Ακίνητα: «Κλειδί» οι δημοτική περιουσία για να αποκτήσουν στέγη οι νέοι

Τη δημιουργία οργανωμένου δημοτικού αποθέματος προσιτής κατοικίας προτείνει μελέτη της BluPeak Estate Analytics, αναδεικνύοντας τη δυσκολία των νέων στην Ελλάδα να αποκτήσουν στεγαστική αυτονομία.

Η αξιοποίηση κατάλληλων δημοτικών ακινήτων μπορεί να ενισχύσει την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγη, να στηρίξει τη δημιουργία οικογένειας και να συμβάλει στην παραμονή νέων ανθρώπων στην περιφέρεια.

Τα στοιχεία που συγκεντρώνει η μελέτη αποτυπώνουν τη μεγάλη απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 2024 οι νέοι στην Ελλάδα εγκατέλειπαν την οικογενειακή κατοικία στα 30,7 έτη, έναντι 26,2 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η δημοτική περιουσία μπορεί να αποτελέσει εργαλείο στεγαστικής πολιτικής, εφόσον προηγηθεί συστηματική απογραφή και αξιολόγηση

Παράλληλα, το 30,3% των νέων ηλικίας 15–29 ετών ζούσε σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης απορροφούσε τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 9,7% στην ΕΕ.

Η καθυστέρηση της αυτονόμησης επηρεάζει τις δυνατότητες των νέων να οργανώσουν τη ζωή τους. Η μελέτη συνδέει την προσιτή κατοικία με τη σταθερή εργασία, την πρόσβαση σε υγεία, εκπαίδευση και μεταφορές. Η στέγαση αποτελεί μέρος των συνθηκών που επηρεάζουν τη δημιουργία οικογένειας, χωρίς να συνιστά τη μοναδική αιτία της υπογεννητικότητας.

Από την καταγραφή στη διαθέσιμη κατοικία

Η δημοτική περιουσία μπορεί να αποτελέσει εργαλείο στεγαστικής πολιτικής, εφόσον προηγηθεί συστηματική απογραφή και αξιολόγηση. Σύμφωνα με την επεξεργασία που παρουσιάζει η μελέτη, στο συγκεντρωτικό αρχείο του Κτηματολογίου εντοπίστηκαν 389.556 εγγραφές και δικαιώματα που σχετίζονται με ακίνητα των 332 δήμων. Πρόκειται για εγγραφές και δικαιώματα, όχι για αντίστοιχο αριθμό αυτοτελών ή διαθέσιμων κατοικιών.

Η ίδια ανάλυση εκτιμά ότι περίπου 25% των δημοτικών δικαιωμάτων μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα, 40% χρειάζεται τεχνική, διοικητική ή νομική ωρίμανση και 35% εμφανίζει σοβαρές εκκρεμότητες ή περιορισμούς. Τα ποσοστά απαιτούν επικαιροποίηση και έλεγχο ανά δήμο. Η δυνατότητα αξιοποίησης δεν συνεπάγεται αυτομάτως καταλληλότητα για κατοικία.

Για κάθε ακίνητο χρειάζεται να είναι γνωστά η θέση, η ιδιοκτησία, η πραγματική κατάσταση, οι επιτρεπόμενες χρήσεις και το κόστος αποκατάστασης. Η BluPeak προτείνει αντιστοίχιση τίτλων, στοιχείων Ε9, ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ, γεωγραφική αποτύπωση και ενιαίο ψηφιακό φάκελο. Έτσι μπορούν να επιλεγούν όσα ακίνητα έχουν πραγματική δυνατότητα να καλύψουν στεγαστικές ανάγκες.

Προσιτή στέγη με διατήρηση της δημοτικής κυριότητας

Η πρόταση προβλέπει μακροχρόνιες μισθώσεις με χαμηλό ή ελεγχόμενο μίσθωμα, παραχώρηση χρήσης με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια και ανακαίνιση με αντάλλαγμα πολυετή κατοίκηση, κατόπιν ελέγχου της δυνατότητας εφαρμογής κάθε επιλογής. Περιλαμβάνει επίσης κατοικίες για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και άλλους εργαζομένους κρίσιμων υπηρεσιών, καθώς και κίνητρα μόνιμης εγκατάστασης νέων οικογενειών.

Η κυριότητα παραμένει στον δήμο και η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων παρακολουθείται διαρκώς. Με αυτόν τον τρόπο, ένα ενεργοποιημένο ακίνητο μπορεί να καλύπτει διαδοχικές στεγαστικές ανάγκες και να διατηρεί την κοινωνική του χρησιμότητα σε βάθος χρόνου.

Διαφορετικές λύσεις ανά περιοχή

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να προσαρμόζονται στις τοπικές συνθήκες. Η κοινή αφετηρία είναι η αξιόπιστη καταγραφή, ενώ οι χρήσεις καθορίζονται από τη στεγαστική πίεση, την εργασία και τις διαθέσιμες υποδομές.

Για την περιφέρεια, η πρόσβαση σε σπίτι χρειάζεται να συνδυάζεται με θέσεις εργασίας, σχολεία, υπηρεσίες υγείας και ψηφιακή συνδεσιμότητα. Μια κατοικία μπορεί να στηρίξει τη μόνιμη εγκατάσταση μόνο όταν εντάσσεται σε ένα λειτουργικό περιβάλλον καθημερινής ζωής.

Η BluPeak Estate Analytics προτείνει τη σύνδεση των δεδομένων δημοτικής περιουσίας με τη στεγαστική ζήτηση, τις δημογραφικές μεταβολές και τις τοπικές υπηρεσίες. Στόχος είναι οι δήμοι να μπορούν να προσδιορίζουν ποιο ακίνητο ενεργοποιείται, με ποιο κόστος και για ποιους δικαιούχους. Η οργανωμένη αξιοποίηση της περιουσίας τους μπορεί έτσι να προσφέρει στους νέους ουσιαστικές δυνατότητες ανεξάρτητης διαβίωσης και εγκατάστασης.