Για χρόνια, η Ανατολική Αττική αποτελούσε το …παράδοξο της μητροπολιτικής Αθήνας. Μια περιοχή που μεγάλωνε ασταμάτητα, γέμιζε κατοικίες, επιχειρήσεις και παραθεριστικούς οικισμούς, αλλά κάτω από την επιφάνεια συνέχιζε να λειτουργεί με όρους άλλης εποχής. Οι βόθροι έγιναν η αθέατη υποδομή που προχώρησε γρηγορότερα από το κράτος, αφήνοντας πίσω της ένα περιβαλλοντικό χρέος που έφτασε έως τις αίθουσες του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρεώνοντας την Ελλάδα με πρόστιμα πολλών εκατ. ευρώ.
Σήμερα επιχειρείται ο κύκλος να κλείσει. Η ΕΥΔΑΠ ξεδιπλώνει ένα σχέδιο συνολικής ανασύνταξης του τρόπου με τον οποίο γίνεται η διαχείριση λυμάτων στην Ανατολική Αττική. Με επενδύσεις που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ, νέα δίκτυα, σύγχρονα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων και υποδομές επαναχρησιμοποίησης ανακυκλωμένου νερού φιλοδοξούν να μετατρέψουν μια από τις πιο επίμονες περιβαλλοντικές εκκρεμότητες της χώρας σε υπόδειγμα κυκλικής διαχείρισης υδάτινων πόρων.
Το 39% των επενδύσεων της ΕΥΔΑΠ «πέφτει» στην Ανατολική Αττική
Το 39% του φιλόδοξου επενδυτικού προγράμματος της ΕΥΔΑΠ των περίπου 2,5 δισ. ευρώ αφορά οκτώ δήμους της Ανατολικής Αττικής και περισσότερους από 400.000 κατοίκους που έως σήμερα δεν διέθεταν ολοκληρωμένες υποδομές συλλογής και επεξεργασίας λυμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε χθες η διοίκηση της ΕΥΔΑΠ και ειδικότερα, ο διευθύνων σύμβουλος κ. Χάρης Σαχίνης, ο Γενικός Διευθυντής Αποχέτευσης κ. Κώστας Βουγιουκλάκης και η Γενική Διευθύντρια Μεγάλων Έργων κ. Τζίνα Στεφανάκου σε ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε υπό τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου, η χρηματοδότηση προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από ευρωπαϊκούς πόρους, με τη συγχρηματοδότηση ορισμένων έργων να αγγίζει το 90%.
Εργοτάξια 260 εκατ. ευρώ ήδη σε εξέλιξη
Σήμερα στην Ανατολική Αττική βρίσκονται σε εξέλιξη εργολαβίες συνολικού ύψους 260 εκατ. ευρώ, ενώ έχουν εξασφαλιστεί χρηματοδοτήσεις 530 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, έργα προϋπολογισμού 470 εκατ. ευρώ βρίσκονται στη φάση των μελετών ωρίμανσης, ενώ projects 255 εκατ. ευρώ οδηγούνται προς δημοπράτηση.
Το φυσικό αντικείμενο προχωρά επίσης με γρήγορους ρυθμούς καθώς έχουν κατασκευαστεί περίπου 450 χιλιόμετρα δικτύων αποχέτευσης και 14.000 εξωτερικές διακλαδώσεις, ενώ το τελικό σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη Κέντρων Επεξεργασίας Λυμάτων (ΚΕΛ), 1.500 χιλιομέτρων αγωγών και την ολοκλήρωση ενός νέου δικτύου που θα αλλάξει οριστικά τον τρόπο με τον οποίο εξυπηρετούνται οι περιοχές της Ανατολικής Αττικής.
Το ορόσημο του 2027
Το επόμενο δωδεκάμηνο θεωρείται καθοριστικό. Η ΕΥΔΑΠ εκτιμά ότι έως τα μέσα του 2027 τα εργοτάξια θα έχουν πολλαπλασιαστεί, θα έχουν ολοκληρωθεί σημαντικά τμήματα των δικτύων και θα έχουν αναδειχθεί ανάδοχοι στους διαγωνισμούς για τις νέες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων (ΚΕΛ Ραφήνας – Πικερμίου, Σπάτων Αρτέμιδας και Μαραθώνα). Παράλληλα, θα ξεκινήσουν νέα έργα αποχέτευσης στα Γλυκά Νερά και στο Καπανδρίτι, ενώ οι εργασίες θα επεκταθούν και σε νέες γειτονιές της Παιανίας.
Η δεύτερη φάση των επενδύσεων
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται όμως στις περιοχές όπου ήδη εκτελούνται έργα. Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει την επέκτασή του σε ακόμη τρεις δήμους. Στο Κίτσι Κρωπίας προωθείται έργο περίπου 20 εκατ. ευρώ (άμεσα υπογράφεται η σύμβαση της μελέτης με ορίζοντα ολοκλήρωσης ενός έτους), στον Δήμο Σαρωνικού σχεδιάζεται η μεγαλύτερη νέα παρέμβαση, προϋπολογισμού περίπου 200 εκατ. ευρώ με στόχο την ανάθεση του έργου σε μια διετία, ενώ στο Καπανδρίτι προβλέπεται έργο 36 εκατ. ευρώ, για το οποίο η δημοπράτηση αναμένεται το επόμενο διάστημα.
Δύο νέα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων
Στην καρδιά του νέου συστήματος βρίσκονται δύο σύγχρονα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων, το ΚΕΛ Ραφήνας – Πικερμίου – Σπάτων – Αρτέμιδας προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ και το ΚΕΛ Μαραθώνα, ύψους 52,6 εκατ. ευρώ. Στόχος είναι μέσα στο 2027 να έχουν ολοκληρωθεί οι διαγωνισμοί για την ανάδειξη των αναδόχων κατασκευής και για τις δύο εγκαταστάσεις με την πλήρη λειτουργία τους να τοποθετείται στο 2030.
Το ανακυκλωμένο νερό γίνεται νέος υδάτινος πόρος
Στα δύο ΚΕΛ, από την επεξεργασία των λυμάτων θα παράγεται και καθαρό ανακτημένο νερό κατάλληλο για άρδευση. Μάλιστα, ο σχεδιασμός προβλέπει την ανάπτυξη αρδευτικού δικτύου ανακτημένου νερού μήκους άνω των 134 χιλιομέτρων, το οποίο θα καλύπτει περισσότερα από 13.000 στρέμματα καλλιεργειών και χώρων πρασίνου. Από αυτά, περισσότερα από 6.000 στρέμματα βρίσκονται στις περιοχές Παιανίας, Κορωπίου και Σαρωνικού, περί τα 4.000 στρέμματα στη Ραφήνα, το Πικέρμι και τα Σπάτα–Αρτέμιδα και περίπου 2.800 στρέμματα στον Μαραθώνα.
Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο – κυρίως τους θερινούς μήνες – θα διατίθενται 6,1 εκατ. κυβικά μέτρα ανακυκλωμένου νερού για αγροτικές χρήσεις (άρδευση αμπελώνων, ελαιώνων και άλλων καλλιεργειών) και 1,5 εκατ. κυβικά μέτρα για το αστικό πράσινο, ενώ τους χειμερινούς μήνες περίπου 2,7 εκατ. κυβικά μέτρα θα αξιοποιούνται για τον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων.
Το επόμενο βήμα για τα δίκτυα άρδευσης έως το 2030
Έως το τέλος του έτους εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν τα τεύχη δημοπράτησης της συνολικής μελέτης επαναχρησιμοποίησης (οριστικές μελέτες άρδευσης περιαστικού πρασίνου και καλλιεργειών, έργων εμπλουτισμού υπόγειου υδροφορέα και τεύχη δημοπράτησης) ενώ έως τα μέσα του 2027 θα έχει ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία ανάθεσης οριστικών μελετών άρδευσης με στόχο την ολοκλήρωση οριστικών μελετών και τευχών δημοπράτησης των έργων άρδευσης και εμπλουτισμού έως το 2029 με στόχο την έναρξη κατασκευής των δικτύων άρδευσης το 2030.
Αρχαιότητες, άδειες και ανατιμήσεις: τα εμπόδια της υλοποίησης
Η υλοποίηση ενός τόσο σύνθετου προγράμματος, ωστόσο, συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις, όπως αναγνώρισε η διοίκηση της ΕΥΔΑΠ κατά τη χθεσινή παρουσίαση. Η εταιρεία καλείται να διαχειριστεί αρχαιολογικά ευρήματα (στο ΚΕΛ Κορωπίου εργάστηκαν 62 αρχαιολόγοι επί 12 χρόνια), αχαρτογράφητα δίκτυα κοινής ωφέλειας, παλαιούς αγωγούς ύδρευσης που απαιτούν αντικατάσταση, χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης, αλλά και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, όπως ζημιές από φυσικές καταστροφές, καθώς και τις ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες. Πρόκειται για παράγοντες που αυξάνουν το κόστος των έργων και επηρεάζουν τα χρονοδιαγράμματα.
