Μακροχρόνια άνεργοι: Δικαίωμα δωρεάν ενσήμων πέντε ετών πριν τη συνταξιοδότηση

Το πρόβλημα της έλλειψης ενσήμων, ανέργων που βρίσκονται κοντά στο όριο συνταξιοδότησης επιχειρεί να λύσει ο εργασιακός νόμος (άρθρο 67 νόμος 5239/2025), παρέχοντας δωρεάν ένσημα. Η ρύθμιση του Υπουργείου Εργασίας δίνει τη δυνατότητα προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης για διάστημα έως πέντε ετών, με ένσημα που καλύπτονται από την Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης.

Για το θέμα αυτό ο e – ΕΦΚΑ εξέδωσε εγκύκλιο με οδηγίες για τον τρόπο εφαρμογής της νέα νομοθετικής διάταξης.

Οι μακροχρόνια άνεργοι και η σχετική ρύθμιση

Η σχετική ρύθμιση ίσχυε και παλαιότερα ωστόσο η αλλαγή που επήλθε με την πρόσφατη διάταξη αφορά την κατάργηση των σταθερών ηλικιακών ορίων που ίσχυαν μέχρι σήμερα για την υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση, ένα μέτρο που αναμένεται να διευκολύνει ασφαλισμένους οι οποίοι, ενώ έχουν τον απαιτούμενο ασφαλιστικό χρόνο σχεδόν συμπληρωμένο, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς σύνταξη επειδή δεν πληρούν την προϋπόθεση ασφάλισης τα τελευταία χρόνια.

Η προαιρετική ασφάλιση των μακροχρόνια ανέργων αποτελεί έναν θεσμό που εφαρμόζεται από το 2000, έπειτα από συμφωνία εργοδοτών και εργαζομένων και δίνει τη δυνατότητα σε ασφαλισμένους που έχουν απωλέσει την εργασία τους να συνεχίσουν την ασφάλισή τους έως τη θεμελίωση πλήρους σύνταξης γήρατος. Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι οι ασφαλιστικές εισφορές δεν επιβαρύνουν τον ίδιο τον άνεργο, αλλά καλύπτονται από πόρους της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) , γεγονός που διασφαλίζει τη συνέχιση της ασφαλιστικής του πορείας χωρίς οικονομικό κόστος.

Μέχρι πρότινος η υπαγωγή στο καθεστώς αυτό συνδεόταν με συγκεκριμένα ηλικιακά όρια. Αρχικά απαιτούνταν οι άνδρες να έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος και οι γυναίκες το 55ο, ενώ μετά τις αλλαγές του ασφαλιστικού συστήματος τα όρια προσαρμόστηκαν στο 62ο έτος για τους περισσότερους ασφαλισμένους και στο 57ο για όσους υπάγονταν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.

Η εγκύκλιος του e – ΕΦΚΑ ξεκαθαρίζει ότι με την εφαρμογή της διάταξης καταργούνται πλέον αυτά τα προκαθορισμένα όρια και αντικαθίστανται με ένα νέο σύστημα σύμφωνα με το οποίο, η βασική προϋπόθεση για την ένταξη σε αυτό είναι ο ασφαλισμένος να απέχει έως πέντε χρόνια από το ελάχιστο όριο ηλικίας που απαιτείται για πλήρη σύνταξη γήρατος, όπως αυτό διαμορφώνεται κάθε φορά ανάλογα με την ασφαλιστική του κατηγορία. Δηλαδή, δεν υπάρχει πλέον ένα ενιαίο ηλικιακό «κατώφλι» , αλλά η δυνατότητα ένταξης συνδέεται με την πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης κάθε ασφαλισμένου.

Η αλλαγή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους έχουν μείνει εκτός αγοράς εργασίας και χρειάζονται έως πέντε ακόμη χρόνια ασφάλισης για να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Εφόσον πληρούν τις υπόλοιπες προϋποθέσεις του νόμου, μπορούν να συνεχίσουν την ασφάλισή τους με κάλυψη των εισφορών από τη ΔΥΠΑ, διατηρώντας ενεργό τον ασφαλιστικό τους χρόνο μέχρι να αποκτήσουν δικαίωμα πλήρους σύνταξης.

Η εγκύκλιος διευκρινίζει επίσης ότι ασφαλισμένοι που έχουν ήδη συμπληρώσει το απαιτούμενο όριο ηλικίας για πλήρη σύνταξη, αλλά συνεχίζουν την προαιρετική ασφάλιση μόνο και μόνο για να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες 4.500 ημέρες ασφάλισης, αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να διακόψουν την προαιρετική ασφάλιση – με έγγραφη δήλωσή τους -και να καλύψουν τον υπολειπόμενο χρόνο μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών, όπου αυτό επιτρέπεται από τη νομοθεσία. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να επισπεύσει την απονομή της σύνταξης, χωρίς να απαιτείται η ολοκλήρωση του χρόνου της προαιρετικής ασφάλισης.

Παράλληλα, ο e-ΕΦΚΑ υπενθυμίζει ότι ο χρόνος της προαιρετικής ασφάλισης δεν αξιοποιείται μόνο για τη σύνταξη γήρατος . Μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης λόγω αναπηρίας ή λόγω θανάτου.

Τέλος, οι νέες διατάξεις ισχύουν αναδρομικά από τις 17 Οκτωβρίου 2025, ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου 5239/2025.

Ολόκληρη η εγκύκλιος διαθέσιμη εδώ.