Η πρώτη περίοδος του Κέβιν Γουόρς ως προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), αντιμετωπίζει νέες δοκιμασίες αυτή την εβδομάδα, με την εμφάνισή του σε ένα σημαντικό οικονομικό συνέδριο στην Πορτογαλία και την αναμενόμενη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ σχετικά με τη νομιμότητα της προσπάθειας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να απολύσει μέλος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας που διαμορφώνει τη νομισματική πολιτική.
Το ανώτατο δικαστήριο των ΗΠΑ, το οποίο εισέρχεται στην τελευταία εβδομάδα της τρέχουσας θητείας του, ενδέχεται να αποφασίσει ήδη από τη Δευτέρα εάν η Λίσα Κουκ, μέλος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, μπορεί να διατηρήσει τη θέση της, παρά την ανακοίνωση του Τραμπ τον περασμένο Αύγουστο ότι την απολύει.
Τα κατώτερα δικαστήρια έχουν συμφωνήσει ότι η Κουκ είναι πιθανό να κερδίσει την αγωγή της κατά της προσπάθειας του Τραμπ να την απολύσει και της επέτρεψαν να παραμείνει στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, ενώ η υπόθεση προχωρούσε προς το Ανώτατο Δικαστήριο.
Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed μπορούν να απολυθούν μόνο «για σοβαρό λόγο», αλλά αυτό δεν έχει ποτέ οριστεί ούτε εξεταστεί στα δικαστήρια,σημειώνει το Reuters. Ο Τραμπ είναι ο πρώτος πρόεδρος που επιχειρεί να απολύσει ένα εν ενεργεία μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, υποστηρίζοντας ότι αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε ως ανακρίβειες σε μια αίτηση στεγαστικού δανείου της Κουκ δικαιολογούσε την απομάκρυνσή της.
Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε ευρέως ως επίθεση στην ανεξαρτησία της Fed με πολιτικές παρεμβάσεις στη χάραξη της νομισματικής πολιτικής της, καθώς ο Τραμπ επεδίωκε να δημιουργήσει χώρο στο Διοικητικό Συμβούλιο της Fed για δικούς του διορισμούς, αφού είχε απογοητευτεί από το γεγονός ότι οι σημερινοί κεντρικοί τραπεζίτες των ΗΠΑ δεν ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις του για δραστικές μειώσεις των επιτοκίων.
Σε ακροαματική διαδικασία που πραγματοποιήθηκε νωρίτερα φέτος, οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου φάνηκαν επιφυλακτικοί απέναντι στα επιχειρήματα της κυβέρνησης Τραμπ. Αν και έχει επιτρέψει στην κυβέρνηση να απομακρύνει αξιωματούχους από άλλες ανεξάρτητες υπηρεσίες, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε επισημάνει σε προηγούμενες αποφάσεις ότι η Fed έχει το δικό της καθεστώς. Νομικοί ερμήνευσαν αυτή τη στάση ως ένδειξη ότι το δικαστήριο θα βρει μια αιτιολογία για να προστατεύσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της κεντρικής τράπεζας από την «αυθαίρετη» απομάκρυνσή τους.
Το να επιτραπεί στην Κουκ να παραμείνει, με την εφαρμογή αυστηρών περιοριστικών μέτρων, θα απέκλειε έναν σημαντικό κίνδυνο για τον Γουάρς — συγκεκριμένα, ότι η ηγεσία του στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα θα συνεπαγόταν μια σειρά απολύσεων από τον Τραμπ που θα προκαλούσαν αναταραχή, με τον ίδιο τον Γουάρς να κινδυνεύει τελικά να απομακρυνθεί και ο ίδιος.
Θα υπογράμμιζε, ωστόσο, και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει ο Τραμπ όσον αφορά την άσκηση επιρροής στις ενέργειες της Fed, συμπεριλαμβανομένων των επιτοκίων, ενώ μια απόφαση υπέρ της Κουκ θα προστάτευε επίσης τον Γουόρς και τα υπόλοιπα στελέχη της Fed, επιτρέποντάς τους να ενεργούν χωρίς τον φόβο της απομάκρυνσης.
Τα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία —με έναν βασικό δείκτη πληθωρισμού τον Μάιο να κυμαίνεται σε επίπεδα υπερδιπλάσια του στόχου του 2% της Fed— έχουν αυξήσει, στα μάτια των επενδυτών, την πιθανότητα η κεντρική τράπεζα να αυξήσει τα επιτόκια τους επόμενους μήνες, αντί να τα μειώσει όπως έχει δηλώσει ότι επιθυμεί και αναμένει ο Τραμπ.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, οι δηλώσεις του Τραμπ και του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχουν διατυπωθεί με μεγαλύτερη επιείκεια σε σχέση με αυτές που είχαν απευθυνθεί στον πρώην πρόεδρο της Fed Τζέρομ Πάουελ, του οποίου η άρνηση να μειώσει τα επιτόκια του απέφερε το υποτιμητικό παρατσούκλι «Too Late» (Πολύ Αργά) και, κυρίως, μια ποινική έρευνα – η οποία έχει πλέον σταματήσει – καθώς και εκκλήσεις για την απομάκρυνσή του. Ο Πάουελ παραμένει μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed.
«Ο Κέβιν είναι φανταστικός και θέλω να κάνει ό,τι θέλει», δήλωσε ο Τραμπ στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC News νωρίτερα αυτό το μήνα. «Δεν θέλω να ασκώ μεγάλη επιρροή πάνω του».
Ο τρόπος με τον οποίο ο Γουόρς προσεγγίζει τη δουλειά του μπορεί να τον βοηθήσει σε κάποιο βαθμό να διαχειριστεί τις προσδοκίες του Τραμπ. Ο νέος επικεφαλής της Fed έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να αποφύγει, στο μέτρο του δυνατού, οποιαδήποτε αναφορά ή «προοπτική καθοδήγησης» σχετικά με το αν το επιτόκιο πολιτικής θα πρέπει να αυξηθεί ή να μειωθεί σύμφωνα με κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, κρατώντας τις δικές του προοπτικές σε μεγάλο βαθμό μακριά από τα μάτια του κοινού αλλά και του προέδρου.
Η μειωμένη καθοδήγηση είναι «απολύτως κατάλληλη»
Ο Γουόρς έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν του αρέσει η καθοδήγηση ή η μέσω επηρεασμού παρέμβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές σχετικά με τις αποφάσεις της Fed σε κανονικές περιόδους, όταν, όπως υποστηρίζει, οι επενδυτές θα πρέπει να αντιδρούν στις οικονομικές συνθήκες και όχι στην κεντρική τράπεζα.
Άρχισε να εφαρμόζει αυτή την προτίμησή του αμέσως, επιβλέποντας τη σύνταξη μιας νέας δήλωσης πολιτικής που απέκλειε τη χρήση όρων καθοδήγησης και τονίζοντας το σημείο αυτό στην πρώτη του συνέντευξη Τύπου ως επικεφαλής της Fed, μετά τη συνεδρίαση της κεντρικής τράπεζας στις 16-17 Ιουνίου.
«Η ερώτησή σας ακουγόταν σαν μια παρότρυνση προς εμένα να δώσω προοπτικές κατευθύνσεις. Έχουμε καταργήσει τις προοπτικές κατευθύνσεις», είπε απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες η Fed θα μπορούσε να αυξήσει τα επιτόκια. «Δεν μπορώ να δώσω καμία προοπτική κατεύθυνσης σχετικά με το τι θα κάνουμε στη συνέχεια. Τα καλά νέα είναι ότι θα συνεδριάσουμε σε έξι εβδομάδες και θα εκδώσουμε μια επικαιροποιημένη δήλωση πολιτικής».
Η εμφάνιση του Γουόρς την Τετάρτη στο ετήσιο φόρουμ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στο πορτογαλικό ορεινό θέρετρο της Σίντρα θα αποτελέσει την πρώτη δοκιμασία για το πώς θα γίνει δεκτή αυτή η προσέγγιση από τους ομολόγους του σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ των οποίων η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Άντριου Μπέιλι και ο διοικητής της Τράπεζας του Καναδά Τιφ Μάκλεμ.
Οι τέσσερις κεντρικοί τραπεζίτες θα συμμετάσχουν σε συζήτηση στο πλαίσιο του φόρουμ.
Ενώ η Λαγκάρντ της ΕΚΤ έχει επίσης απομακρυνθεί από την προοπτική καθοδήγηση, η Τράπεζα της Αγγλίας περιλαμβάνει αρκετά λεπτομερείς σχολιασμούς σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο εκτιμάται ότι εξελίσσεται η οικονομία, με βάση διαφορετικά οικονομικά σενάρια.
Το δολάριο, ωστόσο, διαδραματίζει διαφορετικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο ως το κύριο νόμισμα αποθεματικών και συναλλαγών, με τις απροσδόκητες διακυμάνσεις των αμερικανικών επιτοκίων να αποτελούν πηγή πιθανής πίεσης σε άλλες αγορές και νομίσματα, ενώ οι ανοιχτές «γραμμές ανταλλαγής» της Fed με άλλες χώρες προσφέρουν ένα δίχτυ ασφαλείας ρευστότητας σε δολάρια για μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας.
Ο Πιερ-Ολιβιέ Γκουρινσά, ο οποίος αποχωρεί από τη θέση του ως επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου την επόμενη εβδομάδα για να επιστρέψει στην ακαδημαϊκή ζωή, δήλωσε στο Reuters την Παρασκευή ότι η ισχυρή καθοδήγηση είχε λάβει «πολύ αρνητική δημοσιότητα» επειδή δεσμεύει τις κεντρικές τράπεζες σε κάποια μελλοντική δράση, ανεξάρτητα από τις οικονομικές εξελίξεις, σημειώνοντας ότι εμπόδισε τη Fed να ανταποκριθεί πιο γρήγορα στην έξαρση του πληθωρισμού που ακολούθησε την πανδημία του COVID-19.
«Πιστεύω λοιπόν ότι η απομάκρυνση από αυτές τις ισχυρές μορφές καθοδήγησης των προοπτικών πολιτικής των κεντρικών τραπεζών είναι απολύτως σκόπιμη. Όσον αφορά το αν δεν υπάρχει καθόλου καθοδήγηση, δεν νομίζω ότι αυτό ισχύει ποτέ στην πραγματικότητα. Είτε το κάνεις ρητά είτε σιωπηρά, η αγορά θα διαμορφώσει μια άποψη», κατέληξε.
