Αποθήκευση ενέργειας: Η Βουλγαρία κάνει την έκπληξη ξεπερνώντας την Ελλάδα

Οι χώρες της ΕΕ επιδιώκουν εδώ και χρόνια την ανάπτυξη μπαταριών αποθήκευσης για να εξισορροπήσουν τη μεταβλητή φύση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας, που γίνεται όλο και πιο επιτακτική καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με τις υψηλές τιμές ενέργειας, τις ανησυχίες για την επάρκεια εφοδιασμού και τα όλο και πιο ζεστά καλοκαίρια.

Σε αυτή την προσπάθεια, η Βουλγαρία έχει καταφέρει τον τελευταίο χρόνο να βρεθεί στην πρωτοπορία ως «Μπαταρία των Βαλκανίων», ξεπερνώντας και την Ελλάδα, σύμφωνα με το Reuters.

Αξιοποιώντας 700 εκα. ευρώ σε επιχορηγήσεις από την ΕΕ, διπλασίασε τη χωρητικότητα των μπαταριών της, αποκτώντας το πλεονέκτημα της αποθήκευσης ηλιακής ενέργειας την ημέρα, μέρος της οποίας επελευθερώνει κατά τις νυχτερινές ώρες αιχμής. Αυτό κατέστησε δυνατή τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας στις γειτονικές χώρες ιδίως κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών καυσώνων.

«Η αποθήκευση σε μπαταρίες είναι πλέον κρίσιμης σημασίας. Δεν είναι κάτι απλά “καλό να υπάρχει”, είναι αδήριτη ανάγκη», δήλωσε στο Reuters ο Νικόλα Γκάζντοφ, πρόεδρος της Ένωσης Παραγωγής, Αποθήκευσης και Εμπορίας Ηλεκτρικής Ενέργειας (APSTE).

Αλμα στις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας

Η Βουλγαρία διαθέτει μόνο περιορισμένες ποσότητες εγχώριου πετρελαίου και φυσικού αερίου, και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που πραγματοποιεί είναι πολύ μικρότερη σε σύγκριση με πολλές άλλες χώρες της ΕΕ.

Ωστόσο, κατάφερε να αυξήσει τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας κατά 62% φέτος σε σχέση με πέρυσι, σύμφωνα με τα στοιχεία της APSTE, φτάνοντας τις 3,5 τεραβατώρες, αφού οι επιχορηγήσεις της ΕΕ και οι ρυθμιστικές αλλαγές προσέλκυσαν ιδιωτικές επενδύσεις στην αποθήκευση σε μπαταρίες.

Η χωρητικότητα αποθήκευσής της ανέρχεται πλέον σε περίπου 6 γιγαβάτ, από 3 GW πριν από έναν χρόνο.

Μέρος των εξαγωγών κατευθύνθηκε προς τη Ρουμανία, η οποία αναγκάστηκε να αναστείλει τη λειτουργία ενός πυρηνικού αντιδραστήρα τον Αύγουστο μετά από την έντονη ξηρασία που μείωσε τη στάθμη του ποταμού Δούναβη, τα νερά του οποίου χρησιμοποιούνται για την ψύξη των στροβίλων του αντιδραστήρα.

Η Βουλγαρία έχει εξαγάγει έως και 50.000 μεγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας την ημέρα, δήλωσε ο Ντιμίταρ Ζάρτσεφ, επικεφαλής της Κεντρικής Διαχείρισης Κατανομής Φορτίου του Διαχειριστή του Ηλεκτρικού Συστήματος της Βουλγαρίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό προοπτικά «μεταφράζεται σε έναν μέσο όρο περίπου 2.000 μεγαβάτ που ρέουν έξω από τη Βουλγαρία κάθε ώρα — ποσότητα σχεδόν ισοδύναμη με την παραγωγή του Πυρηνικού Σταθμού Ηλεκτροπαραγωγής Κοζλοντούι».

Η καλοκαρινή αιχμή

Οι μπαταρίες αναμένεται να έχουν μικρότερο αντίκτυπο τον χειμώνα, όταν οι μειωμένες ώρες ηλιοφάνειας σημαίνουν λιγότερη ηλιακή ενέργεια.

Ο Ζάρτσεφ αναμένει ότι κατά τους επερχόμενους χειμερινούς μήνες η Βουλγαρία θα πρέπει να βασιστεί περισσότερο σε συμβατικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής παρά σε αποθηκευμένη ανανεώσιμη ενέργεια. Αλλωστε, περισσότερη αποθήκευση σε μπαταρίες αντιμετωπίζει άλλα ζητήματα, μεταξύ των οποίων την ανάγκη της χώρας να επεκτείνει το δίκτυό της.

Ο ρυθμός της επέκτασης έχει επίσης διαβρώσει ορισμένα από τα οικονομικά κίνητρα που προσέλκυσαν τους επενδυτές, καθώς τα περιθώρια τιμών έχουν στενέψει, μειώνοντας το ύψος των εσόδων που μπορούν να παραχθούν από τη διαφορά μεταξύ της τιμής κατά την αποθήκευση της ενέργειας και της τιμής κατά την αποφόρτισή της.

«Σε κάποιο σημείο, οι μπαταρίες ενδέχεται να αρχίσουν να “τρώνε” μέρος των εσόδων τους», ανέφερε το υπουργείο Ενέργειας της Βουλγαρίας σε δήλωσή του προς το Reuters. «Τότε θα γίνει ακόμα πιο σημαντικό για αυτές να συμμετέχουν όχι μόνο σε απλό arbitrage μεταξύ φθηνών και ακριβών ωρών, αλλά και στις αγορές εξισορρόπησης και στις επικουρικές υπηρεσίες συστήματος».

Ξεπέρασε την Ελλάδα

Η Ελλάδα, γνωστή για τους πολλούς μήνες ηλιοφάνειας, φαινόταν ως ο φυσικός ηγέτης στον αγώνα δρόμου των μπαταριών. Αν και η ηλιακή της χωρητικότητα έχει αυξηθεί σημαντικά, υπερτριπλασιαζόμενη μεταξύ 2020 και 2025 σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό ΑΠΕ (IRENA), η αποθήκευση σε μπαταρίες υστερεί και η χώρα εξαρτάται από το εισαγόμενο φυσικό αέριο για την κάλυψη της ζήτησης αιχμής το βράδυ, γράφει το Reuters.

Παρά τους τρεις γύρους δημοπρασιών για αυτόνομες μπαταρίες από το 2023, η Ελλάδα εγκατέστησε ένα πρώτο τμήμα μόλις τον Απρίλιο. Η συνολική αποθήκευση αναμένεται να φτάσει το ένα γιγαβάτ έως το τέλος του έτους, ένα κλάσμα της χωρητικότητας της Βουλγαρίας, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία που επικαλείται το διεθνές μέσο.

Η ελληνική λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς φόρους και επιβαρύνσεις διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα €0,1967 ανά κιλοβατώρα το πρώτο εξάμηνο του έτους, έναντι €0,1117 για τη Βουλγαρία, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.

Το ελληνικό υπουργείο Ενέργειας ανέφερε σε παρουσίαση τον περασμένο μήνα ότι εργάζεται για την επιτάχυνση της αποθήκευσης με τη βοήθεια κονδυλίων της ΕΕ, σε μια προσπάθεια να μειωθούν οι τιμές της ενέργειας.

Αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι άλλα 5 GW χωρητικότητας μπαταριών αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία έως το 2030, επιπλέον του 1 GW που αναμένεται να είναι συνδεδεμένο έως το τέλος αυτού του έτους. Για ορισμένους, αυτό δεν είναι αρκετά σύντομο.

«Αν είχαμε αυτά τα έξι γιγαβάτ σε λειτουργία τώρα, το ηλεκτρικό μας σύστημα θα ήταν πιο ισορροπημένο και αυτό θα είχε μετακυλιστεί στους καταναλωτές», δήλωσε στο Reuters ο Μανώλης Καραπιδάκης, διευθύνων σύμβουλος του ελληνικού συνδέσμου κατασκευαστών αποθήκευσης ενέργειας.