Ευρώπη: Από την κρίση των PIIGS στην κρίση των FROGS

«Οι αγορές καταφέρνουν πάντα να ξαναβάζουν στις ράγες τα κράτη που εκτροχιάζονται», γράφουν οι Ιζαμπέλ Κουέ και Γκιγιόμ ντε Καλινιόν στη «Les Echos» επιχειρώντας να αναλύσουν πώς τα κατάφερε η Γαλλία να γίνει «η εμμονή του κόσμου των χρηματοοικονομικών». Δεν είναι δύσκολο. Με τον στόχο για έλλειμμα 5% εφέτος να εγκαταλείπεται από την ίδια την κυβέρνηση, με το δημόσιο χρέος να πλησιάζει το 120% και με την Ακροδεξιά να σκιάζει τις εκλογές της επόμενης χρονιάς και να απειλεί με μια πολιτική κρίση διαρκείας, δεν είναι να απορεί κανείς γιατί το κόστος δανεισμού της χώρας να έχει ξεπεράσει αυτό της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και των άλλων δαχτυλοδεικτούμενων PIIGS της περασμένης δεκαετίας.

Κλιμακώνεται η εξέγερση των μαθητών που θεωρούν ότι οι κοινωνικές δαπάνες της γαλλικής κυβέρνησης για τη δημόσια εκπαίδευση είναι απολύτως ανεπαρκείς την ώρα που εκτοξεύονται οι δαπάνες για εξοπλισμούς και για βοήθεια στην Ουκρανία

«Στο Σίτι του Λονδίνου εδώ και καιρό πιστεύουν ότι η Γαλλία θα τακτοποιήσει τα δημόσια οικονομικά της μόνο υπό την πίεση της τρόικας. Αυτής της αδυσώπητης τριάδας που αποτελείται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα», γράφουν οι ρεπόρτερ της γαλλικής εφημερίδας. Και πληροφορούν τους αναγνώστες τους ότι «στις αίθουσες συναλλαγών», που έχουν ξεχάσει πλέον τα PIIGS, μόλις εμφανίστηκε ένα νέο ακρωνύμιο με παρόμοια οσμή οικονομικής κρίσης και κοινωνικής οδύνης: το FROGS.

Το FROGS είναι ένα ακρωνύμιο που δεν ομαδοποιεί κάποιες χώρες, όπως το PIIGS (Portugal, Italia, Ireland, Greece, Spain), αλλά αναφέρεται σε μία μόνο χώρα: στη Γαλλία. Πρόκειται για μια επινόηση της δεξαμενής σκέψης Rexecode, που προκύπτει από τα αρχικά της φράσης «French Oversized Government and Social Security», δηλαδή «Γαλλική Υπερμεγέθης Κυβέρνηση και Κοινωνική Ασφάλιση».

Η Rexecode είναι ένα γαλλικό think tank αλλά με απολύτως αγγλοσαξονικό DNA, καθώς με το FROGS «φωτογραφίζει» την αιτία που θεωρεί ως υπεύθυνη για τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό της Γαλλίας (κρατισμός, μη απορρυθμισμένη οικονομία και σπάταλο κράτος πρόνοιας), ενώ ταυτόχρονα «παίζει» και με το κοροϊδευτικό παρατσούκλι «βάτραχοι» (frogs) που από τα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης και των Ναπολεόντιων Πολέμων έχουν προσάψει οι Εγγλέζοι στους Γάλλους.

«Δώστα όλα»

Είναι δεδομένη η στοχοποίηση από τις αγορές, αλλά ταυτόχρονα κλιμακώνεται και η εξέγερση των μαθητών που έχουν διαφορετική άποψη από τη Rexecode και θεωρούν ότι οι κοινωνικές δαπάνες της γαλλικής κυβέρνησης για τη δημόσια εκπαίδευση είναι απολύτως ανεπαρκείς την ώρα που εκτοξεύονται οι δαπάνες για εξοπλισμούς και για βοήθεια στην Ουκρανία. Εδώ που τα λέμε, σχολικές αίθουσες που καταρρέουν έχουμε κι εμείς στην Ελλάδα, αλλά τάξεις με 40 μαθητές δεν είχαμε ούτε τα χρόνια των PIIGS.

Σε συνέντευξή του στους «Financial Times» τη Δευτέρα ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Γαλλίας Εμανουέλ Μουλέν προειδοποίησε ευθέως για το ενδεχόμενο να χάσει η χώρα την οικονομική της κυριαρχία. «Αν δεν δράσουμε, κινδυνεύουμε να στραγγαλιστούμε σταδιακά από τα αυξανόμενα επιτόκια δανεισμού. Πρέπει να παραμείνουμε κύριοι του δικού μας πεπρωμένου.

Με το 10ετές επιτόκιο να έχει ξεπεράσει στιγμιαία το 5%, είναι υπαρκτή η απειλή απώλειας ελέγχου», είπε χαρακτηριστικά ο Μουλέν.

Δύο ημέρες αργότερα μετά το δημοσίευμα των FT και ενώ οι αστυνομικές δυνάμεις συγκρούονταν με διαδηλωτές στο Παρίσι και σε άλλες γαλλικές πόλεις, ο Σεμπαστιάν Λεκορνί εξήγγειλε από το πρωθυπουργικό μέγαρο γενναιόδωρα μέτρα για να αντιμετωπίσουν οι πολίτες την ενεργειακή κρίση και την ακρίβεια στα καύσιμα.

«Ενώ όλοι περίμεναν να ανακοινώσει μέτρα για τα Λύκεια, ο Λεκορνί ανακοίνωσε μέτρα-σοκ», έγραφε την Πέμπτη ο Γκρεγκουάρ Πουσιέλγκ στη «Les Echos». Συγκεκριμένα, με τις τιμές του ντίζελ να έχουν εκτιναχθεί μέχρι τα 2,40 ευρώ το λίτρο η κυβέρνηση αποφάσισε να απελευθερώσει 10 εκατ. βαρέλια ντίζελ από στρατηγικά αποθέματα. Αυτό θα πρέπει να μειώσει τις τιμές στην αντλία κατά 12 έως 18 λεπτά του ευρώ το λίτρο για τους επόμενους τρεις μήνες, σύμφωνα με υπολογισμούς του γραφείου του Πρωθυπουργού.

Υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι οι διανομείς (τα διυλιστήρια και τα πρατήρια δηλαδή) θα συνεργαστούν, διευκρινίζει ο ρεπόρτερ της γαλλικής εφημερίδας, σημειώνοντας ότι σύντομα η κυβέρνηση θα καλέσει εκπροσώπους του κλάδου των καυσίμων για διαβουλεύσεις.

«Ένα δραστικό μέτρο»

Η προώθηση των στρατηγικών αποθεμάτων ντίζελ στην αγορά θα ξεκινήσει την 1η Νοεμβρίου. «Είναι ένα δραστικό μέτρο. Οι προηγούμενες γενιές χρησιμοποίησαν αυτά τα αποθέματα για να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις καυσίμων. Εμείς θα τα χρησιμοποιήσουμε για να επηρεάσουμε πτωτικά τις τιμές», εξήγησε ο Σεμπαστιάν Λεκορνί αναφερόμενος σε ανάλογη κίνηση που είχε γίνει προ 40ετίας κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ. Την περασμένη εβδομάδα εξάλλου, με πρωτοβουλία του προέδρου Μακρόν, ο όμιλος των 7 πλουσιότερων κρατών (G7) αποφάσισε να κινητοποιήσει στρατηγικά αποθέματα καυσίμων για να αποκλιμακωθούν οι τιμές.

«Δημοσιονομικό περιθώριο για μείωση των φόρων στα καύσιμα δεν υπάρχει. Μη μπορώντας να μειώσει τους φόρους, η κυβέρνηση διαθέτει ελάχιστα μέσα για να επηρεάσει τις τιμές. Ταυτόχρονα οι επιδοτήσεις που χορηγούνται τον Σεπτέμβριο στους οδηγούς που διανύουν αναγκαστικά πολλά χιλιόμετρα και σε ορισμένους επαγγελματίες διατηρείται, αν και έχει αποδειχθεί ανεπαρκής», όπως γράφει ο Πουσιέλγκ.

Υπολογίζεται ότι στα τέλη του καλοκαιριού τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων (όλων των τύπων) της Γαλλίας έφθαναν στα 90 εκατ. βαρέλια.

Ρεύμα και αγρότες

Εκτός από τις τιμές στα υγρά καύσιμα που ροκανίζουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, καλπάζουν και οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, παρά το ότι στη Γαλλία ένα πολύ μεγάλο μέρος της κατανάλωσης παράγεται σε πυρηνικά εργοστάσια. Την Τετάρτη ο Λεκορνί ανακοίνωσε ότι οι τιμές του ρεύματος παγώνουν μέχρι το τέλος του χειμώνα (μέχρι τις επόμενες εκλογές δηλαδή).

«Αφού εξασφάλισε τη λειτουργία της EDF στο μέγιστο της παραγωγικής της δυνατότητας, ο Λεκορνί δεσμεύτηκε ότι οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος δεν θα αυξηθούν αυτόν τον χειμώνα. Η φιλοδοξία της κυβέρνησης να μειώσει τις τιμές έχει αναβληθεί προς το παρόν» σημειώνει ο ρεπόρτερ της «Les Echos».

Ο Λεκορνί ανακοίνωσε μέτρα και για τους αγρότες. Ειδικά για τους Γάλλους γεωργούς έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, δεδομένου ότι το καλοκαίρι με τους αλλεπάλληλους καύσωνες ήταν καταστροφικό για τις καλλιέργειες. «Η γαλλική γεωργία δεν μπορεί να περιμένει τις προεδρικές εκλογές», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός τονίζοντας ότι η κυβέρνησή του και ο ίδιος προσωπικά «δεν δεσμεύονται από καμιά εκλογική προθεσμία».

16ρηδες και Λύκεια

Όσον αφορά τον προϋπολογισμό, ο Λεκορνί επανέλαβε την προσήλωση της κυβέρνησής του για περιορισμό του ελλείμματος και απηύθυνε έκκληση προς την αντιπολίτευση να δείξει πνεύμα συνεργασίας ώστε να εγκριθεί ο προϋπολογισμός έως το τέλος του έτους.

«Το κείμενο μπορεί να συζητηθεί και να τροποποιηθεί γραμμή προς γραμμή. Αλλά είναι ευθύνη του Κοινοβουλίου είναι να παράσχει στη χώρα έναν προϋπολογισμό», επανέλαβε. «Ωστόσο για την έγκριση των δύο τελευταίων προϋπολογισμών απαιτήθηκε ειδικός νόμος», θυμίζει ο ρεπόρτερ της «Les Echos», που θεωρεί πολύ πιθανό το σενάριο αυτό να επαληφθεί και φέτος.

Εξάλλου «είναι αμφίβολο ότι η ψήφιση ενός προϋπολογισμού από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα καταστείλει την οργή των φοιτητών σε αυτό το στάδιο», σημειώνει ο Γκρεγκουάρ Πουσιέλγκ. Διότι οι 16ρηδες εξακολουθούν να «καίνε» τα Λύκεια. Εν προκειμένω ο Λεκορνί υποσχέθηκε γενικώς και αορίστως να προτείνει «συγκεκριμένες, γρήγορες και κοστολογημένες λύσεις», ενώ ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιές ανακοίνωσε ότι οι αστυνομικές δυνάμεις δεν θα χρησιμοποιούν πλέον χειροβομβίδες κρότου-λάμψης για να καταστείλουν το κίνημα των λυκειόπαιδων.

«Σάκκοι με άμμο»

Μετά τον ακρωτηριασμό ενός μαθητή από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση ξεχώρισαν τη θέση τους. Η Γενική Επιθεώρηση της Αστυνομίας (IGPN) έχει ξεκινήσει 18 έρευνες για τη βία που αποδίδεται σε μεμονωμένα μέλη του αστυνομικού σώματος.

«Η Αστυνομία δεν έχει λάβει κυβερνητικές οδηγίες για την αντιμετώπιση των μαθητών Λυκείου», είπε ο Λεκορνί, ενώ «Les Echos» αναφέρει δήλωση «υποστηρικτή του Μακρόν», ο οποίος θεωρεί ότι «το λάθος ήταν να παρουσιάσει η κυβέρνηση εξαρχής το κίνημα των μαθητών ως ζήτημα των κατοίκων των προαστίων, κάτι που δεν ισχύει».

Η ελίτ της Γαλλίας έχει διαρκώς στο πίσω μέρος του μυαλού της τον εφιάλτη της ανατροπής. Την άνοιξη του 1981, μετά την εκλογή Μιτεράν, κάποιοι Παριζιάνοι «στοίβαζαν σάκκους με άμμο στα παράθυρα και στις σκεπές», όπως θα έλεγε ο ποιητής. Αυτή ήταν βέβαια μια αστεία, φοβική αντίδραση απέναντι σε όσους πλημμύριζαν τότε την πλατεία της Βαστίλλης για να γιορτάσουν τη «σοσιαλιστική αλλαγή».

Σαράντα πέντε χρόνια μετά από εκείνο το «fausse alerte», η Βαστίλλη πλημμυρίζει και πάλι με κόσμο. Τη φορά αυτή εξαγριωμένο για την ακρίβεια και εν γένει για μια δεκαετία ματαιώσεων που χρεώνουν στον απερχόμενο «πρόεδρο των πλουσίων». Η αγωνία Γάλλων και Ευρωπαίων για τις εξελίξεις στη δεύτερη οικονομία της Ευρωζώνης πηγάζει από το ότι οι «frogs» έχουν τεχνογνωσία αιώνων στο στήσιμο ικριωμάτων. Τι κι αν η Ιστορία επαναληφθεί ως φάρσα;