Αερομεταφορές: Η πρώτη εμπορική πτήση με αεριωθούμενο - Οικονομικός Ταχυδρόμος

Το de Havilland DH.106 Comet ήταν το πρώτο εμπορικό αεριωθούμενο αεροσκάφος στον κόσμο με καμπίνα συμπίεσης, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό ορόσημο στην ιστορία της αεροπορίας.

Η εισαγωγή του σε υπηρεσία με την British Overseas Airways Corporation (BOAC), τον πρόδρομο της σημερινής British Airways, στις 2 Μαΐου του 1952, σηματοδότησε την αυγή μιας νέας εποχής στα επιβατικά ταξίδια.

Όταν το de Havilland Comet τέθηκε σε λειτουργία με την BOAC το 1952, η εμπορική αεροπορία ήταν ακόμη σχετικά μικρή. Σήμερα, η παγκόσμια αεροπορική βιομηχανία παράγει περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε ετήσια έσοδα, με τα αεριωθούμενα αεροσκάφη να αντιπροσωπεύουν τη συντριπτική πλειοψηφία (90-95%) αυτής της δραστηριότητας.

Το πρώτο αεροπλάνο τύπου Comet, που πέταξε στις 27 Ιουλίου 1949, παρουσίασε πρωτοποριακές εξελίξεις στην απόδοση πτήσης και την άνεση των επιβατών, μας πληροφορεί η ιστοσελίδα της BAE Systems η οποία απορρόφησε την de Havilland.

Γενέθλια για το Comet, τον δημιουργό και τον πιλότο

Αυτή η πτήση πραγματοποιήθηκε στα 67α γενέθλια του Σερ Τζέφρι ντε Χάβιλαντ και πραγματοποιήθηκε από τον επικεφαλής πιλότο δοκιμών της de Havilland, Τζον “Cats Eyes” Κάνιγκχαμ, ο οποίος συμπτωματικά γιόρτασε τα 33α γενέθλιά του την ίδια ημέρα. Το πρωτότυπο διέθετε ένα μόνο κύριο σύστημα κύλισης και τέσσερις κινητήρες Ghost 50 Mk1, με μια συμπιεσμένη καμπίνα που έκανε τα ταξίδια σε μεγάλο υψόμετρο πιο άνετα από ποτέ.

Το Comet σχεδιάστηκε από τον Ρ. E. «Ρον» Μπίσοπ, διάσημο για τον σχεδιασμό του βαρέως καταδιωκτικού DH.98 Mosquito. Το αεροσκάφος υποβλήθηκε σε αυστηρές δοκιμές, συμπεριλαμβανομένων δοκιμών πίεσης και δεξαμενής νερού.

Comet υπό κατασκευή

Ένα δεύτερο πρωτότυπο πέταξε το 1950, πραγματοποιώντας πάνω από 500 ώρες δοκιμών πτήσης. Το 1951, ολοκληρώθηκε το πρώτο αεροσκάφος παραγωγής και η πρώτη εμπορική του πτήση προς το Γιοχάνεσμπουργκ πραγματοποιήθηκε στις 2 Μαΐου του 1952. Το Comet έγινε γρήγορα δημοφιλές, μεταφέροντας και μέλη της βασιλικής οικογένειας του Ηνωμένου Βασιλείου με μια ειδική πτήση το 1952.

Ανακηρυγμένο ως σύμβολο της ικανότητας των Βρετανών μηχανικών, ο σχεδιασμός του Comet ήταν επαναστατικός για την εποχή του. Ήταν σχετικά συμπαγές, με μήκος 30 μέτρα – μικρότερο από τον κύριο ανταγωνιστή του, το Douglas DC6B – και προσέφερε μεγαλύτερη άνεση, όπως ανακλινόμενα «καθίσματα ύπνου», ήταν ευρύχωρο για τα πόδια και εμπεριείχε πολυτελείς παροχές όπως ζεστό φαγητό, ποτά, μπαρ, ακόμη και ξεχωριστές τουαλέτες ανδρών και γυναικών.

Η πιο αθόρυβη πτήση του, χωρίς κραδασμούς, ήταν ένα άλλο σημαντικό πλεονέκτημα, στο οποίο η BOAC έδωσε μεγάλη δημοσιότητα καθώς οι επιβάτες που ήταν «πιο συνηθισμένοι σε αεροσκάφη με έλικα θα έβρισκαν την ομαλή και αθόρυβη πτήση με τζετ μια πρωτότυπη εμπειρία».

Περίπου 50% ταχύτερο από το αντίστοιχο αεροσκάφος με εμβολοφόρο κινητήρα, οι προγραμματισμένες πτήσεις του Comet από το Λονδίνο στο Τόκιο διαρκούσαν μόλις 36 ώρες, σε σύγκριση με τις 86½ ώρες που καταγράφηκαν από αεροσκάφη όπως το BOAC Argonaut, το οποίο προηγουμένως κυριαρχούσε στη διαδρομή.

Αμαύρωση από δυστυχήματα

Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας τους, τα Comet μετέφεραν πάνω από 30.000 επιβάτες. Ωστόσο, η ιστορία του πήρε τραγική τροπή με δύο καταστροφικά ατυχήματα το 1954, ένα κοντά στην Έλβα τον Ιανουάριο και ένα άλλο κοντά στη Νάπολη τον Απρίλιο του ίδιου έτους.

Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι η αιτία ήταν η κόπωση των μετάλλων που οδήγησε σε καταστροφική βλάβη της καμπίνας υπό πίεση, η οποία επιδεινώθηκε από την κυκλική συμπίεση και αποσυμπίεση της ατράκτου. Αν και μια άλλη προηγούμενη συντριβή κοντά στην Καλκούτα αποδόθηκε σε αναταράξεις, οι καταστροφές στην Έλβα και τη Νάπολη σηματοδότησαν το τέλος της λειτουργίας του Comet 1. Ως αποτέλεσμα, όλα τα αεροσκάφη Comet 1 αποσύρθηκαν και η παραγωγή σταμάτησε.

Σε απάντηση, η εταιρεία de Havilland Aircraft Company επανασχεδίασε το αεροσκάφος, δημιουργώντας μια ισχυρότερη και μεγαλύτερη έκδοση, το DH.106 Comet 2. κατασκευάστηκε για εμπορική χρήση, αλλά με την εμπιστοσύνη στον τύπο του αεροσκάφους να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο, τα περισσότερα μεταφέρθηκαν στην υπηρεσία της RAF ως Comet C. Mk2 για τη Διοίκηση Αερομεταφορών. Παρά τους επανασχεδιασμούς, το Boeing 707, που εισήχθη το 1958, έγινε το κυρίαρχο αεριωθούμενο αεροπλάνο, με την Boeing να παράγει 865 μονάδες σε σύγκριση με μόλις 114 Comet όλων των μοντέλων.

Αν και η εμπορική κληρονομιά του Comet ήταν βραχύβια, οι τεχνολογικές του καινοτομίες άφησαν διαρκή αντίκτυπο στην αεροπορία, ιδιαίτερα στις τεχνικές διερεύνησης αεροπορικών ατυχημάτων. Το Comet 1 θεωρείται ευρέως ως ένα από τα σημαντικότερα βήματα προόδου στην ιστορία της αεροπορίας, παρά τις τραγικές αποτυχίες που επισκίασαν τα πρώτα του χρόνια.

Σε ελληνική υπηρεσία

Η Ολυμπιακή Αεροπορία παρήγγειλε τα πρώτα τέσσερα της Comet το 1959 προκειμένου να εξυπηρετήσει το γρήγορα αναπτυσσόμενο δίκτυό της προς το εξωτερικό, ενώ το 1960 έγινε συμφωνία μεταξύ ΟΑ (Ολυμπιακή Αεροπορία) και ΒΕΑ (British European Airlines) οπότε για λίγο καιρό, τα αεροσκάφη της Ολυμπιακής έφεραν στην άτρακτο το έμβλημα της BEA. Το 1962 πραγματοποιήθηκε μια επιπλέον αγορά, φτάνοντας τον στόλο των Comet στα 8. Τα Comet αποσύρθηκαν γύρω στο 1970, με την έλευση των νεότερων Βoeing-707 αναφέρει ο ζωγράφος και ιστοριοδίφης Γεώργιος Μωρής.

Τα δύο πρώτα έφεραν τα ονόματα «Βασίλισσα Φρειδερίκη» και «Βασίλισσα Όλγα», όπως μας πληροφορεί η ιστοσελίδα «Μηχανή του Χρόνου».

Το πρώτο με την ονομασία «Βασίλισσα Φρειδερίκη» είχε καταγράψει ρεκόρ στο ενεργητικό του. Μάλιστα, έγινε αίτημα να καταχωρηθεί στα διεθνή ρεκόρ πολιτικής αεροπορίας για μετάβαση από πόλη σε πόλη, όταν με κυβερνήτη τον Π. Ιωαννίδη, στις 30 Απριλίου 1960, κάλυψε την απόσταση Λονδίνου – Αθήνας, σε 3 ώρες 13’ κ 57”.