Σε νέα, δραματική υποχώρηση οδηγούνται οι διελεύσεις πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς η κλιμάκωση των επιθέσεων εντείνει τους κινδύνους για τα πληρώματα και περιορίζει τις ενεργειακές ροές από τον Κόλπο.
Την ίδια στιγμή, όμως, οι ανατροπές στις διαδρομές, οι μεγαλύτερες αποστάσεις και οι επιχειρησιακές καθυστερήσεις διατηρούν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων και των πλοίων μεταφοράς αερίου.
Σύμφωνα με σημερινή ενημέρωση του ναυλομεσιτικοί οίκου Clarksons για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αναφέρθηκαν μέσα στην εβδομάδα πέντε επιθέσεις σε πλοία, ο υψηλότερος εβδομαδιαίος αριθμός περιστατικών των τελευταίων δύο μηνών.
Υπό αυτές τις συνθήκες, κατά μέσο όρο μόλις 18 πλοία ημερησίως διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες πέντε ημέρες. Ο αριθμός αυτός είναι μειωμένος κατά 60% σε σχέση με την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου και κατά περισσότερο από 85% σε σύγκριση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από τη σύγκρουση.
Η ανησυχία για την ασφάλεια των πληρωμάτων αποτυπώνεται και στην προειδοποίηση της Ινδίας προς τους ναυτικούς της. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς οι Ινδοί ναυτικοί αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% των πληρωμάτων της παγκόσμιας εμπορικής ναυτιλίας.
Παράλληλα, έχει μεταβληθεί σημαντικά και η σύνθεση των διελεύσεων. Το ποσοστό των πλοίων που περνούν «ορατά» από τη διαδρομή του Ομάν υποχώρησε από περίπου 25% του συνόλου την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου σε μόλις 3% την τελευταία εβδομάδα και κάτω από 5% τις τελευταίες ημέρες.
Αντιθέτως, το μερίδιο των πλοίων που τελούν υπό συγκεκριμένες κυρώσεις αυξήθηκε στο 25% των διελεύσεων, από 12% στις αρχές Ιουλίου. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι τα πλοία της κύριας διεθνούς αγοράς εμφανίζονται ολοένα πιο επιφυλακτικά, ενώ μεγαλύτερο μέρος της περιορισμένης κίνησης αφορά στόλους που δραστηριοποιούνται εκτός των συμβατικών εμπορικών δικτύων.
Κατάρρευση των ενεργειακών ροών
Η μείωση των διελεύσεων έχει άμεσο αντίκτυπο στις εξαγωγές ενέργειας από τον Κόλπο. Κατά τις τελευταίες επτά ημέρες αναχώρησαν από την περιοχή περίπου 3 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, έναντι περίπου 10 εκατ. βαρελιών ημερησίως την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου, μετά το Μνημόνιο Κατανόησης, και 15 εκατ. βαρελιών ημερησίως πριν από τη σύγκρουση.
Την ίδια στιγμή, ο αμερικανικός «αποκλεισμός» των πλοίων που εισέρχονται και εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια τέθηκε εκ νέου σε ισχύ. Από την Τρίτη δεν φαίνεται να έχει περάσει τη γραμμή αποκλεισμού κανένα δεξαμενόπλοιο ή πλοίο μεταφοράς αερίου που συνδέεται με το Ιράν.
Το συγκεκριμένο μέτρο είχε αποδειχθεί αποτελεσματικό και στο παρελθόν, περιορίζοντας τις ιρανικές εξαγωγές αργού περίπου στα 200.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάιο, από περίπου 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η διαταραχή και στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου. Τα στοιχεία δείχνουν ότι κανένα έμφορτο καταριανό LNG carrier δεν έχει διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ για περισσότερο από μία εβδομάδα, μετά την επίθεση που δέχθηκε ένα πλοίο τύπου Q-Flex.
Στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου εξήχθησαν από τον Κόλπο μόλις 0,3 εκατ. τόνοι LNG, έναντι περίπου 1,1 εκατ. τόνων υπό κανονικές συνθήκες. Πρόκειται για μείωση άνω του 70%.
Brent στα 88 δολάρια
Οι πιέσεις στις ενεργειακές ροές έχουν ήδη περάσει στις τιμές. Το Brent διαμορφώθηκε στα 88 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας εβδομαδιαία άνοδο 15%, ενώ ο οίκος Clarksons εκτιμά ότι, εφόσον συνεχιστεί η σημερινή δυναμική, είναι πιθανές νέες ανοδικές πιέσεις.
Τα διαθέσιμα «μαξιλάρια ασφαλείας» έχουν περιοριστεί ή αντιμετωπίζουν αυξανόμενους κινδύνους. Τα αποθέματα αργού των ΗΠΑ βρίσκονται σε χαμηλό 40 ετών, ενώ πλησιάζουν η περίοδος συντήρησης των διυλιστηρίων και η εποχή των τυφώνων.
Στην εξίσωση προστίθενται οι κίνδυνοι για τις ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής, η αστάθεια στην Ερυθρά Θάλασσα και η αβεβαιότητα σχετικά με το κατά πόσο η κινεζική ζήτηση πετρελαίου θα παραμείνει χαμηλή.
Στα 148.000 δολάρια τα Suezmax
Παρά την κατάρρευση των μεταφερόμενων όγκων, οι ναυλαγορές των πλοίων μεταφοράς ενεργειακών φορτίων παραμένουν ισχυρές. Οι εναλλακτικές διαδρομές, οι μεγαλύτερες αποστάσεις και οι επιχειρησιακές διαταραχές απορροφούν χωρητικότητα και αντισταθμίζουν εν μέρει τη μείωση των φορτίων.
Τα ημερήσια έσοδα των VLCC διαμορφώνονται στα 128.000 δολάρια, αυξημένα κατά 32% σε σχέση με τις αρχές Ιουνίου. Στα Suezmax, τα έσοδα έχουν ενισχυθεί κατά 63%, φθάνοντας τα 148.000 δολάρια ημερησίως, ενώ στα Aframax καταγράφεται άνοδος 68%, στα 109.000 δολάρια.
Πιο σταθερή είναι η εικόνα στα product tankers, με τα MR Clean να αποφέρουν περίπου 25.000 δολάρια ημερησίως.
Οι ευνοϊκές συνθήκες αρμπιτράζ έχουν ενισχύσει και τους ναύλους των gas carriers. Τα VLGC ανέκαμψαν στα 145.000 δολάρια ημερησίως, ενώ οι ναύλοι των LNG carriers παραμένουν σε επίπεδα υπερδιπλάσια εκείνων που ίσχυαν πριν από τη σύγκρουση.
Ορισμένα οφέλη από τις διαταραχές καταγράφουν και άλλοι ναυτιλιακοί κλάδοι. Στα bulk carriers, πάντως, καθοριστικό ρόλο εξακολουθούν να διαδραματίζουν οι παραδοσιακοί παράγοντες προσφοράς και ζήτησης, με τους ισχυρούς όγκους του παγκόσμιου εμπορίου να στηρίζουν την αγορά.
Περίπου 400 πλοία περιμένουν ανοικτά του Ομάν
Η Clarksons θεωρεί ότι ένα σενάριο ανάκαμψης των διελεύσεων με διαδοχικές διακοπές και επανεκκινήσεις ήταν εξαρχής πιθανό. Το προηγούμενο «παράθυρο» βελτίωσης οδήγησε τις διελεύσεις στην κορύφωση των 84 πλοίων στις 24 Ιουνίου, προσφέροντας πολύτιμους όγκους στις αγορές ενέργειας και ναυτιλίας.
Παράλληλα, όμως, προσέλκυσε περισσότερη χωρητικότητα στην περιοχή. Περίπου 400 ποντοπόρα πλοία αναμένουν πλέον ανοικτά του Ομάν, αριθμός αυξημένος κατά 25% σε σχέση με τις αρχές Ιουνίου.
Για το δεύτερο εξάμηνο, ένας συνδυασμός σταδιακής επιστροφής των διελεύσεων, που θα συγκρατούσε τις τιμές του πετρελαίου και θα απέτρεπε μια παρατεταμένη διακοπή, με συνεχιζόμενα επεισόδια αναστάτωσης και επιχειρησιακές αναποτελεσματικότητες, θα μπορούσε να αποδειχθεί υποστηρικτικός για τις ναυλαγορές.
Σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου, επιταχύνονται οι επενδύσεις σε αγωγούς που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ. Η δυναμικότητα παράκαμψης θα μπορούσε να αυξηθεί στα 16 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως σήμερα, εκτιμά ο Clarksons.
Οι νέες διαδρομές θα συνεπάγονται μεγαλύτερες αποστάσεις προς την Ασία. Για παράδειγμα, η απόσταση Γιανμπού–Κίνα είναι κατά 15% μεγαλύτερη από τη διαδρομή Κόλπος Μέσης Ανατολής–Κίνα. Παράλληλα, η ζήτηση για αναπλήρωση των αποθεμάτων —σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι στο παρελθόν, για λόγους ενεργειακής ασφάλειας— θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική πρόσθετη ζήτηση για δεξαμενόπλοια.
Όπως επισημαίνει ο συντάκτης της ανάλυσης, Steve Gordon, η αγορά βρίσκεται πλέον σε ένα σύνθετο περιβάλλον αβεβαιότητας, κινδύνου και ευκαιριών, στο οποίο η υποχώρηση των πραγματικών ενεργειακών ροών συνυπάρχει με ιδιαίτερα υψηλά έσοδα για μεγάλο μέρος του στόλου.
