Την ανάγκη ανανέωσης του ευρωπαϊκού κοινωνικού συμβολαίου, με αιχμή το δημογραφικό πρόβλημα, τη δημοσιονομική σταθερότητα και την ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων, υπογράμμισε ο CEO της Eurobank Φωκίων Καραβίας, μιλώντας στο 9th Athens Investment Forum.
Ο ίδιος έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη διάρρηξη της εμπιστοσύνης μεταξύ των γενεών και προειδοποίησε ότι οι κοινωνικές εντάσεις που καταγράφονται στην Ευρώπη δεν αποτελούν απλώς συνέπεια των σημερινών οικονομικών και γεωπολιτικών κρίσεων, αλλά αντανακλούν βαθύτερες διαρθρωτικές ανισορροπίες.
Παράλληλα, έστειλε σαφές μήνυμα για την ελληνική οικονομία, τονίζοντας ότι η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην αναδιανομή του υφιστάμενου πλούτου, αλλά πρέπει να επικεντρωθεί στην αύξησή του, μέσω επενδύσεων και παραγωγικότητας.
Το κοινωνικό συμβόλαιο
Αναφερόμενος στις κοινωνικές αναταραχές στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ο κ. Καραβίας επισήμανε ότι οι ενεργειακές και πληθωριστικές πιέσεις, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές συγκρούσεις, δοκιμάζουν τα εισοδήματα και την αντοχή των πολιτών.
Ωστόσο, όπως υποστήριξε, το πραγματικό πρόβλημα είναι βαθύτερο.
«Κατά την άποψή μου, το κοινωνικό συμβόλαιο που αποτέλεσε τη βάση της ευρωπαϊκής πορείας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει πλέον διαρραγεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Εξήγησε ότι το μεταπολεμικό ευρωπαϊκό μοντέλο στηρίχθηκε στην προσδοκία πως κάθε νέα γενιά θα ζούσε καλύτερα από την προηγούμενη, χρηματοδοτώντας παράλληλα την κοινωνική προστασία των μεγαλύτερων ηλικιών.
Αυτή η ισορροπία, όμως, ανατρέπεται από τις δημογραφικές εξελίξεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε από 16% στις αρχές του αιώνα σε 22% σήμερα.
Η υπογεννητικότητα περιορίζει τον αριθμό των εργαζομένων, ενώ η αύξηση του προσδόκιμου ζωής ενισχύει τις ανάγκες χρηματοδότησης των συντάξεων, της υγείας και της μακροχρόνιας φροντίδας.
Κρίση εμπιστοσύνη
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις επιπτώσεις που έχουν αυτές οι εξελίξεις στις νεότερες γενιές.
Όπως σημείωσε, ένας νέος που δυσκολεύεται να αποκτήσει προσιτή κατοικία και να δημιουργήσει οικογένεια, ενώ παράλληλα καταβάλλει υψηλές ασφαλιστικές εισφορές και αναμένει να συνταξιοδοτηθεί σε μεγαλύτερη ηλικία, μπορεί εύλογα να αμφισβητήσει την αμοιβαιότητα του συστήματος.
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η διάβρωση της εμπιστοσύνης στην αμοιβαιότητα του συστήματος», υπογράμμισε.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στις πρωτοβουλίες της Eurobank για την αντιμετώπιση του δημογραφικού, οι οποίες ξεκίνησαν το 2021 και αφορούν τόσο εργαζομένους της τράπεζας όσο και κατοίκους των περιοχών των ανατολικών συνόρων, από τον Έβρο και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου έως το Καστελόριζο.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι ακόμη και μια άμεση αύξηση των γεννήσεων θα είχε επίδραση στο εργατικό δυναμικό έπειτα από περίπου δύο δεκαετίες, ενώ η μετανάστευση μπορεί να αποτελέσει μόνο μερική λύση, εφόσον συνοδεύεται από αποτελεσματική κοινωνική και εργασιακή ένταξη.
Οι δύο πυλώνες
Ο CEO της Eurobank προσδιόρισε δύο βασικούς πυλώνες για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών του δημογραφικού προβλήματος: τη δημοσιονομική σύνεση και την ενίσχυση της παραγωγικότητας.
Σε ό,τι αφορά τα δημόσια οικονομικά, προειδοποίησε ότι η αντιμετώπιση των σημερινών πιέσεων μέσω πρόσθετου δανεισμού μεταφέρει ακόμη μεγαλύτερα βάρη στις επόμενες γενιές.
Μάλιστα, άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα.
«Θεωρώ μη παραγωγική τη δημόσια συζήτηση που εξαντλείται στο πώς θα μοιράσουμε την πίτα, θέτοντας σε κίνδυνο ακόμη και τη δημοσιονομική σταθερότητα», ανέφερε, επισημαίνοντας την απουσία προτάσεων για την αύξηση του παραγόμενου πλούτου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η δεύτερη και καθοριστική απάντηση βρίσκεται στην παραγωγικότητα, ώστε λιγότεροι εργαζόμενοι να μπορούν να παράγουν περισσότερο πλούτο.
Αυτό προϋποθέτει επενδύσεις στην τεχνολογία, στις υποδομές, στην ενέργεια, στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες, αλλά και ένα θεσμικό περιβάλλον με ταχύτερες διαδικασίες, σταθερούς κανόνες και αποτελεσματική δικαιοσύνη, πρόσθεσε.
Οι επενδύσεις
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Καραβίας στην επενδυτική δυναμική της ελληνικής οικονομίας, αναγνωρίζοντας τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, αλλά επισημαίνοντας ότι απαιτείται περαιτέρω προσπάθεια.
Όπως τόνισε, οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ θα πλησιάσουν το 18,7%, έναντι μόλις 11% το 2019.
Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, οι άμεσες ξένες επενδύσεις ξεπέρασαν τα 12,5 δισ. ευρώ το 2025, αντιστοιχώντας στο 5% του ΑΕΠ και καταγράφοντας ιστορικό υψηλό.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση του ύψους των επενδύσεων, αλλά και η κατεύθυνσή τους σε νέες παραγωγικές δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Επικαλέστηκε, μάλιστα, την έκθεση Ντράγκι για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, σχολιάζοντας ότι «δυστυχώς έμεινε στο συρτάρι».
Το μήνυμα για τράπεζες
Στο πεδίο της χρηματοδότησης, ο επικεφαλής της Eurobank επισήμανε ότι η υλοποίηση περισσότερων επενδύσεων απαιτεί ένα υγιές, λειτουργικό, ανταγωνιστικό και κερδοφόρο τραπεζικό σύστημα.
Υποστήριξε ότι η υπέρβαση της τραπεζικής κρίσης αποτέλεσε απαραίτητη προϋπόθεση για την επαναφορά της ελληνικής οικονομίας σε αναπτυξιακή τροχιά.
Όπως τόνισε, «η Eurobank και συνολικά το τραπεζικό σύστημα είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν πλήρως τέτοιες επενδύσεις με σωστή αποτίμηση του πιστωτικού κινδύνου».
Κατά τον ίδιο, οι ελληνικές τράπεζες χρηματοδοτούν ήδη επενδύσεις κάθε μεγέθους, συμβάλλοντας στη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της χώρας.
Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες
Ο κ. Καραβίας προειδοποίησε ότι ακόμη και η βελτίωση της παραγωγικότητας δεν θα απαλλάξει τις ευρωπαϊκές κοινωνίες από την ανάγκη λήψης δύσκολων αποφάσεων.
Όπως εκτίμησε, η Ευρώπη θα χρειαστεί να επανεξετάσει τον χρόνο συνταξιοδότησης, την εξέλιξη των κοινωνικών παροχών και τη σχέση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης.
Για την Ελλάδα σημείωσε ότι, λόγω της προηγούμενης δημοσιονομικής κρίσης, έχουν ήδη ληφθεί περισσότερες δύσκολες αποφάσεις σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε θετική την ενίσχυση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και των ΟΑΠΕΣ μέσω φορολογικών κινήτρων, ώστε η συνταξιοδοτική κάλυψη να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τον δημόσιο πυλώνα.
Επισήμανε επίσης τον κρίσιμο ρόλο των τραπεζών στη διάδοση της επαγγελματικής ασφάλισης, ενώ αξιολόγησε θετικά και την απόφαση για τη θεσμοθέτηση κρατικού ατομικού επενδυτικού λογαριασμού για τα παιδιά, του λεγόμενου «Κουμπαρά Νέας Γενιάς».
Η Ελλάδα ξεχωρίζει
Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Καραβίας υποστήριξε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή.
«Αντιμετωπίζει μια δύσκολη επιλογή: να ανανεώσει έγκαιρα και συντεταγμένα το κοινωνικό της συμβόλαιο ή να αφήσει τις ανισορροπίες να επιβάλουν αργότερα απότομες αλλαγές», ανέφερε.
Για την Ελλάδα εκτίμησε ότι ξεχωρίζει θετικά μέσα στη σημερινή ευρωπαϊκή συγκυρία, γεγονός που συνιστά ευκαιρία για την προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων και την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής δυναμικής.
Στόχος, όπως τόνισε, είναι να επιβεβαιωθεί ότι η ελληνική οικονομία δεν κατάφερε απλώς να ανακάμψει, αλλά μπορεί να διατηρηθεί σε τροχιά ανάπτυξης, σύγκλισης και διαρκούς βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου.
