Aνοχύρωτοι στα ακραία φαινόμενα

Οι αστικές περιοχές της Ελλάδας πρέπει να γίνουν άμεσα πιο ανθεκτικές απέναντι στις αυξανόμενες θερμοκρασίες, τις πλημμύρες, τις πυρκαγιές και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η κλιματική προσαρμογή δεν είναι πλέον μελλοντική επιλογή. Είναι επείγουσα ανάγκη για την προστασία της ζωής, της οικονομίας και των κρίσιμων υποδομών.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης γίνονται πλέον αισθητές και μέσα στις πόλεις. Στην Ελλάδα, όπου περίπου 79% του πληθυσμού ζει σε αστικές περιοχές, η ανθεκτικότητα των πόλεων αποτελεί εθνική προτεραιότητα και όχι μόνο ζήτημα τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η χώρα εισέρχεται σε μια περίοδο πιο συχνών και έντονων ακραίων φαινομένων. Η Αθήνα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της πρόκλησης.

Μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας για την αστική θερμική ανθεκτικότητα αναφέρει ότι η Αθήνα είναι η πιο θερμή ηπειρωτική πρωτεύουσα της Ευρώπης, ενώ παλαιότερη ανάλυση 571 ευρωπαϊκών πόλεων την κατέταξε ως την πόλη με τη μεγαλύτερη αναμενόμενη επίπτωση από κύματα καύσωνα.

Οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες είναι ακόμη πιο ανησυχητικές. Η Ελλάδα αναμένεται να αντιμετωπίσει λιγότερες βροχές, περισσότερη ξηρασία και μεγαλύτερο κίνδυνο ερημοποίησης. Η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί ότι περίπου 40% της χώρας, κυρίως σε ανατολικές και νότιες περιοχές, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με συνθήκες ερημοποίησης έως το τέλος του αιώνα. Η λύση δεν μπορεί να περιοριστεί στην πολιτική προστασία ή σε δηλώσεις που ακούμε από τους αρμοδίους όλο και πιο συχνά, «αντιμετωπίσαμε ακραία καιρικά φαινόμενα», στο οποίο ακολουθεί συνήθως η επίρριψη των ευθυνών στα φαινόμενα.

Οι πόλεις πρέπει να περάσουν από τη λογική της έκτακτης ανάγκης στη λογική της πρόληψης. Αυτό σημαίνει περισσότερα δέντρα, σκίαση, ψυχρά υλικά, πράσινες στέγες, διαπερατά πεζοδρόμια, μικρά πάρκα, αναβαθμισμένα δίκτυα ομβρίων, προστασία ρεμάτων, έξυπνους αισθητήρες, σχέδια για ευάλωτες ομάδες και κλιματικά κριτήρια σε κάθε νέο έργο το συντομότερο.

Η κλιματική κρίση δεν απειλεί μόνο τις υποδομές και την ποιότητα ζωής στις ελληνικές πόλεις. Απειλεί άμεσα και την οικονομική σταθερότητα της χώρας. Κάθε μεγάλη φυσική καταστροφή μετατρέπεται πλέον σε δημοσιονομικό βάρος, καθώς απαιτεί αποζημιώσεις, αποκατάσταση υποδομών, στήριξη επιχειρήσεων, ανακατασκευή κατοικιών, αντιπλημμυρικά έργα και νέες επενδύσεις προστασίας.

Κάθε ευρώ που κατευθύνεται σε αντιπλημμυρικά έργα, φυσικές λύσεις, ανθεκτικά δίκτυα, πράσινες υποδομές, έγκαιρη προειδοποίηση, χωροταξικό σχεδιασμό και προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων μπορεί να μειώσει πολλαπλάσια μελλοντικά κόστη για το κράτος, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, δεδομένου ότι για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται στην πρόληψη μπορεί να εξοικονομήσει περίπου 3 έως 10 ευρώ από μελλοντικές ζημιές, αποκατάσταση και απώλειες.

Η Ελλάδα έχει πλέον αρκετά δεδομένα για να γνωρίζει τον κίνδυνο. Η κλιματική ανθεκτικότητα δεν είναι πολυτέλεια και πρέπει να μπει στην πρώτη γραμμή της πολιτικής και δημοσιονομικής συζήτησης μια και αποτελεί θέμα επιβίωσης αντίστοιχης με αυτής ενός διαρκούς πολέμου. Μόνο που στον «πόλεμο» αυτόν δεν υπάρχει τέλος.

Ο κ. Νίκος Αυλώνας είναι πρόεδρος του Κέντρου Αειφορίας (CSE) και επισκέπτης καθηγητής Βιώσιμης Ανάπτυξης στο ΟΠΑ.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ