Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επέλεξε να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στη συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου, αφήνοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,65% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,90%. Η απόφαση ήταν αναμενόμενη, ωστόσο το περιβάλλον μέσα στο οποίο λαμβάνεται γίνεται ολοένα πιο σύνθετο.
Η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο ενεργειακό πληθωρισμό, την ώρα που οι χρηματοδοτικές συνθήκες έχουν ήδη επιδεινωθεί αισθητά. Η ΕΚΤ καλείται να αντιμετωπίσει την άνοδο των τιμών χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά μια οικονομία που αρχίζει να αισθάνεται τις συνέπειες του ακριβότερου χρήματος.
Τα τελευταία στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος της πρόκλησης. Ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, απομακρυνόμενος ακόμη περισσότερο από τον στόχο του 2%. Οι τιμές της ενέργειας αυξήθηκαν κατά 18,9%, έναντι 14,3% τον προηγούμενο μήνα, ενώ ο πληθωρισμός εξαιρουμένης της ενέργειας ενισχύθηκε στο 2,3%, από 2,1%.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξέλιξη των υπηρεσιών, όπου ο πληθωρισμός ανέβηκε στο 3,2%, από 3%. Η ΕΚΤ παρακολουθεί στενά κατά πόσο το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται σταδιακά στις τιμές των υπόλοιπων αγαθών και υπηρεσιών, δημιουργώντας έναν δεύτερο γύρο πληθωριστικών πιέσεων.
Προς το παρόν, πάντως, οι μισθολογικές εξελίξεις προσφέρουν κάποια ανακούφιση. Η αύξηση των αμοιβών ανά εργαζόμενο επιβραδύνθηκε στο 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, από 3,6% το πρώτο, ενώ η βελτίωση της παραγωγικότητας συγκρατεί το μοναδιαίο κόστος εργασίας. Οι προβλέψεις της ΕΚΤ τοποθετούν την αύξηση των διαπραγματευόμενων μισθών μεταξύ 2,5% και 2,8% για το υπόλοιπο του 2026.
Αυτό εξηγεί και την επιλογή της αναμονής. Η Φρανκφούρτη διαπιστώνει ότι ο βασικός πληθωρισμός παραμένει σχετικά σταθερός και ότι δεν έχει εμφανιστεί ακόμη ουσιαστική μισθολογική αντίδραση στο ενεργειακό σοκ. Μια νέα αύξηση επιτοκίων θα μπορούσε να αποδειχθεί αναγκαία εάν οι πιέσεις αποκτήσουν διάρκεια, αλλά θα ήταν περισσότερο επώδυνη εάν η οικονομική δραστηριότητα επιβραδυνθεί περαιτέρω.
Η ίδια η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι οι ενεργειακές τιμές έχουν ξεπεράσει τις παραδοχές των προβλέψεων του Σεπτεμβρίου, αυξάνοντας την πιθανότητα ο πληθωρισμός να παραμείνει σημαντικά υψηλότερα από τον στόχο για αρκετά ακόμη τρίμηνα.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποτελεί τον μεγαλύτερο παράγοντα αβεβαιότητας. Μια παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερες ανατιμήσεις, μειώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και περιορίζοντας την κατανάλωση και τις επιχειρηματικές επενδύσεις.
Με άλλα λόγια, η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού. Η επιβράδυνση της ανάπτυξης θα μπορούσε να συνυπάρχει με επίμονα υψηλό πληθωρισμό, δημιουργώντας ένα περιβάλλον στο οποίο οι συμβατικές απαντήσεις της νομισματικής πολιτικής γίνονται λιγότερο αποτελεσματικές.
Η εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας δεν είναι, πάντως, αρνητική. Η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι η Ευρωζώνη συνέχισε να αναπτύσσεται στο τρίτο τρίμηνο, με τη μεταποίηση, τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις εξαγωγές να επωφελούνται από επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, οι κρατικές δαπάνες για άμυνα και υποδομές προσφέρουν πρόσθετη στήριξη.
Το πρόβλημα βρίσκεται κυρίως στις χρηματοδοτικές συνθήκες, οι οποίες έχουν αυστηροποιηθεί σημαντικά χωρίς να απαιτούνται νέες παρεμβάσεις της ΕΚΤ. Οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν αυξηθεί, οι χρηματιστηριακές αγορές έχουν υποχωρήσει και οι τράπεζες εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικές απέναντι στους δανειολήπτες.
Το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων μέσω της αγοράς χρέους αυξήθηκε στο 4,1% τον Αύγουστο, από 4% τον Ιούλιο, ενώ τα τραπεζικά επιτόκια επιχειρηματικών δανείων παρέμειναν στο 3,8%. Ταυτόχρονα, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των επιχειρηματικών δανείων επιβραδύνθηκε στο 4,2%, από 4,4%.
Ενδιαφέρουσα είναι και η εξέλιξη στη στεγαστική πίστη. Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν στο 3,6%, ενώ η ζήτηση υποχώρησε σημαντικά, επιβεβαιώνοντας ότι η αυστηρότερη νομισματική πολιτική περιορίζει ήδη την οικονομική δραστηριότητα.
Στην αγορά ομολόγων, η κατάσταση περιπλέκεται από τις δημοσιονομικές ανησυχίες και τη μετάδοση των πιέσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατικών τίτλων. Η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι η άνοδος των μακροπρόθεσμων αποδόσεων και η αυξημένη αποστροφή κινδύνου μπορούν να επιβαρύνουν περαιτέρω την ανάπτυξη, λειτουργώντας ταυτόχρονα περιοριστικά για τον πληθωρισμό.
Παράλληλα, τα χαρτοφυλάκια των προγραμμάτων APP και PEPP συνεχίζουν να μειώνονται με προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα κεφάλαια από τίτλους που λήγουν. Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές καλούνται να απορροφήσουν μεγαλύτερο μέρος της προσφοράς ομολόγων χωρίς την προηγούμενη στήριξη της κεντρικής τράπεζας.
Η ΕΚΤ διατηρεί διαθέσιμο το εργαλείο προστασίας της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής, το TPI, για την αντιμετώπιση αδικαιολόγητων και άτακτων κινήσεων στις αγορές που απειλούν τη λειτουργία της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για μηχανισμό αυτόματης παρέμβασης κάθε φορά που αυξάνονται οι αποδόσεις.
Στο μεταξύ, μια σημαντική εξέλιξη προσθέτει νέο ενδιαφέρον στις προοπτικές της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής: η Κριστίν Λαγκάρντ ανακοίνωσε ότι θα αποχωρήσει από την προεδρία της ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου 2027, πριν από τη λήξη της θητείας της, με τον διάδοχό της να επιλέγεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Για τους επενδυτές, το βασικό συμπέρασμα της συνεδρίασης είναι ότι η ΕΚΤ δεν έχει προδιαγράψει την επόμενη κίνησή της. Η διατήρηση των επιτοκίων δεν σημαίνει ολοκλήρωση της σύσφιγξης, αλλά ούτε και προαναγγελία νέας αύξησης.
Το καθοριστικό στοιχείο θα είναι η διάρκεια του ενεργειακού σοκ και ο βαθμός στον οποίο αυτό θα περάσει στις υπόλοιπες τιμές και στους μισθούς. Εάν οι πιέσεις αποδειχθούν προσωρινές, η ήδη αυστηρότερη χρηματοδότηση θα μπορούσε να λειτουργήσει αποπληθωριστικά χωρίς πρόσθετες αυξήσεις επιτοκίων. Εάν, αντίθετα, οι ανατιμήσεις αποκτήσουν μονιμότερο χαρακτήρα, η ΕΚΤ ενδέχεται να χρειαστεί να παρέμβει ξανά.
Η Φρανκφούρτη βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια ιδιαίτερα λεπτή ισορροπία. Ο πληθωρισμός απαιτεί εγρήγορση, αλλά η ανάπτυξη δεν διαθέτει απεριόριστες αντοχές. Και αυτή τη φορά, το κόστος μιας λανθασμένης απόφασης μπορεί να αποδειχθεί σημαντικά υψηλότερο από εκείνο της αναμονής.
![Η Δέουσα Επιμέλεια πελάτη [Μέρος 2ο]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2026/07/ot_tax_return-1024x600-1.png)
