η πρακτική της SNCF εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του νόμου».

Τι κοινωνία θέλουμε;

Η Ελ Σαϊρί θεωρεί ότι πίσω από το ζήτημα της δημιουργίας δημοσίων χώρων στους οποίους απαγορεύονται τα παιδιά, βρίσκεται το ερώτημα «τι είδους κοινωνία θέλουμε».

«Η συζήτηση ξεπερνά κατά πολύ μερικά κατεστημένα και αναδεικνύει το απλό ερώτημα τι είδους κοινωνία θέλουμε να κληροδοτήσουμε στις νεότερες γενιές. Μια κοινωνία που προσαρμόζεται στα παιδιά ή μια κοινωνία που απαιτεί να εξαφανιστούν τα παιδιά; Θεωρώ ότι μια Δημοκρατία οφείλει να είναι ανεκτική και να κάνει χώρο σε όλα τα μέλη της, κυρίως στα παιδιά της» τονίζει η Σαρά Ελ Αϊρί.

Σε κάποιο άλλο σημείο της ραδιοφωνικής συνέντευξής της η Ελ Αϊρί αναρωτήθηκε «μήπως επιθυμώντας συνεχώς να βρισκόμαστε σε μέρη χωρίς παιδιά, καταλήξουμε να οικοδομήσουμε μια κοινωνία χωρίς παιδική ηλικία». Κάτι τέτοιο θα ήταν ένα «ένα συλλογικό λάθος», τόνισε, διευκρινίζοντας ότι άλλο πράγμα είναι να απαγορεύει κανείς την πρόσβαση των παιδιών σε διάφορους χώρους για λόγους ασφάλειας και άλλο για λόγους ηλικίας.

Κοινωνίες γερόντων

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην αναφορά της προς την Ύπατη Αρμοστεία για τα Παιδιά σημειώνει ότι είναι φυσιολογικό να ισχύει για τα μικρότερα παιδιά ένα καθεστώς με λιγότερες ελευθερίες από τους ενήλικες, «εφόσον αυτός ο περιορισμός μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο για το συμφέρον του παιδιού». Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την πρόσβαση ανηλίκων σε συγκεκριμένες δραστηριότητες και περιεχόμενο (ταινίες, παιχνίδια κλπ), όπου απαιτείται γνώση, εμπειρία και ψυχική ωριμότητα για να αντιδράσει σωστά ένα άτομο.

Το φαινόμενο του αποκλεισμού των παιδιών από μέσα μαζικής μεταφοράς και άλλους δημόσιους χώρους είναι σχετικά πρόσφατο. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η πρακτική αυτή δεν έχει λάβει ακόμα στη Γαλλία τις διαστάσεις που έχει σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στη Νότια Κορέα, η οποία αντιμετωπίζει τεράστιο πρόβλημα με τη γήρανση του πληθυσμού της.

Κι εδώ ακριβώς είναι η ουσία του προβλήματος: γερνάμε ως κοινωνίες και παύουμε να είμαστε ανεκτικοί στα νιάτα. Είτε στα πολύ μικρά παιδιά που θορυβούν με το παιχνίδι τους είτε στους εφήβους που επίσης κάνουν αισθητή την παρουσία τους με τρόπο λιγότερο διακριτικό, κάποιες φορές, από όσο θα επιθυμούσαν οι μεγαλύτεροι.

«Ενηλικισμός»

Η Γαλλία εν προκειμένω, μόλις την προηγούμενη δεκαετία της κρίσης άρχισε να αποκτά δημογραφικό πρόβλημα, ενώ πέρυσι για πρώτη φορά καταγράφηκαν περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις. Χάρη στην ισχυρή κοινωνική στήριξη στις μητέρες και την οικογένεια εν γένει, η Γαλλία υπήρξε μεταπολεμικά η χώρα με τις περισσότερες γεννήσεις στην Ευρώπη. Η κατάσταση αυτή άρχισε να αλλάζει τα τελευταία χρόνια που η κακή οικονομική και δημοσιονομική εικόνα της χώρας ανάγκασε τις κυβερνήσεις να κάνουν περικοπές στο κράτος πρόνοιας αποθαρρύνοντας έτσι και την τεκνοποίηση.

Η γαλλική Συμβουλευτική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα αντιμετωπίζει το φαινόμενο της δημιουργίας χώρων αποκλειστικά για ενηλίκους ένα σύμπτωμα αυτού που κάποιοι αποκαλούν «κυριαρχία των ενηλίκων» ή «ενηλικισμό». Ο ενηλικισμός ορίζεται ως σε ένα σύνολο προκαταλήψεων που αποτελούν τη βάση ενός συστήματος διακρίσεων εις βάρος των παιδιών λόγω της νεαρής ηλικίας τους.

Έτσι η CNCDH σημειώνει ένα παράδοξο «όπου αφενός υπάρχει αυξημένη ανησυχία για τη μείωση του ποσοστού γεννήσεων και, αφετέρου, μια αυξανόμενη καχυποψία απέναντι στα παιδιά». Στο πλαίσιο αυτό αναφέρονται παραδείγματα όπως η μετεγκατάσταση παιδικών χαρών ή δημόσιων κήπων όπου συχνάζουν και παίζουν μικρά παιδιά, έπειτα από παράπονα των περιοίκων για θόρυβο.

«Δημογραφικός επανεξοπλισμός»

Η CNCDH πιστεύει ότι είναι επείγον να αντιστραφεί η τάση αυτή και προτείνει να αναλάβουν οι αρμόδιες αρχές την πρωτοβουλία ώστε να γίνει μια σειρά συστάσεων προς την κοινή γνώμη, με στόχο την καλύτερη ενσωμάτωση των μικρών παιδιών στις τοπικές κοινωνίες.

Κατ’ αρχάς συνιστά την απαγόρευση των «ζωνών χωρίς παιδιά», όταν αυτές δεν δικαιολογούνται από την ανάγκη προστασίας του παιδιού. Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει να γίνουν οι δημόσιοι χώροι πιο φιλόξενοι για τα παιδιά, μειώνοντας τις ταχύτητες κυκλοφορίας των οχημάτων και εφαρμόζοντας εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού για τη βελτίωση της ανοχής στην παρουσία του άλλου και τη διευκόλυνση της διαγενεακής συνύπαρξης.

Η «Le Figaro» σημειώνει ότι η Επιτροπή αναλαμβάνει την πρωτοβουλία αυτή σε μια συγκυρία διαρκούς μείωσης των γεννήσεων στη Γαλλία, όπου για πρώτη φορά πέρυσι καταγράφηκε αρνητική φυσική αύξηση του πληθυσμού της – οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις. Το 2025 γεννήθηκαν 645.000 μωρά στη χώρα, 2,1% λιγότερα από όσα το 2024.

«Η μείωση των γεννήσεων έχει επιταχυνθεί και ήταν ιδιαίτερα δραματική το 2023, με μείωση 7%», εξηγεί στην εφημερίδα η Σιλβί Λεμινές, επικεφαλής του Τμήματος Δημογραφικών και Κοινωνικών Μελετών στο Ινστιτούτο Στατιστικών Ερευνών της Γαλλίας, INSEE.

«Ο ‘δημογραφικός επανεξοπλισμός’ που είχε εξαγγείλει ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ακόμα δεν έχει φανεί», διαπιστώνει η ρεπόρτερ του «Figaro».