Μητσοτάκης σε Politico: Νέα όπλα από ΕΕ για το Μεταναστευτικό

Αφορμή αποτελεί η πρόσφατη κρίση στη Θέουτα, η οποία, όπως σημειώνει, υπενθυμίζει ότι η μετανάστευση δεν είναι πλέον μόνο ανθρωπιστικό ή διαχειριστικό ζήτημα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μετατρέπεται σε μέσο γεωπολιτικού καταναγκασμού. Παρότι αναγνωρίζει ότι τα αίτια της συγκεκριμένης κρίσης δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, επισημαίνει ότι αντίστοιχα περιστατικά έχουν ήδη καταγραφεί στον Έβρο το 2020, αλλά και στα σύνορα Πολωνίας, Λιθουανίας και Λετονίας με τη Λευκορωσία το 2021.

Ο πρωθυπουργός αναγνωρίζει ότι το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αποτελεί σημαντική πρόοδο, καθώς προβλέπει μηχανισμούς αλληλεγγύης και μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των μεταναστευτικών πιέσεων. Ωστόσο, εκτιμά ότι δεν επαρκεί για περιπτώσεις στις οποίες οι μεταναστευτικές ροές οργανώνονται ή διευκολύνονται σκόπιμα, δημιουργώντας συνθήκες υβριδικής επίθεσης.

Κατά τον ίδιο, όταν χιλιάδες άνθρωποι φτάνουν μέσα σε λίγες ημέρες στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, τα εθνικά συστήματα ασύλου και υποδοχής κινδυνεύουν να παραλύσουν, με αποτέλεσμα να δοκιμάζονται τόσο η λειτουργία της Ζώνης Σένγκεν όσο και η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Τι προτείνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης

Για τον λόγο αυτό προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου διαχείρισης καταστάσεων μαζικής και εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης. Ο μηχανισμός αυτός, όπως υποστηρίζει, θα πρέπει να ενεργοποιείται με βάση σαφή ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, όπως η έκταση και η ταχύτητα των αφίξεων, αλλά και ενδείξεις συντονισμένης δράσης από τρίτες χώρες ή δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος.

Εφόσον ενεργοποιείται ένα τέτοιο καθεστώς έκτακτης ανάγκης, θα μπορούσαν να εφαρμόζονται προσωρινές, αναλογικές και αυστηρά ελεγχόμενες παρεκκλίσεις από τις συνήθεις διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων επιταχυνόμενων διαδικασιών ασύλου για αιτούντες από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προχωρά ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι σε εξαιρετικές περιπτώσεις ακραίας και δυσανάλογης πίεσης, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να μπορούν, στο πλαίσιο ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού, να αναστέλλουν προσωρινά την υποβολή νέων αιτήσεων ασύλου, προχωρώντας παράλληλα σε ταχείες επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, πάντα με σεβασμό στις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.

Όπως σημειώνει, μια τέτοια προσέγγιση δεν συνιστά εγκατάλειψη των ευρωπαϊκών αξιών, αλλά προσαρμογή στις νέες συνθήκες ασφάλειας. Υπογραμμίζει, πάντως, ότι οποιαδήποτε έκτακτα μέτρα θα πρέπει να έχουν αυστηρά προσωρινό χαρακτήρα, να είναι απολύτως αναλογικά και να συνοδεύονται από ισχυρές νομικές εγγυήσεις, με πλήρη σεβασμό του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και της αρχής της μη επαναπροώθησης.

Παράλληλα, επιμένει ότι η αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Κατά την άποψή του, κάθε φορά που ενεργοποιείται ένας τέτοιος μηχανισμός, θα πρέπει να κινητοποιείται αυτόματα επιχειρησιακή, οικονομική και τεχνική στήριξη από την ΕΕ, καθώς και συντονισμένες προσπάθειες επιστροφών.

Ο πρωθυπουργός καταλήγει ότι, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποκτήσει τα κατάλληλα νομικά και επιχειρησιακά εργαλεία, οι χώρες πρώτης γραμμής θα παραμείνουν εκτεθειμένες, θα ενισχυθούν τα κίνητρα όσων επιχειρούν να εργαλειοποιήσουν τη μετανάστευση και θα ενταθούν οι εσωτερικές διαιρέσεις στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Για τον ίδιο, η αναγνώριση της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης δεν αποτελεί κινδυνολογία, αλλά αναγκαίο ρεαλισμό απέναντι στις νέες προκλήσεις ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.