Οκτώ μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει πετύχει τους βασικούς στόχους που είχε θέσει από κοινού με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει στην εξουσία, δεν έχει δεσμευτεί για το πυρηνικό της πρόγραμμα και εξακολουθεί να διαθέτει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ικανά να πλήξουν αμερικανικές δυνάμεις και συμμάχους στην περιοχή.
Τώρα, με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να πλησιάζουν και τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές ενέργειας να εντείνεται, Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής επιχείρησης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι εξετάζει αν θα επιλέξει μια συμφωνία με την Τεχεράνη ή την επανέναρξη των βομβαρδισμών. Ωστόσο, πρώην στρατηγοί και αναλυτές, που μίλησαν στους Financial Times, προειδοποιούν ότι μια νέα εκστρατεία δεν θα είναι απλή υπόθεση. Η έκταση, η διάρκεια και οι στόχοι της θα καθορίσουν τόσο το επίπεδο κινδύνου για τις αμερικανικές δυνάμεις όσο και την πιθανότητα ιρανικών αντιποίνων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Ένα πρώτο, σχετικά περιορισμένο σενάριο αφορά την επέκταση των ναυτικών πληγμάτων. Σύμφωνα με τον Τζόζεφ Βότελ, πρώην διοικητή της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (Centcom), οι επιθέσεις θα μπορούσαν να επικεντρωθούν σε παράκτια ραντάρ, εκτοξευτές αντιπλοϊκών πυραύλων, εγκαταστάσεις drones και βάσεις μικρών σκαφών. Στόχος θα ήταν να περιοριστεί η δυνατότητα του Ιράν να απειλεί την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το συγκεκριμένο σενάριο θεωρείται σχετικά χαμηλού κινδύνου κλιμάκωσης, καθώς οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν ήδη πραγματοποιήσει παρόμοιες επιχειρήσεις. Ωστόσο, δεν θα εξάλειφε οριστικά τις ιρανικές δυνατότητες, οι οποίες θα μπορούσαν να ανασυγκροτηθούν.
Επίθεση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν;
Μια δεύτερη επιλογή αφορά νέες επιθέσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις. Παρότι ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί του Ιουνίου 2025 κατέστρεψαν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, η κατάσταση παραμένει ασαφής. Τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου θεωρείται ότι βρίσκονται θαμμένα κάτω από τα ερείπια εγκαταστάσεων που είχαν πληγεί. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται πλέον το Pickaxe Mountain, μια βαθιά υπόγεια εγκατάσταση που δεν είχε αποτελέσει στόχο της προηγούμενης επιχείρησης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει μάλιστα απειλήσει με χρήση της βόμβας MOAB, γνωστής ως «μητέρα όλων των βομβών». Ωστόσο, το όπλο ζυγίζει περίπου 9,5 τόνους και μπορεί να μεταφερθεί μόνο από ειδικά αεροσκάφη C-130, τα οποία θα έπρεπε να επιχειρήσουν βαθιά μέσα στο Ιράν, εκθέτοντας τα πληρώματά τους σε σημαντικό κίνδυνο. Στις προηγούμενες επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων χρησιμοποιήθηκαν διατρητικές βόμβες MOP, σχεδιασμένες να διαπερνούν βράχο και ενισχυμένο σκυρόδεμα.
Το πιο εκτεταμένο σενάριο θα περιλάμβανε πολυήμερη αεροπορική εκστρατεία, με στόχους όχι μόνο πυρηνικές εγκαταστάσεις, αλλά και διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης, στρατιωτικές υποδομές, εργοστάσια, διυλιστήρια και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Το Ισραήλ έχει ήδη παρουσιάσει στην αμερικανική ηγεσία επικαιροποιημένο κατάλογο στόχων, βασισμένο σε νέες πληροφορίες. Σκοπός θα ήταν να αυξηθεί η πίεση στην ιρανική κυβέρνηση ώστε να αποδεχθεί τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
Ανατροπή του καθεστώτος;
Η ανατροπή του καθεστώτος, την οποία έχει κατά καιρούς υποστηρίξει ο Νετανιάχου, θεωρείται πάντως εξαιρετικά αβέβαιο αποτέλεσμα. Παρά τις στρατιωτικές απώλειες και την οικονομική πίεση, το ιρανικό σύστημα εξουσίας έχει αποδείξει ότι διαθέτει σημαντικές αντοχές. Επιπλέον, η καταστροφή κρίσιμων πολιτικών υποδομών θα μπορούσε να επιδεινώσει δραματικά τις συνθήκες διαβίωσης ενός πληθυσμού που ήδη αντιμετωπίζει τις συνέπειες των κυρώσεων και του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η αντίδραση της Τεχεράνης. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι μια νέα επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήγματα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Περσικό Κόλπο, υποθαλάσσιων καλωδίων στα Στενά του Ορμούζ και κέντρων δεδομένων. Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην Ευρώπη, ακόμη και στη Βουλγαρία. Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε τον κίνδυνο άμεσης επίθεσης σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Ο ηγέτης των Χούθι
Τι θα κάνουν οι Χούθι
Οι συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν και μέσω των συμμάχων του Ιράν. Πολιτοφυλακές στο Ιράκ και οι Χούθι της Υεμένης ενδέχεται να εντείνουν τις επιθέσεις τους κατά αμερικανικών στόχων, της Σαουδικής Αραβίας και της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Ειδικά εάν πληγούν διυλιστήρια και ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, οι τιμές των καυσίμων θα μπορούσαν να αυξηθούν περαιτέρω, επιβαρύνοντας τη διεθνή οικονομία.
Επιπλέον, οι ΗΠΑ έχουν ήδη καταναλώσει σημαντικό μέρος των αποθεμάτων κρίσιμων πυρομαχικών. Σύμφωνα με εκτίμηση του Center for Strategic and International Studies, τα αποθέματα αναχαιτιστικών Patriot έχουν υποχωρήσει κάτω από τις 1.000 μονάδες, έναντι 2.330 πριν από τον πόλεμο. Τα αποθέματα των προηγμένων αναχαιτιστικών Thaad έχουν επίσης μειωθεί, από 452 σε λιγότερες από 280 μονάδες. Η αναπλήρωση ορισμένων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς μπορεί να απαιτήσει έως και πέντε χρόνια, δημιουργώντας πρόσθετη ανησυχία ενόψει πιθανής αντιπαράθεσης με την Κίνα.
Το δίλημμα για τον Τραμπ είναι σαφές: μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση μπορεί να αυξήσει την πίεση στην Τεχεράνη, αλλά δεν εγγυάται την επίτευξη των πολιτικών στόχων της Ουάσιγκτον. Αντίθετα, ενδέχεται να προκαλέσει έναν ευρύτερο πόλεμο, να επιβαρύνει τις ενεργειακές αγορές και να εξαντλήσει περαιτέρω τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνατότητες. Όπως προειδοποιούν αναλυτές, η προσδοκία ότι μια ακόμη σειρά αεροπορικών επιδρομών θα λύσει οριστικά το πρόβλημα ενέχει τον κίνδυνο επανάληψης των στρατηγικών λαθών που χαρακτήρισαν τις αμερικανικές επεμβάσεις στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
