Μέση Ανατολή: Διπλό πλήγμα στις πετρελαϊκές οδούς – Χτύπημα στο Γιανμπού, πυρκαγιά σε τάνκερ στο Ορμούζ

Νέα πίεση στις κρίσιμες ενεργειακές οδούς της Μέσης Ανατολής φέρνουν η επίθεση στο λιμάνι Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας και το νέο πλήγμα σε δεξαμενόπλοιο στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που οι πετρελαϊκές ροές επιχειρούν να σταθεροποιηθούν.

Η νέα επίθεση στο στρατηγικής σημασίας λιμάνι Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας έρχεται λίγες ημέρες μετά την επαναλειτουργία του αγωγού East-West και εν μέσω επανειλημμένων επιθέσεων των Χούθι στην περιοχή, επαναφέροντας στο προσκήνιο τους κινδύνους για τις ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο. Η επίθεση προκάλεσε πυρκαγιά στο λιμάνι και οδήγησε σε προσωρινή διακοπή των φορτώσεων πετρελαίου, σύμφωνα με τη Vanguard Tech, ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες για θύματα ή την έκταση των ζημιών.

Η συγκυρία καθιστά το χτύπημα ιδιαίτερα κρίσιμο για την αγορά. Σύμφωνα με την Kpler, και οι επτά θέσεις φόρτωσης αργού στο Γιανμπού και στον γειτονικό τερματικό σταθμό Muajjiz ήταν κατειλημμένες την Κυριακή, γεγονός που καταδεικνύει τον κεντρικό ρόλο των εγκαταστάσεων στις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας.

Το Γιανμπού έχει αναδειχθεί σε βασική εναλλακτική πύλη για τις εξαγωγές πετρελαίου μετά την έναρξη των αμερικανικών αεροπορικών επιχειρήσεων στις 28 Φεβρουαρίου και την ουσιαστική διαταραχή της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι εξελίξεις ανάγκασαν τις χώρες του Κόλπου να αναζητήσουν νέες διαδρομές, αλλά και να χρησιμοποιούν δεξαμενόπλοια υπό αμερικανική προστασία για τη διέλευση από το στρατηγικό πέρασμα.

Σημειώνεται ότι οι εξαγωγές αργού από τον Περσικό Κόλπο ανέκαμψαν τον Σεπτέμβριο σε περίπου 16,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την Kpler. Ωστόσο, η γεωγραφία των εξαγωγών έχει αλλάξει σημαντικά: περίπου το 40% του πετρελαίου πλέον εξέρχεται από τον Κόλπο χωρίς να διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, έναντι 17% πριν από τον πόλεμο.

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αυξήσει τη χρήση αγωγών και εναλλακτικών λιμενικών εγκαταστάσεων, περιορίζοντας την έκθεση των εξαγωγών τους στο Ορμούζ. Η Kpler επισημαίνει, ωστόσο, ότι η προσαρμογή αυτή έχει σημαντικό κόστος: περισσότερο από το 70% των φορτίων αλλάζει δεξαμενόπλοιο εν πλω.

«Οι όγκοι έχουν ανακάμψει, αλλά μέσω ενός θεμελιωδώς διαφορετικού συστήματος εξαγωγών», σημειώνει η Kpler.

Νέο δεξαμενόπλοιο στις φλόγες

Η επίθεση στο Γιανμπού συμπίπτει με μια σειρά πληγμάτων κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Η βρετανική υπηρεσία UK Maritime Trade Operations ανέφερε ότι δεξαμενόπλοιο επλήγη την Πέμπτη, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει πυρκαγιά. Το πλήρωμα φέρεται να είναι ασφαλές, ενώ η έκταση των ζημιών και οι πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις παραμένουν υπό αξιολόγηση.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το πλοίο μετέφερε περίπου 2,5 εκατ. βαρέλια αργού, ποσότητα που παραπέμπει σε VLCC, δηλαδή πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού.

Το περιστατικό προστίθεται σε τέσσερις ακόμη επιθέσεις που έχουν καταγραφεί μέσα στην εβδομάδα. Ορισμένα από τα δεξαμενόπλοια βρίσκονται σε ιρανική λίστα κυρώσεων, καθώς φέρονται να μετέφεραν φορτία μέσω των Στενών του Ορμούζ χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης.

Η κλιμάκωση των επιθέσεων αυξάνει το κόστος και την αβεβαιότητα για τους πλοιοκτήτες και τις ενεργειακές εταιρείες, την ώρα που οι εξαγωγές πετρελαίου έχουν σε μεγάλο βαθμό αποκατασταθεί, αλλά μέσω ενός ολοένα πιο σύνθετου και ευάλωτου δικτύου αγωγών, λιμανιών και θαλάσσιων διαδρομών.