Η ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον για τις κεντρικές τράπεζες, προειδοποιεί ο πρόεδρος της Fed του Σικάγο, Όσταν Γκούλσμπι, καθώς καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη περιορισμού του πληθωρισμού και στον κίνδυνο επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.
Σε συνέντευξή του στην Wall Street Journal, ο πρόεδρος της Fed τόνισε ότι ο συνδυασμός αυξημένων τιμών ενέργειας και επίμονου πληθωρισμού μπορεί να οδηγήσει την αμερικανική οικονομία προς μια «στασιμοπληθωριστική» κατεύθυνση, όπου αυξάνονται ταυτόχρονα ο πληθωρισμός και η ανεργία.
Ο Γκούλσμπι εξήγησε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη ενισχύσει τον βραχυπρόθεσμο πληθωρισμό μέσω της ανόδου των τιμών της ενέργειας. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι ο πληθωρισμός στις Ηνωμένες Πολιτείες παρέμενε υψηλός ακόμη και πριν από την έναρξη της κρίσης.
Οι αυξήσεις τιμών στα αγαθά, που σχετίζονται με τους δασμούς, δεν έχουν υποχωρήσει τόσο γρήγορα όσο περίμεναν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ενώ ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες συνεχίζει να αυξάνεται. Επειδή ο τομέας των υπηρεσιών δεν επηρεάζεται άμεσα ούτε από τις τιμές του πετρελαίου ούτε από τους δασμούς, αυτό θεωρείται ένδειξη ότι οι πληθωριστικές πιέσεις είναι βαθύτερες και πιο επίμονες.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι είχε διαφωνήσει με τη μείωση επιτοκίων στην τελευταία συνεδρίαση της Fed το προηγούμενο έτος, επειδή πίστευε ότι η κεντρική τράπεζα προχωρούσε πολύ γρήγορα σε χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. Όπως είπε, δεν μετανιώνει για εκείνη τη στάση, καθώς ο πληθωρισμός αποδείχθηκε πιο ανθεκτικός από ό,τι ανέμεναν οι προβλέψεις.
Ο στασιμοπληθωρισμός από τα δυσκολότερα σενάρια για την Fed
Σύμφωνα με τον Γκούλσμπι, το ενδεχόμενο στασιμοπληθωρισμού αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα σενάρια που μπορεί να αντιμετωπίσει μια κεντρική τράπεζα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα παραδοσιακά εργαλεία πολιτικής γίνονται λιγότερο αποτελεσματικά. Η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να επιδεινώσει την ανεργία και να επιβραδύνει την οικονομία, ενώ η μείωση των επιτοκίων κινδυνεύει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τον πληθωρισμό. Ακόμη και η διατήρηση των επιτοκίων σταθερών ενδέχεται να μην επιλύσει το πρόβλημα. Όπως σημείωσε, κάθε νέο σοκ στην οικονομία φέρνει τη Fed πιο κοντά σε ένα δύσκολο δίλημμα: να επιλέξει αν μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η ύφεση ή η ανεξέλεγκτη άνοδος των τιμών.
Παρά τις ανησυχίες για την οικονομική ανάπτυξη, ο Γκούλσμπι θεωρεί ότι αυτή τη στιγμή ο πληθωρισμός αποτελεί πιο άμεση απειλή από την αγορά εργασίας. Η αγορά εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει σχετικά σταθερή τους τελευταίους 18 μήνες, με χαμηλές προσλήψεις αλλά και περιορισμένες απολύσεις. Αντίθετα, ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο της Fed για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά και η πρόοδος για τη μείωσή του έχει ουσιαστικά σταματήσει. Κατά την άποψή του, οι εξελίξεις δείχνουν ότι οι πιέσεις στις τιμές αρχίζουν ξανά να ενισχύονται.
Αναφερόμενος στον προηγούμενο κύκλο αυξήσεων επιτοκίων, ο Γκούλσμπι επισήμανε ότι τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες είχαν καθοριστική επίδραση στον πληθωρισμό μετά την πανδημία Covid-19.
Οι διαταραχές στην παγκόσμια παραγωγή και μεταφορά προϊόντων οδήγησαν σε πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών από όσες είχαν αρχικά προβλεφθεί. Ωστόσο, η σταδιακή αποκατάσταση των αλυσίδων εφοδιασμού βοήθησε στη μείωση του πληθωρισμού χωρίς να προκληθεί ύφεση, κάτι που χαρακτήρισε ιστορικά σπάνιο.
Ο Γκούλσμπι αναφέρθηκε επίσης στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης σε άλλες χώρες, όπως η Ιαπωνία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας. Εκτίμησε ότι η κρίση αποτελεί σοβαρό αρνητικό σοκ για την ιαπωνική οικονομία και θα δυσκολέψει ιδιαίτερα τις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας της χώρας.
Αισιοδοξία αν τερματιστεί ο πόλεμος
Παρ’ όλα αυτά, εξέφρασε την ελπίδα ότι αν τερματιστεί ο πόλεμος και αποκατασταθούν οι διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, η Ιαπωνία θα μπορούσε να ακολουθήσει παρόμοια πορεία με τις ΗΠΑ, όπου ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε χωρίς βαθιά οικονομική κρίση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης η κατάσταση στη βιομηχανία. Ο Γκούλσμπι ανέφερε ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες της περιφέρειάς του προειδοποιούν πως η διάρκεια της ενεργειακής κρίσης θα είναι καθοριστική.
Αν οι τιμές καυσίμων υποχωρήσουν σύντομα, οι επιχειρήσεις εκτιμούν ότι θα μπορέσουν να διαχειριστούν την κατάσταση. Αν όμως η κρίση παραταθεί για μήνες, οι εταιρείες θα αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Το σύγχρονο μοντέλο παραγωγής βασίζεται σε συστήματα «just in time», όπου τα εξαρτήματα βρίσκονται συνεχώς σε μεταφορά και δεν αποθηκεύονται σε μεγάλες ποσότητες. Έτσι, μια παρατεταμένη διακοπή στις μεταφορές μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την παραγωγή.
Τέλος, ο Γκούλσμπι αναφέρθηκε και στον νέο πρόεδρο της Fed, Κέβιν Γουόρς, με τον οποίο είχε συνεργαστεί στο παρελθόν. Τον χαρακτήρισε σοβαρό, ψύχραιμο και λογικό άνθρωπο, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι θα διαχειριστεί υπεύθυνα τις πιέσεις που ενδέχεται να δεχθεί από την πολιτική ηγεσία.
Συνολικά, οι δηλώσεις του αντανακλούν την αυξανόμενη ανησυχία ότι η αμερικανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια περίοδο υψηλής αβεβαιότητας, όπου ο συνδυασμός γεωπολιτικών εντάσεων, ενεργειακής κρίσης και επίμονου πληθωρισμού καθιστά τις αποφάσεις της Fed πιο δύσκολες από ποτέ.
