Το ηφαίστειο Mount Saint Helens εξερράγη στις 18 Μαΐου 1980, μετά από μια σειρά από σεισμούς, προκαλώντας την κατάρρευση της βόρειας πλευράς του βουνού σε μια τεράστια κατολίσθηση. Αυτή η κατολίσθηση συνέπεσε με μια τεράστια έκρηξη που κατέστρεψε πάνω από 700 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους σε λίγα δευτερόλεπτα και έστειλε ένα τεράστιο σύννεφο τέφρας και καπνού 24.000 μέτρα στην ατμόσφαιρα, σύμφωνα με την NASA.
Επειδή η έκρηξη σημειώθηκε σε μια εύκολα προσβάσιμη περιοχή των ΗΠΑ, το Mount St. Helens παρείχε πρωτοφανείς ευκαιρίες στους Αμερικανούς ερευνητές να συλλέξουν επιστημονικές παρατηρήσεις για τη γεωλογία ενός ενεργού ηφαιστείου και να καταγράψουν τις περιφερειακές οικολογικές επιπτώσεις και την ανάκαμψη από μια έκρηξη.
Σήμερα συμπληρώνονται 46 χρόνια από την έκρηξη. Σε μια προηγούμενη αποστολή του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού, αστροναύτες παρατήρησαν και κατέγραψαν λεπτομερή εικόνα της καλντέρας στην κορυφή του ηφαιστείου. Στο κέντρο του κρατήρα βρίσκεται ένας θόλος λάβας που βρίσκεται 267 μέτρα πάνω από τον πυθμένα του κρατήρα και έχει διάμετρο περίπου 1100 μέτρα.
Άποψη από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Οι άνω πλαγιές της ζώνης έκρηξης του 1980 ξεκινούν από την γκριζωπή περιοχή που εκτείνεται βόρεια (πάνω αριστερά) από την κορυφή του ηφαιστείου. Η ηφαιστειακή λάσπη και τα συντρίμμια από την έκρηξη έπνιξαν όλες τις απορροές στην περιοχή. Καταστροφικές κατολισθήσεις λάσπης έθαψαν την αρχική κοιλάδα του ποταμού Toutle σε μέσο βάθος 50 μέτρων, αλλά σε ορισμένα σημεία έως και 200 μέτρα. Ακόμα και σήμερα, οι έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να στείλουν μη συμπαγή ηφαιστειακά συντρίμμια προς τα κάτω.
Ένα ειδικό φράγμα κατασκευάστηκε στο North Fork του ποταμού Toutle για να συγκρατήσει τα ιζήματα από το να μετακινηθούν περαιτέρω προς τα κάτω. Τα αναχώματα και η εκβάθυνση βοηθούν επίσης στην αναχαίτιση περαιτέρω κατολισθήσεων λάσπης. Η σκούρα πράσινη περιοχή νότια της ζώνης έκρηξης είναι η πυκνά δασωμένη περιοχή του Εθνικού Δάσους Gifford Pinchot.
Το κόστος της έκρηξης του Mount Saint Helen’s
Περίπου 57 άνθρωποι σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένου του πανδοχέα και βετεράνου του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου Χάρι Ρ. Τρούμαν, των φωτογράφων Ριντ Μπλάκμπερν και Ρόμπερτ Λάντσμπουργκ, και του ηφαιστειολόγου Ντέιβιντ Α. Τζόνστον. Χιλιάδες ζώα σκοτώθηκαν και το όρος έμεινε με κρατήρα στη βόρεια πλευρά του.
Εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα μετατράπηκαν σε ερημιά, προκαλώντας ζημιές άνω του 1,1 δισεκατομμυρίου δολαρίων (3,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024) όπως προσδιορίστηκε σε μια μελέτη της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου κατόπιν αιτήματος του Κογκρέσου των ΗΠΑ. Το Κογκρέσο ψήφισε μια συμπληρωματική πίστωση 951 εκατομμυρίων δολαρίων για την ανακούφιση από καταστροφές, εκ των οποίων το μεγαλύτερο μερίδιο διατέθηκε στη Διοίκηση Μικρών Επιχειρήσεων, στο Σώμα Μηχανικών του Στρατού των ΗΠΑ και στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών, άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων (ισοδύναμες με 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024), αναφέρει η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ.
Τη στιγμή της έκρηξης, η κορυφή του ηφαιστείου ανήκε στον Βόρειο Σιδηρόδρομο Burlington, αλλά η Δασική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών απέκτησε τη γη από τον σιδηρόδρομο μετά την έκρηξη. Η περιοχή αργότερα διατηρήθηκε στο Εθνικό Ηφαιστειακό Μνημείο του Όρους Αγίας Ελένης και η Πολιτεία της Ουάσιγκτον αναγνώρισε τον μήνα Μάιο ως «Μήνα Ευαισθητοποίησης για τα Ηφαίστεια».
Επίσης, προέκυψαν έμμεσα και άυλα κόστη της έκρηξης. Η ανεργία στην άμεση περιοχή του Όρους Σεντ Χέλενς δεκαπλασιάστηκε τις εβδομάδες αμέσως μετά την έκρηξη και στη συνέχεια επέστρεψε σε σχεδόν κανονικά επίπεδα μόλις ξεκίνησαν οι επιχειρήσεις διάσωσης ξυλείας και καθαρισμού της τέφρας. Μόνο ένα μικρό ποσοστό κατοίκων εγκατέλειψε την περιοχή λόγω της απώλειας θέσεων εργασίας λόγω της έκρηξης. Λίγους μήνες μετά τις 18 Μαΐου, μερικοί κάτοικοι ανέφεραν ότι υπέφεραν από άγχος και συναισθηματικά προβλήματα, αν και είχαν αντιμετωπίσει με επιτυχία την κρίση. Οι κομητείες της περιοχής ζήτησαν χρηματοδότηση για προγράμματα ψυχικής υγείας για να βοηθήσουν αυτούς τους ανθρώπους.
Η αρχική αντίδραση του κοινού στην έκρηξη της 18ης Μαΐου επέφερε ένα σχεδόν καταστροφικό πλήγμα στον τουρισμό, μια σημαντική βιομηχανία στην Ουάσιγκτον. Όχι μόνο ο τουρισμός μειώθηκε στην περιοχή του Εθνικού Δάσους Mount St. Helens-Gifford Pinchot, αλλά ακυρώθηκαν ή αναβλήθηκαν και συνέδρια, συναντήσεις και κοινωνικές συγκεντρώσεις σε πόλεις και θέρετρα αλλού στην Ουάσιγκτον και στο γειτονικό Όρεγκον που δεν επηρεάστηκαν από την έκρηξη. Ωστόσο, η αρνητική επίδραση στον τουρισμό και τη διοργάνωση συνεδρίων αποδείχθηκε μόνο προσωρινή. Το Mount St. Helens, ίσως λόγω της αναζωπύρωσής του, έχει ανακτήσει την ελκυστικότητά του για τους τουρίστες. Η Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ και η Πολιτεία της Ουάσιγκτον άνοιξαν κέντρα επισκεπτών και παρείχαν πρόσβαση στους ανθρώπους για να δουν την καταστροφή του ηφαιστείου.
Η απομάκρυνση και η απόρριψη της τέφρας ήταν ένα μνημειώδες έργο για ορισμένες κοινότητες της Ανατολικής Ουάσιγκτον. Οι κρατικές και ομοσπονδιακές υπηρεσίες εκτίμησαν ότι πάνω από 1.800.000 m3 τέφρας, που ισοδυναμούν με περίπου 900.000 τόνους σε βάρος, απομακρύνθηκαν από αυτοκινητόδρομους και αεροδρόμια στην Ουάσιγκτον. Η απομάκρυνση της τέφρας κόστισε 2,2 εκατομμύρια δολάρια και διήρκεσε δέκα εβδομάδες στη Γιακίμα. Η ανάγκη ταχείας απομάκρυνσης της τέφρας από τις οδούς μεταφοράς και τα έργα πολιτικού μηχανικού υπαγόρευσε την επιλογή ορισμένων χώρων απόρριψης. Ορισμένες πόλεις χρησιμοποιούσαν παλιά λατομεία και υφιστάμενους χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων.
