Υπεράκτια αιολικά: Τα πρώτα βήματα μετά από μήνες στασιμότητας – Πώς στήνεται το παζλ των διαγωνισμών

Έπειτα από μια παρατεταμένη περίοδο αδράνειας, το πρόγραμμα ανάπτυξης των υπεράκτιων αιολικών πάρκων στην Ελλάδα φαίνεται να αποκτά εκ νέου κινητικότητα. Αν και απέχει ακόμη από το στάδιο των επενδυτικών αποφάσεων ή των πρώτων διαγωνισμών, μια σειρά θεσμικών και οργανωτικών παρεμβάσεων ολοκληρώνονται τις τελευταίες εβδομάδες και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την ωρίμανση των πρώτων έργων.

Η ΚΥΑ και το πλαίσιο των διαγωνισμών

Η αγορά περίμενε εδώ και πολλούς μήνες ένα σαφές σήμα ότι το ελληνικό πρόγραμμα υπεράκτιων αιολικών περνά από τον  σχεδιασμό στη φάση διαμόρφωσης του πλαισίου που θα οδηγήσει στους πρώτους διαγωνισμούς.  Το πιο πρόσφατο βήμα είναι η έκδοση, τις προηγούμενες ημέρες, της υπουργικής απόφασης που καθορίζει τους βασικούς κανόνες συμμετοχής στις ανταγωνιστικές διαδικασίες   για την επιλογή επενδυτών.

Πρόκειται ουσιαστικά για το κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα στηθούν οι μελλοντικοί διαγωνισμοί. Η απόφαση εξειδικεύει ποιοι επενδυτές μπορούν να συμμετέχουν, ποια τεχνικά δεδομένα πρέπει να διαθέτουν για κάθε θαλάσσια περιοχή και πώς θα λειτουργεί το πλαίσιο της λειτουργικής ενίσχυσης των έργων. Παράλληλα, προβλέπει δικλείδες για την αποφυγή υπερβολικής συγκέντρωσης έργων σε έναν μόνο επενδυτή. Ειδικότερα, όταν δημοπρατούνται περισσότερες περιοχές ταυτόχρονα, κανένας επενδυτής δεν  θα μπορεί να αναλάβει πάνω από το 67% αυτών.

Πληθωρισμός και έγκριση από την Κομισιόν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι η τιμή αναφοράς των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης, δηλαδή το επίπεδο αποζημίωσης που θα προκύψει από τους διαγωνισμούς,  μπορεί να συνδεθεί με τον πληθωρισμό, τόσο κατά τη φάση κατασκευής όσο και κατά τη λειτουργία των έργων. Ωστόσο, η τελική μορφή του μηχανισμού θα εξαρτηθεί από την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στην απόφαση του υπουργού Ενέργειας κ. Σταύρου Παπασταύρου, επισημαίνεται ότι, λόγω της εκκρεμούς έγκρισης από την Κομισιόν, κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί ήδη η δυνατότητα εφαρμογής αναπροσαρμογής της τιμής αναφοράς τόσο στην κατασκευή όσο και στη λειτουργία των έργων. Ειδικότερα αναφέρεται ότι εξής: «Το γεγονός ότι το ακριβές πλαίσιο εφαρμογής της αναπροσαρμογής της Τιμής Αναφοράς των Συμβάσεων Λειτουργικής Ενίσχυσης των Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων   σε σχέση με τον πληθωρισμό τελεί υπό την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθιστά σκόπιμη, στο παρόν στάδιο, την πρόβλεψη της δυνατότητας εφαρμογής της αναπροσαρμογής τόσο κατά το στάδιο κατασκευής όσο και κατά το στάδιο λειτουργίας του έργου».

Χωρίς μηχανισμό προστασίας από περικοπές

Αξιοσημείωτη είναι και η ρητή αναφορά ότι «δεν προσδιορίζονται μέτρα προστασίας για τα έργα ΥΑΠ έναντι περικοπών». Με άλλα λόγια, η απόφαση του ΥΠΕΝ δεν προβλέπει κανέναν μηχανισμό αποζημίωσης σε περίπτωση που ο ΑΔΜΗΕ αναγκαστεί να περιορίσει την παραγωγή ενός υπεράκτιου αιολικού πάρκου λόγω περιορισμών του συστήματος.

Υπενθυμίζεται ότι η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), στο πλαίσιο προετοιμασίας του πλαισίου, είχε εισηγηθεί την εξέταση μηχανισμού προστασίας έναντι περικοπών, θεωρώντας ότι θα ενίσχυε την τραπεζική και επενδυτική ελκυστικότητα των έργων.

Το SPV της ΕΔΕΥΕΠ και οι πρώτες μελέτες

Η έκδοση της απόφασης έρχεται να προστεθεί σε μια ακόμη σημαντική εξέλιξη, ήτοι στη σύσταση της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) από την ΕΔΕΥΕΠ, η οποία θα αναλάβει την εκτέλεση των ανεμολογικών, βυθομετρικών και άλλων προκαταρκτικών μελετών στις περιοχές του πρώτου κύματος ανάπτυξης. Η ίδρυση του SPV αποτελούσε ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης και πλέον ανοίγει τον δρόμο για την έναρξη των ερευνών που θα αποτελέσουν τη βάση των μελλοντικών διαγωνισμών.

Σε πρώτη φάση η εταιρεία ανήκει εξ ολοκλήρου στην ΕΔΕΥΕΠ, ενώ σε επόμενο στάδιο προβλέπεται η διεύρυνση της μετοχικής της σύνθεσης. Οι συγκεκριμένες μελέτες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς θα μειώσουν το επενδυτικό ρίσκο και θα επιτρέψουν την υποβολή προσφορών βάσει κοινών και αξιόπιστων δεδομένων.

Το ελληνικό μοντέλο και οι ευρωπαϊκές πρακτικές

Το μοντέλο που έχει επιλέξει η Ελλάδα διαφοροποιείται από αρκετές ευρωπαϊκές αγορές. Αντί οι επενδυτές να αναλαμβάνουν εξαρχής τις βασικές έρευνες, το Δημόσιο, μέσω της ΕΔΕΥΕΠ και του SPV, προχωρά στην κεντρική συλλογή των απαραίτητων στοιχείων και στη συνέχεια τα διαθέτει στην αγορά. Η συγκεκριμένη επιλογή   αποσκοπεί στη μείωση του αναπτυξιακού κόστους, στην επιτάχυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού.

Τα επόμενα βήματα έως τους διαγωνισμούς

Παρά την κινητικότητα, ο δρόμος έως τις πρώτες επενδύσεις παραμένει μακρύς. Αρκετά κρίσιμα βήματα παραμένουν σε εκκρεμότητα (ακόμη εκκρεμεί η έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων). Απομένει η ολοκλήρωση των μελετών, η οριστικοποίηση των θαλάσσιων περιοχών που θα δημοπρατηθούν, η έγκριση του μηχανισμού στήριξης από τις ευρωπαϊκές αρχές και, τελικά, η προκήρυξη των πρώτων διαγωνισμών.

Ευρωπαϊκή πίεση για επιτάχυνση

Πάντως, οι τελευταίες κινήσεις του ΥΠΕΝ συμπίπτουν χρονικά με τη σαφή σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την Ελλάδα να επιταχύνει την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών, καθώς τα θεωρεί κρίσιμο εργαλείο για τη μείωση της εξάρτησης από το φυσικό αέριο και τη συγκράτηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.

Στο πλαίσιο των Country-Specific Recommendations του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Κομισιόν καλεί την Ελλάδα να προωθήσει    την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών εγκαταστάσεων, παράλληλα με την ενίσχυση της αποθήκευσης, των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των δικτύων, προκειμένου να αυξηθεί η ευελιξία του ηλεκτρικού συστήματος και να μειωθούν οι τιμές ρεύματος. Επίσης, επισημαίνει ότι, παρά την αυξανόμενη συμμετοχή των χερσαίων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο για την ηλεκτροπαραγωγή και ότι απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων και ο καθορισμός περιοχών ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να μειωθεί η μεταβλητότητα των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.