Η αγορά επιστρέφει σε καθεστώς πλεονάσματος προσφοράς, με τις προοπτικές του 2027 να προδιαγράφουν περαιτέρω εξομάλυνση, χωρίς ωστόσο να έχουν εξαλειφθεί οι κίνδυνοι για την ενεργειακή ασφάλεια.
Η σημαντικότερη εξέλιξη είναι ότι η παγκόσμια προσφορά ξεπερνά πλέον τη ζήτηση για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης.
Πρόκειται για ουσιαστική μεταβολή σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες, όταν οι διαταραχές στις μεταφορές και στην παραγωγή είχαν δημιουργήσει έντονη στενότητα, εκτοξεύοντας τις τιμές του αργού και των καυσίμων.
Η ανάκαμψη αποδεικνύεται ταχύτερη από ό,τι αναμενόταν. Οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακτήσει περίπου τα τρία τέταρτα των προπολεμικών τους επιπέδων, με τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.
Παρά τις συνεχιζόμενες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι ροές αργού ενισχύονται, περιορίζοντας σταδιακά το έλλειμμα που είχε δημιουργήσει ο πόλεμος.
Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς τιμές, με το πετρέλαιο αναφοράς της Βόρειας Θάλασσας να έχει υποχωρήσει περισσότερο από 30% από τα υψηλά των αρχών Οκτωβρίου. Η αποκλιμάκωση αποτυπώνει τη σταδιακή υποχώρηση του φόβου για παρατεταμένες ελλείψεις, αν και οι τιμές παραμένουν υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η προσφορά ανακάμπτει, αλλά η ζήτηση παραμένει αδύναμη
Η επιστροφή σε πλεόνασμα δεν οφείλεται αποκλειστικά στην ανάκαμψη της παραγωγής. Εξίσου σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η υποχώρηση της παγκόσμιας κατανάλωσης, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν περιορίσει τη ζήτηση.
Ο IEA προβλέπει ότι η κατανάλωση πετρελαίου θα μειωθεί κατά περίπου 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, προτού επιστρέψει σε τροχιά ανάπτυξης το επόμενο έτος.
Ωστόσο, η ανάκαμψη του 2027 δεν αναμένεται να είναι ομοιόμορφη. Σχεδόν το 80% της αύξησης προβλέπεται να προέλθει από πρώτες ύλες της πετροχημικής βιομηχανίας, καθώς θα αποκαθίστανται οι διαταραγμένες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Αντίθετα, η κατανάλωση καυσίμων στις οδικές μεταφορές αναμένεται να εμφανίσει περιορισμένη άνοδο. Οι υψηλές τιμές έχουν επιταχύνει την ηλεκτροκίνηση και τη στροφή σε αποδοτικότερα οχήματα, δημιουργώντας πιο μόνιμες αλλαγές στη διάρθρωση της ζήτησης.
Το ντίζελ παραμένει το μεγάλο πρόβλημα
Παρά την υποχώρηση των τιμών του αργού, η αγορά των διυλισμένων προϊόντων εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές ανισορροπίες, με το ντίζελ να αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας.
Οι εξαγωγές καυσίμων από τον Περσικό Κόλπο ανακάμπτουν πολύ πιο αργά από εκείνες του αργού, ενώ οι συνεχιζόμενες επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές περιορίζουν περαιτέρω τη διεθνή διαθεσιμότητα ντίζελ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά την πρόσφατη αποκλιμάκωση, οι ευρωπαϊκές τιμές του ντίζελ παραμένουν περίπου 77% υψηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η διαφορά αυτή αποτυπώνει μια κρίσιμη ιδιαιτερότητα της σημερινής αγοράς: η αυξημένη διαθεσιμότητα αργού δεν συνεπάγεται αυτομάτως και επάρκεια τελικών καυσίμων. Για να αποκατασταθεί πλήρως η ισορροπία απαιτείται αύξηση της παραγωγής των διυλιστηρίων και ομαλοποίηση των εμπορικών ροών.
Ήδη τα διυλιστήρια του Ατλαντικού, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, λειτουργούν με υψηλούς ρυθμούς αξιοποιώντας τα ευνοϊκά περιθώρια, ενώ η βελτίωση της διαθεσιμότητας αργού στην Ασία και οι πρόσθετες κινεζικές ποσοστώσεις εξαγωγών μπορούν να ενισχύσουν την προσφορά καυσίμων τους επόμενους μήνες.
Παράλληλα, ο IEA επιταχύνει τη διάθεση στρατηγικών αποθεμάτων ντίζελ, προκειμένου να περιορίσει τις πιέσεις μέχρι να αποκατασταθεί η παραγωγή.
Οι προσδοκίες για το 2027
Η βασική εκτίμηση του οργανισμού είναι ότι το πλεόνασμα προσφοράς θα διευρυνθεί το 2027, καθώς η παραγωγή θα ανακάμπτει ταχύτερα από την κατανάλωση.
Η επιστροφή μεγαλύτερων ποσοτήτων πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της παραγωγής στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στη Βραζιλία και σε άλλες χώρες της αμερικανικής ηπείρου, δημιουργεί προϋποθέσεις περαιτέρω χαλάρωσης της αγοράς.
Ωστόσο, η εξομάλυνση παραμένει εύθραυστη. Τα χερσαία αποθέματα εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ η πρόσφατη αύξηση των συνολικών αποθεμάτων οφείλεται κυρίως στις μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου που βρίσκονται εν πλω.
Επομένως, η αγορά δεν έχει ακόμη δημιουργήσει επαρκή αποθέματα ασφαλείας ώστε να απορροφήσει χωρίς σημαντικές επιπτώσεις μια νέα διαταραχή.
Για τα διυλιστήρια, το επόμενο διάστημα διαμορφώνεται ένα σύνθετο περιβάλλον. Η αποκλιμάκωση του αργού μπορεί να περιορίσει το κόστος πρώτης ύλης, ενώ η συνεχιζόμενη στενότητα στο ντίζελ υποστηρίζει τα περιθώρια συγκεκριμένων προϊόντων. Αντίθετα, η σταδιακή επαναφορά της παγκόσμιας διυλιστικής παραγωγής αναμένεται να εντείνει τον ανταγωνισμό και να οδηγήσει τελικά σε εξομάλυνση των περιθωρίων.
Κι έτσι, φαίνεται ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου απομακρύνεται από την περίοδο ακραίας στενότητας, χωρίς ακόμη να έχει επιστρέψει στην κανονικότητα. Το 2027 προδιαγράφεται ως έτος αποκατάστασης της προσφοράς, με την πορεία του πολέμου, την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και τη διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων να καθορίζουν την ταχύτητα της εξομάλυνσης.
