Το «μαχαίρι» του πληθωρισμού μπαίνει βαθύτερα στις κυβερνήσεις

Τα οικονομικά είναι συχνά βαρετά, το παραδέχομαι. Όταν συζητάω με φίλους, σπανίως λέω τι κάνω. Και όταν τελικά ανοίγομαι, ο συνομιλητής μου προτιμάει να γυρίσει την κουβέντα στον εαυτό του, ή τη μπάλα. Όσο καλά και να πηγαίνουν οι εκπομπές στις οποίες συμμετέχει ο υποφαινόμενος, οι θεατές πάντα είναι περισσότεροι όταν τα νέα είναι «πολιτικά», ή ακόμα περισσότερο «γεωπολιτικά».

Όμως τα οικονομικά έχουν ένα στοιχείο, μια μεταβλητή, που πάρα πολύ συχνά αποδεικνύεται τοξική για όλες τις κυβερνήσεις, πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε αντιπολίτευση ή γεωπολιτικό εχθρό.

Τον πληθωρισμό. Οι τιμές για τον καταναλωτή, ιδιαιτέρως στην αντλία, έχουν αρχίσει και γίνονται δυσβάσταχτες. Για μια χώρα για την οποία η οδήγηση, αλλά και η μεταφορά αγαθών οδικώς, είναι θεσμός, η κρίση στο Ιράν φέρνει ιδιαίτερη πολιτική αναστάτωση.

Η χθεσινή ανακοίνωση του Αμερικανικού πληθωρισμού (+3.7% το Σεπτέμβριο από 3.4% τον Αύγουστο) είναι μια επιβεβαίωση οτι τελικα… υπάρχει βαρύτητα. Ακόμα και για τον Ντόναλντ Τραμπ, ένα πολιτικό σχεδόν μοναδικό στο να την αποφεύγει.

Bέβαια, η ανεργία ανεβαίνει, και οι μισθοί δεν ακολουθούν τον τιμάριθμο. Αυτά είναι καλά νέα για τη Fed, που δεν θέλει να δει τον πληθωρισμό να ξεφεύγει, αλλά πολύ κακά για τους Ρεπουμπλικάνους, ενόψει των μεσοπρόθεσμων εκλογών σε λίγες ημέρες. Κάνουν τον πληθωρισμό πιο επίπονο, γιατί οι μισθοί δεν συμβαδίζουν.

Ο πληθωρισμός είναι ο πιο αξιόπιστος «δολοφόνος» κυβερνήσεων. Το 1923, με τις τιμές στη Γερμανία να αλλάζουν από ώρα σε ώρα, η κυβέρνηση Κούνο κατέρρευσε. Το 1979 ο Βρετανός Πρωθυπουργός Τζέιμς Κάλαχαν έχασε ψήφο εμπιστοσύνης για μία ψήφο, μετά τον «Χειμώνα της Δυσαρέσκειας».

Έναν χρόνο αργότερα ο Δημοκρατικός Αμερικανός Πρόεδρος Τζίμι Κάρτερ συνετρίβη από τον Ρήγκαν, με πληθωρισμό που κορυφώθηκε στο 14,8%. Το 1989 ο Αργεντίνος Ραούλ Αλφονσίν παρέδωσε την εξουσία πέντε μήνες νωρίτερα, με τον πληθωρισμό πάνω από 3.000%. Το 2022 ο πρόεδρος της Σρι Λάνκα διέφυγε με τις τιμές να τρέχουν άνω του 50%. Το 2024 σχεδόν κάθε κυβερνών κόμμα στη Δύση πλήρωσε τον λογαριασμό.

Η Αμερική του 2026 δεν αποτελεί εξαίρεση.

Οι αγορές, αλλά και το κυβερνών κόμμα, θεωρούν ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων είναι, κατ’ουσίαν, χαμένη, και επικεντρώνουν τις προσπάθειες στο να σώσουν την πλειοψηφία στη Γερουσία. Το Polymarket και το Kalshi, δύο πλατφόρμες πολιτικού στοιχήματος, δίνουν πάνω από 60% στους Δημοκρατικούς να ελέγξουν όλο το Κογκρέσο (Βουλή και Γερουσία).

Θα μπορούσαν να μπλοκάρουν κάθε διορισμό του Προέδρου (από δικαστές μέχρι και το νέο πρέσβη στην Ελλάδα), να ελέγχουν πλήρως τον προϋπολογισμό και να αναγκάσουν τον Τραμπ να λήξει τους εμπορικούς πολέμους, ή ακόμα και τον πόλεμο στο Ιράν. Μπορούν να τραβήξουν τον Πρόεδρο με συνεχείς παραπομπές για «δίκη» στη Γερουσία. Η ζωή του Προέδρου, ο οποίος έχει ποδοπατήσει το Ρεπουμπλικανικό Κογκρέσσο, μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική κόλαση.

Και όλα αυτά; Γιατί τα αυγά και η βενζίνη ανεβαίνουν.  Φιλική υπενθύμιση: Έχουμε σύντομα τις Ισπανικές Εκλογές 2027, έχουμε εκλογές στη Γαλλία, βεβαίως στην Ελλάδα και ίσως στη Γερμανία, χωρίς κάποιο ορατό τέλος στις πληθωριστικές πιέσεις.

Ο Γιώργος Λαγαρίας είναι Chief Economist, Director, Forvis Mazars Economics Hub, Forvis Mazars Financial Planning UK