Μια νέα συμφωνία μεταξύ της Federal Reserve και του υπουργείου Οικονομικών που θα αφορά το ρόλο της κεντρικής τράπεζας φαίνεται ότι προοιωνίζεται με την επιλογή του Κέβιν Γουόρς ως του επόμενου προέδρου της Fed.
Οι σχέσεις μεταξύ υπουργείου και Ομοσπονδιακής Τράπεζας έχουν περάσει από διαφορετικά στάδια ιστορικά. Ήταν αμφιλεγόμενες μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Ανησυχώντας ότι η υπερβολική νομισματική τόνωση τροφοδοτούσε την επιτάχυνση των πληθωριστικών πιέσεων η Fed ήθελε να τερματίσει την πολιτική του πολέμου που περιόριζε τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων. Ωστόσο, το υπουργείο Οικονομικών του Προέδρου Χάρι Τρούμαν επέμενε να διατηρήσει χαμηλά το κόστος δανεισμού της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Το 1951, τα δύο θεσμικά όργανα κατέληξαν σε συμφωνία: Η Fed έβαζε φρένο στην αγορά ομολόγων με στόχο την αποκλιμάκωση των αποδόσεων και θα μπορούσε να κινηθεί για να περιορίσει τον πληθωρισμό.
Η νέα συμφωνία που ζητάει ο Γουόρς
Ο Κέβιν Γουόρς, τον οποίο ο Τραμπ επέλεξε την Παρασκευή για να διαδεχθεί τον Τζερόμ Πάουελ ως τον επόμενο πρόεδρο της Fed, έχει ασκήσει σκληρή κριτική στην κεντρική τράπεζα ότι ξέχασε τις αρχές της συμφωνίας του 1951 και ζήτησε μια νέα συμφωνία.
Υποστηρίζει ότι οι αγορές κρατικών ομολόγων από την Fed μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και την πανδημία έχουν οδηγήσει τον ισολογισμό της ύψους 6,6 τρισ. δολαρίων σε τόσο υψηλό επίπεδο που έχει περάσει στο έδαφος των αρμόδιων για τη χάραξη δημοσιονομικής πολιτικής. Μεταξύ των επιχειρημάτων του είναι ότι η Fed απορροφώντας τόσο μεγάλο μέρος του κρατικού χρέους επέτρεψε στις κυβερνήσεις με την πάροδο του χρόνου να δαπανούν υπερβολικά, αφήνοντας τις ΗΠΑ με ένα επικίνδυνα υψηλό φορτίο χρέους.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει διατυπώσει παρόμοια επιχειρήματα. Και την Παρασκευή, ο Στάνλεϊ Ντράκενμιλερ, επενδυτής hedge fund για τον οποίο έχουν εργαστεί τόσο ο Μπέσεντ όσο και ο Γουόρς, μιλώντας στους Financial Times είπε ότι ήταν ενθουσιασμένος με την επικείμενη συνεργασία τους, λέγοντας ότι μια συμφωνία μεταξύ των δύο «είναι ιδανική».
Πώς θα έμοιαζε αυτή η νέα συμφωνία; Ούτε ο Γουόρς ούτε ο Μπέσεντ έχουν διευκρινίσει ακριβώς ποια είναι η σκέψη τους.
Τι υποστηρίζει ο Μπέσεντ
Ο επικεφαλής του υπουργείου Οικονομικών έχει διευκρινίσει ότι υποστηρίζει την αρχή ότι η Fed θα μπορεί να αγοράζει κρατικά ομόλογα, αλλά μόνο «σε πραγματικές έκτακτες ανάγκες και σε συντονισμό με την υπόλοιπη κυβέρνηση».
Μια απλή νέα συμφωνία θα μπορούσε απλώς να το διευκρινίσει αυτό. Αυτό θα ήταν στο πρότυπο της αναδιατύπωσης των εξουσιών έκτακτης δανειοδότησης της Fed σε μη τραπεζικούς δανειολήπτες που έκανε το Κογκρέσο μετά την κρίση του 2007-09: Ο υπουργός Οικονομικών πρέπει να εγκρίνει οποιαδήποτε νέα τέτοια δανειοδοτική διευκόλυνση στις μέρες μας.
Ο Γουόρς υπέρ του ισολογισμού μικρού αποτυπώματος
Αλλά ο Γουόρς υποστηρίζει την επιστροφή της Fed στον ισολογισμό μικρού αποτυπώματος που είχε πριν από το 2008. Η δραματική συρρίκνωση του χαρτοφυλακίου ομολόγων θα είναι δύσκολη, ωστόσο, όπως αναφέρει το Bloomberg.
Όταν η Fed ξεκίνησε να μειώνει τις συμμετοχές της σε τίτλους, προκάλεσε επανειλημμένα διαταραχές στις χρηματαγορές. Το 2013, ακόμη και ένα σήμα ότι θα σταματούσε να ενισχύει τις αγορές της πυροδότησε παγκόσμια αστάθεια, σε ένα επεισόδιο γνωστό ως taper tantrum. Μπορεί επίσης να υπάρξουν άμεσες συνέπειες για τα μακροπρόθεσμα επιτόκια (σ.σ αποδόσεις μακροπρόθεσμων ομολόγων) τα οποία ο Μπέσεντ έχει προσδιορίσει ως το βασικό οικονομικό του μέτρο.
Το «taper tantrum» είναι μια ξαφνική αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων και της μεταβλητότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών που προκαλείται από τον πανικό των επενδυτών μετά την ανακοίνωση μιας κεντρικής τράπεζας για τη μείωση των μέτρων τόνωσης της οικονομίας (ποσοτική χαλάρωση). Αντιπροσωπεύει μια «κρίση» ή μια απότομη αντίδραση στην κατάργηση του φθηνού χρήματος, που οδηγεί σε πτώση των τιμών των μετοχών, αύξηση των επιτοκίων και εκροή κεφαλαίων από τις αναδυόμενες αγορές.
Δύσκολο ως ακατόρθωτο εγχείρημα
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η οικονομική πραγματικότητα δείχνει σαφώς ότι η επίτευξη της μείωσης του ισολογισμού θα είναι δύσκολη και αργή, αν όχι αδύνατη.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα χαρτοφυλάκια της Fed και το καθεστώς που έχει αναπτυχθεί για τη διαχείριση των επιτοκίων σε ένα σύστημα που είναι γεμάτο με μετρητά δεν είναι εύκολο να ανατραπούν, διατηρώντας παράλληλα τη σταθερότητα της αγοράς και επιτυγχάνοντας τους στόχους της νομισματικής πολιτικής.
Θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο δύσκολο για έναν πρόεδρο της Fed που είναι πιθανό να επιδιώξει ευκολότερο κόστος βραχυπρόθεσμου δανεισμού, επειδή οτιδήποτε περιορίζει σημαντικά τα χαρτοφυλάκια ομολόγων της κεντρικής τράπεζας στην πραγματικότητα σφίγγει τις χρηματοοικονομικές συνθήκες.
Σε ένα άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε στο Wall Street Journal τον Νοέμβριο,ο Γουόρς έγραψε ότι «ο διογκωμένος ισολογισμός της Fed, ο οποίος σχεδιάστηκε για να στηρίξει τις μεγαλύτερες εταιρείες σε μια περασμένη περίοδο κρίσης, μπορεί να μειωθεί σημαντικά», με τα έσοδα να αναδιανέμονται «με τη μορφή χαμηλότερων επιτοκίων για τη στήριξη των νοικοκυριών και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων».
Οι αγορές ομολόγων από την Fed κατά την πανδημία
Η έκκληση του ήρθε την στιγμή που η κεντρική τράπεζα πλησίαζε στο τέλος της τριετούς προσπάθειας μείωσης του ομολογιακού χαρτοφυλακίου που είχε αποκτήσει μέσω επιθετικών αγορών κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η Fed αγόρασε πρώτα ομόλογα του Δημοσίου και ενυπόθηκα ομόλογα για να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των τραυματισμένων αγορών στην αρχή της υγειονομικής κρίσης, με αυτές τις αγορές να μετατρέπονται σε μια μορφή οικονομικού κινήτρου.
Οι αγορές λόγω κρίσης διπλασίασαν το μέγεθος των χαρτοφυλακίων της Fed σε ένα υψηλό επίπεδο 9 τρισ. δολαρίων το καλοκαίρι του 2022, πριν από μια διαδικασία συρρίκνωσης γνωστή ως ποσοτική σύσφιξη (QT), η οποία μείωσε τα συνολικά χαρτοφυλάκια σε 6,6 τρισ. δολάρια στα τέλη του 2025.
Οι αγορές ομολόγων ως εργαλείο νομισματικής πολιτικής
Τον Δεκέμβριο, η Fed άρχισε να αυξάνει ξανά το απόθεμα των ομολόγων που κατέχει μέσω τεχνικών αγορών κρατικών ομολόγων, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει ότι υπήρχε επαρκής ρευστότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα για να παρέχει σταθερό έλεγχο του στόχου για το εύρος των επιτοκίων.
Σε γενικές γραμμές, η χρήση του ισολογισμού έχει καταστεί ένα τυπικό μέρος της άσκησης νομισματικής πολιτικής και ένα κρίσιμο εργαλείο, δεδομένης της αυξημένης πιθανότητας μείωσης των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων σε επίπεδα κοντά στο μηδέν σε περιόδους κρίσης.
Εν τω μεταξύ, η Fed έχει αναπτύξει ένα ολόκληρο σύστημα εργαλείων για τη διαχείριση των επιτοκίων. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η σημαντική μείωση των χαρτοφυλακίων θα ήταν τόσο δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς να προκληθεί χάος στην αγορά.
Ο Γουόρς «ίσως επιθυμεί έναν μικρότερο ισολογισμό και μικρότερη παρουσία της Fed στις χρηματοπιστωτικές αγορές» εξηγεί στο Reuters ο Joe Abate, στρατηγικός αναλυτής επιτοκίων των ΗΠΑ στην SMBC Capital Markets, Inc. Ωστόσο, «η πραγματική μείωση του μεγέθους του ισολογισμού είναι αδύνατη… Οι τράπεζες επιθυμούν αυτό το επίπεδο αποθεματικών».
Τα αποθεματικά των τραπεζών
Ο Abate αναφερόταν στο γεγονός ότι όταν τα αποθεματικά στο τραπεζικό σύστημα μειώνονται στα 3 τρισ. δολάρια, αρχίζει να εμφανίζεται σημαντική μεταβλητότητα στα επιτόκια της χρηματαγοράς, η οποία στη συνέχεια απειλεί την ικανότητα της Fed να διαχειρίζεται τον στόχο της για τα επιτόκια. Αυτό περιορίζει το βαθμό στον οποίο η Fed μπορεί να μειώσει τα αποθεματικά της.
Επιπλέον οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή θα απαιτούσε την αποδοχή από άλλους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της Fed, οι οποίοι έχουν σε μεγάλο βαθμό συμφωνήσει με τη γενική κατεύθυνση της χρήσης του ισολογισμού ως εργαλείου πολιτικής και θα μπορούσαν να αντιταχθούν σε προσπάθειες αναδιαμόρφωσης του.
Πώς λοιπόν θα μπορούσε ο Warsh να μειώσει τις συμμετοχές της Fed, δεδομένων των πραγματικοτήτων που θα αντιμετωπίσει η αγορά;
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η ελάφρυνση μέρους του κανονιστικού βάρους σχετικά με τον τρόπο που οι τράπεζες διαχειρίζονται τη ρευστότητα, μαζί με κινήσεις για να καταστούν οι διευκολύνσεις ρευστότητας της Fed πιο ελκυστικές, όπως το Discount Window και οι συνεχιζόμενες μόνιμες πράξεις repo, θα μπορούσαν να μειώσουν την όρεξη για διακράτηση αποθεματικών και να επιτρέψουν ένα μικρότερο αποτύπωμα της Fed με την πάροδο του χρόνου.
