ΗΠΑ: Γιατί ακριβαίνει το βόειο κρέας

Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα έχουν φτάσει οι τιμές του βοείου κρέατος στις ΗΠΑ, προκαλώντας έντονη πίεση στους καταναλωτές αλλά και σοβαρές αναταράξεις σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίας.

Μέσα σε έναν χρόνο, το κόστος του κρέατος στα αμερικανικά σούπερ μάρκετ αυξήθηκε κατά 12%, ποσοστό υπερτριπλάσιο του γενικού πληθωρισμού. Ωστόσο, παρά τις υψηλότερες τιμές, ούτε οι κτηνοτρόφοι ούτε οι επιχειρήσεις μεταποίησης φαίνεται να αποκομίζουν μεγαλύτερα κέρδη.

Η ξηρασία, η μείωση του ζωικού κεφαλαίου και το αυξημένο κόστος παραγωγής εκτοξεύουν τις τιμές του βόειου κρέατος στις ΗΠΑ, χωρίς να αυξάνουν αντίστοιχα τα κέρδη στην αλυσίδα

Η σειρά «Follow the Money» της Παγκόσμιας Υπηρεσίας του BBC πέρασε μια εβδομάδα ανιχνεύοντας την αμερικανική αλυσίδα εφοδιασμού βοείου κρέατος για να ανακαλύψει τι προκάλεσε το άλμα των τιμών και να ανακαλύψει πού πηγαίνουν όλα τα μετρητά.

Η αιτία της κρίσης

Η βασική αιτία της κρίσης είναι η έλλειψη διαθέσιμων βοοειδών. Στις αρχές του έτους, το αμερικανικό ζωικό κεφάλαιο υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1951, εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας σε πολλές πολιτείες και της πίεσης που ασκούν οι ασθένειες.

Η περιορισμένη προσφορά έχει οδηγήσει τις τιμές των ζώων σε επίπεδα ρεκόρ. Ένα μοσχάρι βάρους περίπου 272 κιλών πωλείται πλέον έναντι 2.500 δολαρίων, από 2.000 δολάρια πριν από δύο χρόνια.

Οι υψηλές τιμές πώλησης, όμως, δεν μεταφράζονται σε αντίστοιχη αύξηση του εισοδήματος των παραγωγών, καθώς το κόστος παραγωγής έχει εξίσου σκαρφαλώσει σε νέα υψηλά.

Περισσότερο από το 60% των αμερικανικών βοοειδών βόσκει σε περιοχές που έχουν πληγεί από την ξηρασία, αναγκάζοντας τους κτηνοτρόφους να αγοράζουν σανό, ενσίρωμα και άλλες ζωοτροφές. Παράλληλα, το κόστος εξοπλισμού και υλικών έχει εκτοξευθεί. Ένα φορτηγό που κόστιζε 40.000 δολάρια φτάνει πλέον τα 100.000, ενώ οι τιμές για στύλους περίφραξης και συρματόπλεγμα έχουν υπερδιπλασιαστεί.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στις μονάδες πάχυνσης, οι οποίες αγοράζουν τα νεαρά ζώα (σε ηλικία περίπου έξι μηνών) σε εξαιρετικά υψηλές τιμές και, επομένως, βλέπουν τα περιθώρια κέρδους τους να περιορίζονται.

Περίπου το 95% των βοοειδών στις ΗΠΑ περνά από μεγάλες μονάδες πάχυνσης πριν οδηγηθεί στα σφαγεία.

Ζημιές και στην μεταποίηση

Σημαντικές ζημιές καταγράφουν και οι επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος. Παρότι τέσσερις εταιρείες ελέγχουν περίπου το 85% της αμερικανικής αγοράς, πληρώνουν έως και 60% ακριβότερα τα ζωντανά ζώα σε σχέση με πριν από τρία χρόνια.

Χαρακτηριστικό είναι η περίπτωση της μεγαλύτερη; από τις τέσσερις εταιρείες, η οποία ανακοίνωσε ότι είχε χάσει περισσότερα από 500 εκατομμύρια δολάρια στο βόειο κρέας το πρώτο εξάμηνο του οικονομικού της έτους.

Να σημειωθεί ότι το υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης της αγοράς σε τέσσερις εταιρείες, έχει προκαλέσει αντιδράσεις για τον καθορισμό των τιμών, ακόμη και από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Ωστόσο, και οι εναπομείναντες μικρότεροι συσκευαστές κρέατος, σημειώνουν ότι η τιμή που πρέπει να πληρώσουν εταιρείες τους για τα ζωντανά ζώα έχει αυξηθεί έως και 60% τα τελευταία τρία χρόνια.

Στροφή στο… κοτόπουλο

Και ενώ οι εταιρείες συσκευασίας κρέατος έχουν αυξήσει τις τιμές που χρεώνουν για το βόειο κρέας τους, υπάρχει ένα όριο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα σούπερ μάρκετ, τα εστιατόρια – και οι καταναλωτές των ΗΠΑ – μπορούν και θα στραφούν απλώς στην αγορά κοτόπουλου ή φθηνότερου εισαγόμενου βοείου κρέατος.

Επιπλέον, λειτουργούν κάτω από την πλήρη δυναμικότητά τους, με αποτέλεσμα τα σταθερά λειτουργικά έξοδα να επιμερίζονται σε μικρότερο αριθμό ζώων. Για παράδειγμα, μικρότερη εταιρεία, η οποία μπορεί να χειρίζεται 425 έως 450 βοοειδή την ημέρα, αυτή τη στιγμή «τρέχει» με μόλις 350 επειδή δεν μπορεί να πάρει τα επιπλέον ζώα.

Στο τέλος της αλυσίδας, εστιατόρια και σούπερ μάρκετ διστάζουν να μετακυλίσουν ολόκληρη την αύξηση στους καταναλωτές, φοβούμενα ότι εκείνοι θα στραφούν στο κοτόπουλο ή σε φθηνότερο εισαγόμενο βόειο κρέας.

Πού πήγαν τελικά τα χρήματα;

Ο κτηνοτρόφος πουλάει μοσχάρια για ποσά ρεκόρ, αλλά δεν είναι σε καλύτερη θέση γιατί έχει υψηλότερο κόστος. Η εταιρεία ζωοτροφών πουλάει σε υψηλές τιμές όλων των εποχών, αλλά πρέπει επίσης να τις πληρώσει εξαρχής.

Τότε οι συσκευαστές χάνουν χρήματα γιατί υπάρχει όριο στο τι μπορούν να χρεώσουν. Τα εστιατόρια και τα σούπερ μάρκετ μπορούν επίσης να αυξήσουν τις τιμές μόνο κατά πολύ.

Όλοι διαχειρίζονται περισσότερα χρήματα από ό,τι παλιά, αλλά δεν κρατούν τίποτα από τα επιπλέον. Είναι μια κατάσταση που δεν θα αλλάξει έως ότου βγουν στην αγορά σημαντικά περισσότερα βοοειδή των ΗΠΑ.

Η αποκλιμάκωση των τιμών δεν αναμένεται άμεσα. Για να αυξηθεί ουσιαστικά η παραγωγή απαιτούνται, όπως αναφέρουν οι κτηνοτρόφοι, περίπου τρία χρόνια: δύο μέχρι μια νεαρή αγελάδα να γεννήσει και ακόμη ένας χρόνος μέχρι το μοσχάρι να φτάσει στο κατάλληλο βάρος σφαγής.