Την ώρα που εκατομμύρια αμερικανοί ψηφοφόροι προσέρχονται στις κάλπες για τις φετινές ενδιάμεσες εκλογές, η χώρα επιχειρεί να αποτιμήσει μια ξέφρενη προεδρία, η οποία έχει ανατρέψει θεμελιώδεις αρχές της αμερικανικής διακυβέρνησης και πολιτικής.
Από την «Ημέρα Απελευθέρωσης» και την αναταραχή στην αγορά ομολόγων έως τη σύλληψη του Μαδούρο και τον πόλεμο στο Ιράν, οι τελευταίοι 21 μήνες στις ΗΠΑ ήταν μια περίοδος καταιγιστικών εξελίξεων στην αμερικανική πολιτική σκηνή.
Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, ο Ντόναλντ Τραμπ έβγαλε τον στρατό στους δρόμους του Λος Άντζελες. Σύντομα ακολούθησαν η Ουάσιγκτον, το Πόρτλαντ, το Σικάγο και το Μέμφις.
Ωστόσο, από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, οι Αμερικανοί έχουν βιώσει τόσο καταιγιστικές ανατροπές, ώστε η παρουσία ένοπλων στρατιωτών στις αμερικανικές πόλεις μοιάζει πλέον με ιστορική υποσημείωση. Μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες, οι ΗΠΑ βομβάρδιζαν το Ιράν.
«Δεν είχαμε ποτέ στο παρελθόν πρόεδρο με τόσο μικρό σεβασμό προς το Σύνταγμα και τους νόμους», δήλωσε στους FT ο Erwin Chemerinsky, κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ.
Δεν είναι μόνο ο πόλεμος και η ακρίβεια
Για τους Αμερικανούς που προσπαθούν να αποφασίσουν πώς θα ψηφίσουν στις εκλογές της Τρίτης, τα κυρίαρχα ζητήματα είναι σαφή. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν βαθιά δυσαρέσκεια για τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, ο οποίος έχει προκαλέσει απότομη αύξηση στις τιμές των καυσίμων και έχει επιβαρύνει το κόστος ζωής.
Δεν είναι, όμως, λιγότερο σοβαρά γεγονότα που συνέβησαν νωρίτερα κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ και τα οποία, εκείνη την εποχή, είχαν προκαλέσει εξίσου μεγάλη αναστάτωση. Απλώς ο πόλεμος στο Ιράν και οι συνέπειές του στην καθημερινότητα των πολιτών τα έχει επισκιάσει.
Την πρώτη ημέρα της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο, έδωσε χάρη στους ταραξίες της 6ης Ιανουαρίου και εξέδωσε μια σειρά αμφιλεγόμενων εκτελεστικών διαταγμάτων. Ανάμεσά τους ήταν και ένα διάταγμα που επιδίωκε να καταργήσει την ιθαγένεια λόγω γέννησης σε αμερικανικό έδαφος, η οποία κατοχυρώνεται στη 14η Τροπολογία του Συντάγματος των ΗΠΑ.
Λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας του, δήλωσε ότι ο Καναδάς θα έπρεπε να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ και διεκδίκησε τη Γροιλανδία.
Τον Φεβρουάριο δήλωσε το -άνω ποταμών- ότι ήθελε να αναλάβει τον έλεγχο της Γάζας, να μετεγκαταστήσει τον παλαιστινιακό πληθυσμό της και να τη μετατρέψει σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής».
Ο Τραμπ προσέλαβε τον Ιλον Μασκ για να περικόψει δραστικά το ομοσπονδιακό κράτος και να διαλύσει την USAID, την κύρια υπηρεσία διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η κυβέρνησή του απέλασε εκατοντάδες ανθρώπους σε φυλακή υψίστης ασφαλείας στο Ελ Σαλβαδόρ, προκαλώντας έντονη δικαστική αντιπαράθεση σχετικά με το δικαίωμα στη δίκαιη νομική διαδικασία.
Τον Απρίλιο ήρθε η «Ημέρα Απελευθέρωσης», όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή σαρωτικών εξοντωτικών δασμών σε όλο τον πλανήτη, ανατρέποντας ένα παγκόσμιο εμπορικό σύστημα που υπήρχε επί δεκαετίες, προκαλώντας βίαιη αναταραχή στις αγορές.
Καταιγίδα διαταγμάτων για υπερεξουσίες στον πρόεδρο
Πίσω από όλες τις κινήσεις του Τραμπ βρισκόταν η προσπάθεια να διευρύνει τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας, με τρόπους που κανένας προηγούμενος ένοικος του Λευκού Οίκου δεν είχε τολμήσει. Η καταιγίδα προεδρικών διαταγμάτων εκδηλώθηκε μέσα σε λίγους μήνες, με ταχύτητα και ένταση πρωτοφανείς για ένα πολιτικό σύστημα που χαρακτηρίζεται από εμμονή στη διαδικασία και στη διαβούλευση.
«Πρόκειται για μια εξαιρετικά διευρυμένη αντίληψη σχετικά με το τι μπορεί να κάνει ένας πρόεδρος», δήλωσε ο Julian Zelizer, καθηγητής πολιτικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον. «Αυτή είναι πραγματικά η καθοριστική ιστορία των δύο πρώτων ετών της προεδρίας του».
Το επιτελείο του Τραμπ το «πούλησε» ως αναγκαιότητα, να διαλύσει το υφιστάμενο καθεστώς, το οποίο, σύμφωνα με το αφήγημά του, δεν εξυπηρετούσε πλέον τα συμφέροντα του αμερικανικού λαού. Με αυτόν τον τρόπο μερικοί από τους πιο ιστορικούς θεσμούς της χώρας, οι παραδοσιακές συμμαχίες της και οι πιο σημαντικές εμπορικές σχέσεις της βρέθηκαν στο στόχαστρο.
Ο Τραμπ στράφηκε εναντίον μεγάλων δικηγορικών εταιρειών, ορισμένων από τα πιο διακεκριμένα πανεπιστήμια της χώρας και των μεγαλύτερων οργανισμών ενημέρωσης. Αυτή η μορφή εκτελεστικής επίθεσης τύπου «κεραυνοβόλου πολέμου» προκάλεσε κύμα δικαστικών προσφυγών.
Το μεταναστευτικό
Λίγο μετά την επιστροφή του στην εξουσία, μασκοφόροι πράκτορες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) άρχισαν να κατακλύζουν τις αμερικανικές πόλεις, συλλαμβάνοντας, ασκώντας βία και απελαύνοντας μετανάστες χωρίς νόμιμα έγγραφα. Η επιχείρηση εξαπλώθηκε, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις λατινοαμερικανικές κοινότητες.
Στο Λος Άντζελες, οι επιδρομές προκάλεσαν διαδηλώσεις και ο Τραμπ απάντησε βγάζοντας στους δρόμους την Εθνοφρουρά και πεζοναύτες των ΗΠΑ, επικαλούμενος «εξέγερση» κατά της ομοσπονδιακής εξουσίας.
Σε αυτό το στάδιο της ιστορίας του Τραμπ 2.0, διέταξε αμερικανικά αεροσκάφη να βομβαρδίσουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
«Όταν βάζεις όλα όσα έχει κάνει μαζί, συνειδητοποιείς ότι αυτή η χώρα δεν έχει βιώσει ποτέ κάτι παρόμοιο. Και δεν είναι σαφές τι θα ακολουθήσει», είπε ο ακαδημαϊκός Chemerinsky.
«Ένα Μεγάλο, Υπέροχο Νομοσχέδιο»
Μέχρι τον Ιούλιο του 2025, ο Τραμπ πανηγύριζε για το σημαντικότερο νομοθετικό του επίτευγμα, το αποκαλούμενο «One Big Beautiful Bill» (Ένα Μεγάλο, Υπέροχο Νομοσχέδιο). Με αυτό μονιμοποίησε τις φορολογικές περικοπές του 2017, περιόρισε δραστικά τις δαπάνες για προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας και διέθεσε δισεκατομμύρια δολάρια για την επιβολή της μεταναστευτικής νομοθεσίας και την άμυνα.
Λιγότερο από δύο μήνες αργότερα, ανακοίνωσε την πρώτη μιας σειράς στρατιωτικών επιθέσεων εναντίον σκαφών που φέρονταν να διακινούν ναρκωτικά στην Καραϊβική και στον ανατολικό Ειρηνικό.
Η αρπαγή του Μαδούρο και η καταστολή από την ICE
Ο Ιανουάριος του 2026 ξεκίνησε με την αρπαγή του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις, σε μια κινηματογραφική νυχτερινή αιφνιδιαστική επιχείρηση στο Καράκας. Η μεταφορά του Μαδούρο προς τη φυλακή στο Μπρούκλιν μεταδιδόταν ζωντανά από την τηλεόραση.
Εν τω μεταξύ, η δημόσια οργή για την καταστολή της μετανάστευσης από την ICE αυξανόταν, ιδιαίτερα στη Μινεάπολη, η οποία μέχρι το τέλος του περασμένου έτους είχε μετατραπεί στο επίκεντρο της εξαιρετικά επιθετικής μεταναστευτικής πολιτικής του Τραμπ.
Σε ολόκληρη τη χώρα πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις, όταν ομοσπονδιακοί πράκτορες σκότωσαν δύο αμερικανούς πολίτες, τη Ρενέ Γκουντ και τον Άλεξ Πρέτι.
«Οποιοδήποτε από αυτά τα ζητήματα, σε οποιαδήποτε άλλη προεδρία, θα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή μιας ενδιάμεσης εκλογικής αναμέτρησης. Εδώ, όμως, υπάρχουν τόσα πολλά ζητήματα, που ορισμένα απλώς περνούν σε δεύτερη μοίρα», σχολίασε ο καθηγητής του Πρίνστον.
Αποκορύφωμα ο πόλεμος στο Ιράν
Χωρίς να πτοείται από τη δημόσια οργή, ο Τραμπ εξαπέλυσε το μεγαλύτερο στοίχημά του μέχρι σήμερα: έναν μεγάλης κλίμακας πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Οκτώ μήνες μετά την έναρξή του, ο πόλεμος δεν έχει επιτύχει κανέναν από τους στόχους του. Αντί για αλλαγή καθεστώτος, το Ιράν έχει πλέον μια ακόμη πιο σκληροπυρηνική κυβέρνηση, εξακολουθεί να διαθέτει το πυρηνικό του πρόγραμμα και έχει μετατρέψει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ σε όπλο εναντίον των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στη Μέση Ανατολή.
Αυτό, δύσκολα το «χωνεύουν» ακόμα και οι σκληροπυρηνικοί οπαδοί του MAGA. Ο Τραμπ τους είχε υποσχεθεί ότι θα έβαζε τέλος στους ατελείωτους πολέμους της Αμερικής. Αντί γι’ αυτό, έσυρε τη χώρα σε ένα νέο στρατιωτικό τέλμα, το οποίο έχει αυξήσει τις τιμές βασικών αγαθών και έχει επιφέρει τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και οικονομικούς πόρους.
Η Arlie Hochschild γνωρίζει καλά αυτούς τους ψηφοφόρους. Το βιβλίο της του 2024, Stolen Pride («Κλεμμένη Υπερηφάνεια»), σχετικά με την άνοδο του λευκού εθνικισμού, επικεντρωνόταν σε περιοχές όπως η πέμπτη εκλογική περιφέρεια του Κεντάκι, όπου ο Τραμπ είχε λάβει περίπου το 80% των ψήφων στις τρεις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις.
Η… εμμονή του Τραμπ
Ο Daniel Schlozman, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, δήλωσε ότι ο Τραμπ θα μείνει στην ιστορία για την αυταρχική προσέγγισή του στην επιβολή της μεταναστευτικής νομοθεσίας, για τη χρήση του υπουργείου Δικαιοσύνης με σκοπό τη δίωξη των πολιτικών του αντιπάλων και για την υπονόμευση του Κογκρέσου, στο οποίο αφαίρεσε κάθε δικαιοδοσία να γνωμοδοτήσει πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν.
Ωστόσο, όσον αφορά τα πραγματικά νομοθετικά του επιτεύγματα, η επίδοσή του, σε σύγκριση με εκείνη προηγούμενων προέδρων, ήταν «πραγματικά, πραγματικά περιορισμένη», δήλωσε ο Schlozman.
Παράλληλα, η καταιγίδα εκτελεστικών διαταγμάτων που εξέδωσε αποδεικνύεται «πολύ πιο εφήμερη» από όσο αρχικά φαινόταν.
«Η αντίληψή του [του Τραμπ] για την υστεροφημία δεν είναι ότι θα θυμούνται τα προγράμματα που κατάφερε να περάσει ή τα μεγάλα επιτεύγματά του στην εξωτερική πολιτική. Αυτό με το οποίο φαίνεται να έχει τη μεγαλύτερη εμμονή είναι η φυσική μεταμόρφωση του Λευκού Οίκου στην Ουάσιγκτον», κατέληξε.
