Τα νέα όρια για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων (MOH) και αρωματικοί υγρογονάνθρακες ορυκτέλαιων (MOAH)https://www.ot.gr/tag/moah/ στο ελαιόλαδο ψηφίστηκαν στις Βρυξέλλες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο νέος κανονισμός επίσης προβλέπει την εξαίρεση των λαμπάντε ελαιολάδων και των ακατέργαστων πυρηνελαίων από την εφαρμογή των νέων ορίων.
«Μέχρι πρόσφατα είχαν πραγματοποιηθεί ελάχιστες ενέργειες τόσο για τη διαμόρφωση των εθνικών θέσεων όσο και για την ενημέρωση των παραγωγών»
Τα νέα όρια και οι ημερομηνίες εφαρμογής τους, όπως αναφέρει ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου (ΣΕΒΙΤΕΛ) είναι οι ακόλουθες:
Για τα ελαιόλαδα:
- 4,0 mg/kg από 01/03/2027
- 2,0 mg/kg από 01/01/2028
Για τα πυρηνέλαια:
- 10,0 mg/kg από 01/03/2028
- 5,0 mg/kg από 01/01/2029
- 2,0 mg/kg από 01/01/2030
ΣΕΒΙΤΕΛ: Έγκαιρη ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων
Ο ΣΕΒΙΤΕΛ, όπως αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση, είχε ήδη από το 2022 επισημάνει προς την ελληνική πολιτεία τη σημασία του ζητήματος. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα είχαν πραγματοποιηθεί ελάχιστες ενέργειες τόσο για τη διαμόρφωση των εθνικών θέσεων όσο και για την ενημέρωση των παραγωγών.
«Είναι ιδιαίτερα θετικό ότι, έστω και την ύστατη στιγμή, όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές κατάφεραν να συνεργαστούν και να καθορίσουν κοινή εθνική γραμμή για το ζήτημα των υδρογονανθράκων ορυκτελαίου. Παρ’ όλα αυτά, εκτιμούμε ότι εάν αντίστοιχες πρωτοβουλίες είχαν αναληφθεί νωρίτερα, ενδεχομένως να είχαν επιτευχθεί ακόμη καλύτερα αποτελέσματα», επισημαίνεται.
«Η στάση που τήρησε η Ελλάδα κατά την ψηφοφορία συνέβαλε ουσιαστικά στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας της χώρας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και κατέδειξε έμπρακτα το ενδιαφέρον της για την προστασία και την προώθηση του εθνικού μας προϊόντος, του ελαιολάδου. Παράλληλα, ανέδειξε τη βούληση της Ελληνικής πλευράς να διαδραματίσει ενεργό και ουσιαστικό ρόλο στις εξελίξεις και στις ρυθμιστικές διαδικασίες που αφορούν το ευρωπαϊκό ελαιόλαδο», σημειώνεται.
Από εδώ και στο εξής, όπως αναφέρει ο ΣΕΒΙΤΕΛ, ξεκινά μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδος προσαρμογής, κατά την οποία ολόκληρη η αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης του ελαιολάδου θα πρέπει να εναρμονιστεί με τα νέα όρια και τις απαιτήσεις του Κανονισμού. Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η έγκαιρη και συστηματική ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων μερών — παραγωγών, ελαιοτριβείων, τυποποιητών και εξαγωγέων — ώστε να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή των νέων δεδομένων χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα στην παραγωγή και στην εμπορία του ελληνικού ελαιολάδου.
Για τον λόγο αυτό, «έχουμε ήδη εισηγηθεί προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τη δημιουργία μιας Εθνικής Επιτροπής για τους υδρογονάνθρακες ορυκτελαίων, με τη συμμετοχή τόσο των αρμόδιων κρατικών αρχών όσο και εξειδικευμένων επιστημονικών φορέων. Στόχος της Επιτροπής θα είναι η επιστημονική ερμηνεία του νέου κανονιστικού πλαισίου, η υποστήριξη της ορθής εφαρμογής του, η καταγραφή πιθανών προβλημάτων που θα προκύπτουν στην πράξη, καθώς και η συνεχής ενημέρωση και καθοδήγηση των παραγωγών αναφορικά με τις βέλτιστες καλλιεργητικές και μεταποιητικές πρακτικές¨».
Ερωτήματα από την Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε)
«Ο κανονισμός που ψηφίστηκε όχι μόνο δεν λύνει προβλήματα του παρελθόντος αλλά, αντιθέτως, δημιουργεί μια σειρά από προβλήματα του μέλλοντος, τα οποία, ειδικά το ελληνικό ελαιόλαδο, αλληλένδετα με το πυρηνέλαιο, αδυνατούν να αντιμετωπίσουν», επισημαίνει μεταξύ άλλων η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιών Ελαιοκομίας (4 Ε).
Μάλιστα, σε σχετική ανακοίνωση ζητά απαντήσεις σε μια σειρά ερωτημάτων, με «ακόμη πιο φλέγον είναι το ερώτημα αν και γιατί η Ελλάδα όχι μόνο ψήφισε υπέρ της πρότασης της Κομισιόν αλλά αυτό θεωρείται και μεγάλη επιτυχία. Απορούμε και αναμένουμε μια απάντηση στα ερωτήματα:
- Το όριο των 2,0 mg/kg είναι εφικτό για το ελαιόλαδο, ακόμη και στις γεωγραφικές περιοχές που υπήρχε το πρόβλημα, το οποίο ήδη σε μεγάλο βαθμό έχει επιλυθεί χωρίς να χρειάζονται «σεμινάρια» και αφορμές κατασπατάλησης των εθνικών ή/και ενωσιακών πόρων. Άλλωστε, και η 4Ε είχε προτείνει αυτό το όριο για το (παρθένο βρώσιμο) ελαιόλαδο χρησιμοποιώντας όμως και τις κατευθυντήριες γραμμές του JRC..
- Όμως, είναι ποτέ δυνατόν να τηρηθεί το όριο των 2,0 mg/kg στο πυρηνέλαιο; Μπορούν τα σημερινά πυρηνελαιουργεία (με την υπάρχουσα τεχνολογία, ως εργοστασιακός εξοπλισμός και οικονομικές επιχειρήσεις) να ανταπεξέλθουν και να προσαρμοστούν στο όριο των 2,0 mg/kg μέσα σε 3,5 χρόνια; Κανείς μέχρι στιγμής δεν έχει ισχυριστεί κάτι τέτοιο.
- Είναι τόσο ευκαταφρόνητος ο κλάδος του πυρηνελαίου ώστε να θυσιαστεί, και γιατί; Λόγω ανυπαρξίας επίσημων στατιστικών και επαγγελματικών οργανώσεων θα αποφύγουμε τις ανεπίσημες εκτιμήσεις, ωστόσο δεν «χαρίζουν» έστω και λίγες (;) δεκάδες εκατομμύρια ευρώ (άνω των 50 εκατ. ευρώ ο ετήσιος μέσος όρος εξαγωγών προς Ισπανία και Ιταλία).
- Και έστω πως «θυσιάζουμε» τα πυρηνελαιουργεία και αποζημιώνουμε (από εθνικούς και ενωσιακούς πόρους) τους λίγους πυρηνελαιουργούς, που συνταξιοδοτούνται ή αλλάζουν δραστηριότητα. Όμως, ποιος θα καλύψει την απώλεια εισοδήματος των ελαιοτριβείων για τα οποία ο πυρήνας (και το πυρηνόξυλο) αποτελούν εισόδημα; Δεν θα μετακυλήσουν αυτή την απώλεια στο «δικαίωμα», δηλαδή στον ελαιοπαραγωγό;
- Και έστω πως επιβαρύνουμε ελαιοτριβείς και ελαιοπαραγωγούς. Καταλήγουμε στο μεγάλο παραλογισμό. Το πυρηνελαιουργείο, μπορεί να μυρίζει λίγο, «η μυρωδιά του χρήματος» όπως πολύ σωστά λένε οι ισπανοί ελαιοκαλλιεργητές, όμως αποτελεί τον «οικολογικό σταθμό», εδώ ολοκληρώνεται ομαλά η «κυκλική οικονομία» του ελαιολάδου. Αν από (χρήσιμο) υποπροϊόν μεταπέσει σε (άχρηστο) παραπροϊόν ώστε να απαξιωθεί και ακυρωθεί το πυρηνέλαιο τότε πώς και με τι κόστος, οικονομικό και περιβαλλοντικό, θα κλείσει ο κύκλος;
