Η Βιωσιμότητα αυξάνει ταχύτητα – Πιο αυστηρά τα κριτήρια ESG για τις ΜμΕ στην Ελλάδα

Παρά τις φημολογίες, η Βιωσιμότητα και τα κριτήρια ESG αυξάνουν ταχύτητα και γίνονται πιο αυστηρά ιδιαίτερα για τις ΜμΕ στην Ελλάδα

Το τελευταίο διάστημα ακούγεται συχνά ότι η βιωσιμότητα και το ESG χάνουν έδαφος. Κάποιοι μιλούν για «κόπωση», άλλοι για «υποχώρηση» των επιχειρήσεων και των επενδυτών ή και έλλειψη ενδιαφέροντος των πολιτικών ειδικά μετά από κάποιες απλοποιήσεις σε νομοθεσίες που έκανε η Ευρωπαϊκή ¨Επιτροπή . Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη και  πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

Η Βιωσιμότητα και τα κριτήρια ESG δεν σταματούν. Αντίθετα, αλλάζουν ταχύτητα και επεκτείνονται στις ΜμΕ. Από μια επικοινωνιακή υπόσχεση μετατρέπεται σε πιο αυστηρή, μετρήσιμη και επιχειρησιακή απαίτηση από την οποία σε αρκετές περιπτώσεις εξαρτάται  μεσοπρόθεσμα και η οικονομική βιωσιμότητα τους
Ενώ βλέπουμε στην Ευρώπη προσπάθειες απλοποίησης της νομοθεσίας για την εταιρική αναφορά βιωσιμότητας (CSRD ) και τη δέουσα επιμέλεια (CSDDD), αυτές  είναι  δύο μόνο από τις  πολλές  άλλες αυστηρές νομοθεσίες που έρχονται σχετικές με την Βιώσιμη Ανάπτυξη  . Επιπλέον η απλοποίηση αυτή δεν σημαίνει ότι η βιωσιμότητα υποχωρεί δεδομένου ότι ήδη μέσα το δεύτερο εξάμηνο του 2026 έρχονται δύο νέες  νομοθεσίες για την Πράσινη Παραπλάνηση (ECGT) και για τις συσκευασίες (PPWD).

Σημαίνει ότι περνά σε μια νέα φάση, όπου οι απαιτήσεις γίνονται πιο στοχευμένες, πιο ουσιαστικές και πιο συνδεδεμένες με την χρηματοδότηση των επιχειρήσεων μεγάλων και μεσαίων.

Το λάθος  που γίνεται συχνά από τα στελέχη των επιχειρήσεων είναι ότι ταυτίζουν  τη βιωσιμότητα μόνο με τη συμμόρφωση και ειδικά με την υποχρέωση έκδοσης Έκθεσης Βιώσιμης Ανάπτυξης. Η συμμόρφωση είναι σημαντική, αλλά δεν είναι ο τελικός στόχος. Ο πραγματικός στόχος είναι η ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων, η πρόσβαση σε κεφάλαια, η εμπιστοσύνη των πελατών, η δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας και κυρίως ο μη αποκλεισμός τους από την αγορά δεδομένου ότι τόσο στο δημόσιο όσο και σε άλλους διαγωνισμούς τα κριτήρια ESG προ απαιτούνται σε αρκετές περιπτώσεις

Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι ίδιες οι εταιρείες συνεχίζουν να βλέπουν τη βιωσιμότητα ως ευκαιρία. Σύμφωνα με την έρευνα Sustainable Signals της Morgan Stanley, το 88% των εταιρειών παγκοσμίως θεωρεί τη βιωσιμότητα μοχλό δημιουργίας μακροπρόθεσμης αξίας. Επίσης, περισσότερες από οκτώ στις δέκα εταιρείες δηλώνουν ότι μπορούν πλέον να μετρήσουν την απόδοση των επενδύσεων βιωσιμότητας.

Αυτό είναι κρίσιμο. Η βιωσιμότητα δεν αξιολογείται πλέον μόνο με όρους ηθικής ή εικόνας. Αξιολογείται με όρους κόστους, κινδύνου, αποδοτικότητας, καινοτομίας και χρηματοοικονομικής επίδοσης.

Άρα, ακόμη και αν μια εταιρεία δεν εμπίπτει άμεσα σε όλες τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις , δεν μπορεί να αγνοήσει τη νέα πραγματικότητα. Οι μεγάλες επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να ζητούν στοιχεία από την αλυσίδα αξίας τους και αυτό επηρεάζει χιλιάδες ΜμΕ. Οι επενδυτές θα συνεχίσουν να αξιολογούν κλιματικούς και κοινωνικούς κινδύνους. Οι πελάτες θα συνεχίσουν να συγκρίνουν εταιρείες με βάση την αξιοπιστία τους. Και οι εργαζόμενοι, ειδικά οι νεότερες γενιές, θα συνεχίσουν να αναζητούν εργοδότες με σκοπό και υπευθυνότητα.

Για την Ελλάδα, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ελληνική επιχειρηματικότητα δεν πρέπει να δει τη βιωσιμότητα ως «ευρωπαϊκή γραφειοκρατία»  Πρέπει να τη δει ως εργαλείο εξωστρέφειας. Οι ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τουρισμό, ναυτιλία, ενέργεια, τρόφιμα, κατασκευές, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και εξαγωγές θα αντιμετωπίζουν όλο και μεγαλύτερη πίεση για διαφάνεια, μείωση εκπομπών, υπεύθυνη διακυβέρνηση και κοινωνική επίδραση και προφανώς δεν θα μπορούν να συνεχίσουν να είναι οικονομικά βιώσιμες, ειδικά οι μεσαίες η μικρές οικογενειακές B2B, αν δεν έχουν υιοθετήσει  εγκαίρως πρακτικές ESG

Συνοπτικά η νέα περίοδος 2026-2027  θα είναι πιο απαιτητική για τρεις λόγους.

Πρώτον, οι Πολιτικές και Εκθέσεις Βιωσιμότητας  χωρίς συγκεκριμένα δεδομένα  και πρότυπα δεν αρκούν. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αποδεικνύουν τι κάνουν, πώς το μετρούν και ποια αποτελέσματα πετυχαίνουν.

Δεύτερον, το greenwashing θα έχει μεγαλύτερο κόστος. Οι υπερβολικοί ισχυρισμοί, οι ασαφείς δεσμεύσεις και οι επικοινωνιακές καμπάνιες χωρίς ουσία θα εκθέτουν τις εταιρείες σε νομικούς, επενδυτικούς και reputational κινδύνους.

Τρίτον, η βιωσιμότητα περνά από το τμήμα επικοινωνίας στη διοίκηση. Δεν αφορά μόνο την ετήσια Εκθεση. Αφορά τις προμήθειες, την παραγωγή, την ενέργεια, το ανθρώπινο δυναμικό, τη στρατηγική, τη χρηματοδότηση από τις τράπεζες.

Αυτό που ζούμε σήμερα δεν είναι το τέλος της βιωσιμότητας. Είναι η αρχή της αυστηριοποίηση της εφαρμογής της.

Απλώς αφήνει πίσω της όσους την αντιμετώπισαν ως τάση,  και όχι ως αναγκαία επιχειρηματική μετάβαση  και αυτό ισχύει δυστυχώς για την πλειοψηφία των Ελληνικών  ΜμΕ.

Ο Νίκος Αυλώνας είναι Πρόεδρος Κέντρου Αειφορίας (CSE) www.cse-net.org, Επισκέπτης Καθηγητής Βιώσιμης Ανάπτυξης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών