Ρωσία: Πολύ σκληρός για να πεθάνει ο Ντοστογιέφσκι στις στάχτες των Wildberries

Η ρωσική αγορά βιβλίου περνάει δύσκολες στιγμές, καθώς, οι φωτιές στις μεγάλες αποθήκες ηλεκτρονικής λιανικής από τα ουκρανικά drones έχουν οδηγήσει σε απώλειες πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων και οι ίδιοι οι εκδότες πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις.

Κι όμως, την ίδια στιγμή, οι Ρώσοι διαβάζουν περισσότερο από ποτέ.

Ο Γιεβγκένι Κάπιεφ, Διευθύνων Σύμβουλος του Εκδοτικού Οίκου Eksmo, είπε στην Gazeta.Ru, ότι, μέχρι στιγμής, μόνο στις φλεγόμενες αποθήκες της Wildberries, έγιναν στάχτη περίπου 20 εκατομμύρια βιβλία, με την οικονομική ζημιά να υπολογίζεται στα 62 εκ. ευρώ.

Ωστόσο, ο παραπάνω αριθμός αφορά μόνο στο άμεσο αποτέλεσμα.

Διότι, ένα βιβλίο δεν είναι μόνο το χαρτί. Περιλαμβάνει την εκδοτική διαδικασία, τη δουλειά σχεδιαστών, επιμελητών, τα δικαιώματα κ.ά., επομένως, η μακροπρόθεσμη ζημία είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Ήδη, οι συνεργάτες χονδρικής ζητούν από τα εκδοτικά τριετή αναβολή στις πληρωμές, καθώς δεν έχουν τα κεφάλαια για να τις εξοφλήσουν. Επιπλέον, δεν υπάρχει ακόμη μηχανισμός αποζημίωσης.

«Τα μέτρα που προτείνει η κυβέρνηση -συμπεριλαμβανομένων των αναβολών φόρων – δεν ισχύουν για τον εκδοτικό κλάδο» λέει ο Κάπιεφ. «Η ζημία που προκλήθηκε δεν φτάνει το καθορισμένο (σσ: από το κράτος) όριο του 5% του κύκλου εργασιών. Επομένως, ολόκληρο το βάρος των ζημιών πέφτει αποκλειστικά στους ώμους του ίδιου του κλάδου. Παρά το πολύ ενθαρρυντικό πρώτο εξάμηνο του έτους, όταν η αγορά αυξήθηκε κατά περίπου 7%, σημαντικοί κίνδυνοι μείωσης του όγκου της αγοράς παραμένουν κατά το δεύτερο εξάμηνο».

Ο ίδιος προσθέτει ότι ο κλάδος προσπαθεί να επιδείξει ανθεκτικότητα.

«Ωστόσο, οι τυπογράφοι αναφέρουν ότι, παρά τον σημαντικό όγκο χαμένων βιβλίων, ο αριθμός των εισερχόμενων παραγγελιών δεν έχει αυξηθεί σημαντικά.

»Αυτό υποδηλώνει ότι οι εκδότες είναι επιφυλακτικοί ως προς την αύξηση των τιράζ, καθώς δεν είναι βέβαιοι για τα κανάλια μέσω των οποίων θα διανείμουν τα προϊόντα τους».

Ανθεί η ανάγνωση

Παρόλ’ αυτά, ο συνολικός όγκος της αγοράς βιβλίου στην Ρωσία παραμένει ισχυρός, με το 2025 να έχει ανέλθει σε 1,1 δισ. ευρώ. Αύξηση παρατηρείται και στο αναγνωστικό κοινό.

«Παρά την ενεργό ανάπτυξη των ηλεκτρονικών και ηχητικών μέσων, η αγορά έντυπων βιβλίων δεν συρρικνώνεται. Κατά συνέπεια, η συνολική κατανάλωση βιβλίων αυξάνεται. Ο ηχητικός τομέας παρουσιάζει επί του παρόντος έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

«Πράγματι, τα ηχητικά βιβλία προσφέρουν προφανή πλεονεκτήματα: μπορείτε να ακούσετε ένα βιβλίο ενώ γυμνάζεστε, οδηγείτε και σε μια ποικιλία άλλων καταστάσεων.

»Φέτος, η μορφή ήχου έχει σχεδόν ισοφαρίσει την ψηφιακή μορφή όσον αφορά την ένταση και αναμένουμε την περαιτέρω ανάπτυξή της» λέει ο Κάπιεφ.

Ο τομέας των παιδικών βιβλίων -παιχνιδιών είναι ιδιαίτερα ανεβασμένος και είναι αυτός που επλήγη κυρίως από τους βομβαρδισμούς στις αποθήκες των Wildberries.

Ορισμένα από αυτά τα προϊόντα κατασκευάζονται στην Κίνα με μεγάλους κύκλους παραγωγής, επομένως είναι πιθανό να υπάρξουν εφοσιαστικές καθυστερήσεις από τρεις έως έξι μήνες.

Οι επιθέσεις στις αποθήκες λιανικής ανέδειξαν ακόμη μία αλλαγή στον εκδοτικό κλάδο, καθώς, το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει μεγάλο μερίδιο στις συνολικές πωλήσεις, που φτάνουν ακόμη και το 60%.

Για τον εκδότη αυτό συμβαίνει διότι «τα προηγούμενα επιχειρηματικά μοντέλα έχουν καταστεί μη βιώσιμα».

«Τα παραδοσιακά βιβλιοπωλεία ήταν συχνά ουσιαστικά βιτρίνες αποθηκών: ράφια, βιβλία και τίποτα περισσότερο. Αυτή η μορφή δεν είναι βιώσιμη στο σημερινό περιβάλλον» εξηγεί.

«Ένα σύγχρονο βιβλιοπωλείο είναι, στον πυρήνα του, ένας πνευματικός χώρος. Όλα εδώ θα πρέπει να συμβάλλουν στη δημιουργία μιας φιλόξενης ατμόσφαιρας: ένας καλοσχεδιασμένος χώρος, ένα καφέ και επιπλέον χώροι για κοινωνικοποίηση και εκδηλώσεις. Ωστόσο, η εφαρμογή μιας τέτοιας ιδέας απαιτεί επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων».

Τεχνητή νοημοσύνη και πνευματικά δικαιώματα

Στη Ρωσία ψηφίστηκε νόμος που επιτρέπει την εκπαίδευση ρωσικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιώντας έργα που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα.

Ο νόμος τίθεται σε ισχύ την 1η Μαρτίου.

«Επί του παρόντος, οι διαδικασίες συνδιαλλαγής βρίσκονται σε εξέλιξη, με τα μέρη να αναζητούν έναν αποδεκτό συμβιβασμό» λέει ο Κάπιεφ.

«Δυστυχώς, το ισχύον ρυθμιστικό μοντέλο υποχρεώνει ουσιαστικά τις δημιουργικές βιομηχανίες να παρέχουν το περιεχόμενό τους δωρεάν για την εκπαίδευση εμπορικών πλατφορμών τεχνητής νοημοσύνης. Κατά τη γνώμη μου, μια τέτοια δομή αποτελεί σοβαρή απειλή για ολόκληρη τη δημιουργική οικονομία. Η παγκόσμια πρακτική δείχνει το αντίθετο: παντού αναδύονται οικοσυστήματα, εντός των οποίων οι δημιουργικές βιομηχανίες διανέμουν εμπορικά το υπάρχον περιεχόμενο, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν συνεργασίες με πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία νέου περιεχομένου.

»Για παράδειγμα, ένα από τα πιο προηγμένα μοντέλα σήμερα – ο Anthropic Claude – απλώς οικειοποιήθηκε όλα τα βιβλία που μπορούσε να βρει: οι βιβλιοδεσίες κόπηκαν, τα βιβλία σαρώθηκαν και τα ίδια τα αντίγραφα διαλύθηκαν».

Αν και η Anthropic πρόκειται να καταβάλει στους κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε αποζημίωση για προηγούμενα «κατεβάσματα» βιβλίων από πειρατικές ιστοσελίδες, στη Ρωσία, ανάλογες εταιρείες προσπαθούν να αποκτήσουν βιβλία δωρεάν, υποστηρίζοντας ότι «δεν έχουμε τα κεφάλαια για αυτό».

«Μιλάμε για τις μεγαλύτερες κερδοφόρες εταιρείες, οι οποίες οι ίδιες δηλώνουν στις οικονομικές τους καταστάσεις ότι η τεχνητή νοημοσύνη τους επιτρέπει να βελτιώνουν την αποδοτικότητα και να αυξάνουν τα έσοδα. Δεν νομίζω ότι ένας κλάδος μπορεί να ευδοκιμήσει εις βάρος ενός άλλου» λέει ο εκδότης.

Ανάρπαστος ο Ντοστογιέφσκι

Πάντως, η μυθοπλασία παραμένει ασυναγώνιστη στο αναγνωστικό κοινό, με καθώς σημείωσε τη μεγαλκύτερη ανάπτυξη κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Η κλασική λογοτεχνία καταλαμβάνει ένα σημαντικό τμήμα σήμερα.

«Βρισκόμαστε μάρτυρες μιας γνήσιας αναγέννησης των κλασικών. Ο Ντοστογιέφσκι κυριαρχεί. Τα έργα του πωλούνται σε εκπληκτικούς αριθμούς, με τη ζήτηση να αυξάνεται σταθερά χρόνο με το χρόνο» λέει ο εκδότης, επιβεβαιώνοντας μία από τις βασικότερες ιδιότητες του κλασικού: Τη διαχρονία